ĐẶNG VĂN NGỮ VÀ NHỮNG CHAI PENICILLIN GIỮA RỪNG VIỆT BẮC
Nguyễn Thị Yến Chi
“Ở Việt Nam lúc ấy không có máy móc, dụng cụ để làm được bột Penicilline.”
— Đặng Văn Ngữ
Đặng Văn Ngữ (1910–1967) là một bác sĩ, nhà khoa học nổi tiếng trong lĩnh vực vi sinh vật học. Câu chuyện đáng nhớ nhất trong cuộc đời ông là nghiên cứu và sản xuất penicillin trong điều kiện vô cùng thiếu thốn giữa thời kỳ kháng chiến.
1. NGƯỜI TRỞ VỀ GIỮA LÚC ĐẤT NƯỚC CẦN
Đặng Văn Ngữ từng có thời gian nghiên cứu ở Nhật Bản và có điều kiện tiếp xúc với nền khoa học tiên tiến.
Nhưng khi đất nước bước vào kháng chiến, ông trở về Việt Nam và tham gia phục vụ kháng chiến. Trước mắt ông lúc đó không phải là những phòng thí nghiệm hiện đại mà là nhu cầu cấp thiết về thuốc men để cứu chữa thương binh.
Ông nhận ra rằng penicillin có thể giúp điều trị những vết thương nhiễm trùng, nhưng Việt Nam khi ấy gần như không có điều kiện để sản xuất loại thuốc này.
2. PHÒNG THÍ NGHIỆM GIỮA RỪNG
Đặng Văn Ngữ bắt tay vào nghiên cứu sản xuất penicillin bằng những phương tiện rất đơn giản.
Thay vì chờ đợi những thiết bị hiện đại, ông tìm cách tận dụng những nguyên liệu có thể kiếm được trong điều kiện Việt Nam. Ông đã thành công trong việc sản xuất nước lọc penicillin bằng môi trường nuôi cấy đơn giản.
Loại nước lọc này được sử dụng tại các trạm quân y tiền phương để điều trị vết thương cho thương binh. Theo tư liệu của Viện Sốt rét – Ký sinh trùng – Côn trùng Quy Nhơn, việc sản xuất penicillin này đã góp phần cứu nhiều trường hợp vết thương nguy hiểm và rút ngắn thời gian điều trị.
Điều làm câu chuyện trở nên đặc biệt không phải chỉ là thành tựu khoa học, mà là cách một nhà khoa học biến kiến thức thành thứ có thể sử dụng ngay trong hoàn cảnh chiến tranh.
3. NHÀ KHOA HỌC ĐI ĐẾN NƠI NGUY HIỂM NHẤT
Sau thành công với penicillin, Đặng Văn Ngữ tiếp tục nghiên cứu các bệnh truyền nhiễm, đặc biệt là bệnh sốt rét.
Năm 1967, ông hy sinh khi đang nghiên cứu bệnh sốt rét tại chiến trường.
Ông không phải người đứng ngoài chiến tranh để nghiên cứu chiến tranh. Ông đưa kiến thức của mình trực tiếp đến nơi những người lính đang cần nó nhất.
Câu chuyện Đặng Văn Ngữ cho thấy khoa học không chỉ nằm trong sách vở hay phòng thí nghiệm. Khi được đặt đúng chỗ và đúng thời điểm, một công trình nghiên cứu có thể trở thành phương tiện cứu người.
