Đặng Xuân Khu (Trường Chinh): Người nắm thời cơ lịch sử

Có những thời khắc lịch sử chỉ xuất hiện trong vài ngày, nhưng để có thể nắm lấy thời khắc ấy là cả một quá trình chuẩn bị lâu dài. Trong những năm tháng quyết định trước Cách mạng Tháng Tám, Đặng Xuân Khu – với bí danh Trường Chinh – là một trong những người giữ vai trò lãnh đạo quan trọng của cách mạng Việt Nam.

Trường Chinh, tên thật Đặng Xuân Khu (1907–1988), quê ở Hành Thiện, Xuân Trường, Nam Định. Ông tham gia hoạt động cách mạng từ khi còn trẻ và trở thành một trong những lãnh đạo chủ chốt của Đảng.

Năm 1940, khi nhiều cán bộ lãnh đạo chủ chốt của Đảng bị thực dân Pháp bắt, Đặng Xuân Khu được cử làm Quyền Tổng Bí thư.

Đến Hội nghị Trung ương lần thứ 8 năm 1941, ông được bầu làm Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Đông Dương.

Trong thời kỳ này, nhiệm vụ giải phóng dân tộc được đặt lên hàng đầu. Trường Chinh cùng Trung ương Đảng tập trung xây dựng lực lượng cách mạng, phát triển phong trào Việt Minh và chuẩn bị cho thời cơ giành chính quyền.

Ngày 9/3/1945, Nhật đảo chính Pháp ở Đông Dương.

Trước tình hình mới, Thường vụ Trung ương Đảng dưới sự lãnh đạo của Trường Chinh đã ra Chỉ thị “Nhật – Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta”, xác định phương hướng thúc đẩy cao trào kháng Nhật cứu nước và chuẩn bị cho Tổng khởi nghĩa.

Tháng 8/1945, thời cơ cách mạng xuất hiện.

Trường Chinh chủ trì Hội nghị toàn quốc của Đảng, thống nhất chủ trương phát động Tổng khởi nghĩa giành chính quyền.

Ông được cử phụ trách Ủy ban Khởi nghĩa toàn quốc.

Ngày 16/8/1945, tại Tân Trào, Đại hội Quốc dân được tổ chức. Trường Chinh thay mặt Trung ương Đảng trình bày kế hoạch Tổng khởi nghĩa.

Sau đó, nhân dân cả nước lần lượt đứng lên giành chính quyền.

Đến ngày 25/8/1945, Tổng khởi nghĩa thắng lợi trên phạm vi cả nước.

Sau Cách mạng Tháng Tám, Trường Chinh tiếp tục giữ nhiều trọng trách trong Đảng và Nhà nước. Ông từng giữ chức Tổng Bí thư, Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng Nhà nước và một lần nữa được bầu làm Tổng Bí thư vào năm 1986.

Ông qua đời ngày 30/9/1988, hưởng thọ 81 tuổi.

Điều đặc biệt trong câu chuyện của Trường Chinh là ông không chỉ tham gia vào một sự kiện lịch sử, mà còn góp phần chuẩn bị và nhận định thời cơ để cuộc Tổng khởi nghĩa có thể diễn ra đúng lúc. Từ Chỉ thị “Nhật – Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta” đến việc chủ trì Hội nghị toàn quốc của Đảng và phụ trách Ủy ban Khởi nghĩa toàn quốc, vai trò của ông gắn chặt với giai đoạn quyết định trước tháng Tám năm 1945. Lịch sử đôi khi không trao cho một dân tộc quá nhiều cơ hội. Quan trọng là khi cơ hội xuất hiện, có đủ bản lĩnh để nhận ra và hành động hay không. Và mùa Thu năm 1945 đã trở thành một trong những thời khắc lớn nhất của lịch sử Việt Nam.