“Đánh chắc, tiến chắc” vì đồng đội

Trong những ngày Đất nước hướng đến Kỷ niệm 70 năm chiến thắng Điện Biên Phủ (7.5.1954 - 7.5.2024), chúng tôi về với ngôi nhà mái lá đơn sơ của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, bên dòng sông Kiến Giang nơi làng Lộc Thủy, huyện Lệ Thủy (Quảng Bình), khi những vựa lúa đang vào mùa gặt vàng ươm như đón mừng kỷ niệm chiến công xưa của người con quê hương. Con đường lát gạch đỏ đưa khách hành hương đến dưới mái nhà lá đơn sơ, giản dị như gian nhà tranh xưa Đại tướng đã từng sinh ra và lớn lên. Nơi đây, ngôi nhà từng bị giặc Pháp âm mưu châm lửa đốt sạch; điều duy nhất còn nguyên vẹn sau những trận chiến là cây khế lớn hơn cả tuổi Đại tướng.

Ông Võ Đại Hàm, người đã luôn trông coi và gìn giữ những hình ảnh, kỷ vật của Đại tướng Võ Nguyên Giáp ở ngôi nhà quê hương. Ảnh: Khánh Trinh

Tâm sự với chúng tôi, ông Võ Đại Hàm (SN 1943), sống hơn 10 năm cùng nhà Đại tướng và gọi Người bằng ông thúc bá, cho biết không ai nhớ rõ cây khế có từ khi nào, chỉ biết từ khi anh Văn sinh ra, cây khế đã ở đó.

Cũng dưới mái nhà lá đơn sơ và bóng cây khế giúp dịu cơn nắng miền Trung đầu hè, ông Võ Đại Hàm kể lại về những câu chuyện xưa trong ký ức với người ông kính mến, cũng là vị tướng tài của dân tộc. Từ năm 1978 đến nay, theo căn dặn của người nhà, ông về quê trông coi, chăm sóc nhà cửa, giữ gìn những kỷ vật của Đại tướng trong ngôi nhà xưa. Nay tuổi đã lớn nhưng những câu chuyện về vị Đại tướng vẫn được ông Hàm kể tường tận. Theo đó, trong những bữa cơm tối cùng gia đình tại số nhà 30 Hoàng Diệu cách đây đã lâu, khi con cháu hỏi về quyết định chuyển từ “đánh nhanh, thắng nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”, Đại tướng đã luôn trầm ngâm và kiên định với từng lời của mình. Bởi với Đại tướng, quân ta chỉ có lực lượng nhất định, đã đánh thì phải thắng, mà không chắc thắng thì không đánh, như lời căn dặn của Bác Hồ. Đại tướng luôn trầm ngâm với nước đi, thế trận làm sao để đảm bảo tổn thất ít nhất.

Ngôi nhà của Đại tướng Võ Nguyên Giáp tại huyện Lệ Thủy (Quảng Bình). Ảnh: Khánh Trinh

Trong những tâm tư của Người nói lại với con cháu trong gia đình, Người luôn nhắc về những tổn thất trong các trận chiến. Ông Võ Đại Hàm cho biết, trong nhiều lần tổng kết các chiến dịch, Đại tướng chú ý nhất về tổn thất, “nếu trận nào tổn thất nhiều, thì không thể xem là thắng lớn. Trận thắng giòn giã nhất phải là trận ít thương vong nhất”.

Khoảng những năm 1972 - 1973, khi vào Nam tái ngộ với những người đồng đội, các cựu chiến binh xưa đã từng tham chiến trên trận địa Điện Biên Phủ, có Đại tướng Lê Trọng Tấn, Thượng tướng Trần Văn Trà, Trung tướng Vương Thừa Vũ,… các người lính tay bắt mặt mừng trong niềm xúc động.

“Phải chi anh không thay đổi chiến thuật thì nay chúng tôi cũng không còn ở đây cùng tái ngộ, cũng không có cơ hội để tiếp tục chinh chiến chống Mỹ, bảo vệ đất nước”, những người lính xúc động nói cùng nhau. 

Thân tình, giản dị với bà con quê hương

Trong những ngày này, ngôi nhà của Đại tướng tại quê hương lại đoàn nối đoàn những người phương xa lẫn người dân địa phương về dâng nén hương, với tấm lòng tự hào và tôn kính. Cũng ở con ngõ nhỏ ấy, xưa kia, mỗi lần Đại tướng về quê là những lần tưởng như “trẩy hội” của bà con xóm giềng.