ĐÁNH ĐỊCH TRONG TIỀM THỨC

Mùa mưa năm 1968, cánh rừng già miền Đông Nam Bộ chìm trong màn sương đặc quánh. Đại đội lính Mỹ đóng quân bên một con suối nhỏ, giữa những thân cây cao vút và tiếng côn trùng rền rĩ suốt đêm. Trên bản đồ, nơi ấy chỉ là một chấm nhỏ giữa vùng “an toàn”, nhưng với những người lính trẻ vừa đặt chân tới Việt Nam, đó là một thế giới khác – nơi họ không còn biết đâu là chiến tuyến, đâu là cái chết. Binh nhì Richard Dawson ngồi tựa lưng vào bao cát, hai mắt thâm quầng vì nhiều đêm mất ngủ. Anh mới hai mươi mốt tuổi, quê ở Texas, trước khi nhập ngũ còn là sinh viên đại học. Richard từng nghĩ chiến tranh sẽ giống những bộ phim Hollywood: có chiến tuyến rõ ràng, có quân phục đối phương, có tiếng kèn xung trận. Nhưng Việt Nam không giống bất cứ điều gì anh từng tưởng tượng. Ở đây, kẻ địch không hiện ra giữa ban ngày. Họ có thể là một ông già gánh củi đi ngang qua đồn. Có thể là cậu bé chăn trâu cười ngây thơ ngoài bìa rừng. Và cũng có thể là bóng đen lướt qua trong đêm rồi biến mất như chưa từng tồn tại. Điều đáng sợ nhất không phải tiếng súng. Mà là sự im lặng. Một người lính Mỹ khác tên Howard khẽ thì thầm: – Tao ghét cái rừng này… Richard không đáp. Anh đang nhìn về phía màn đêm sâu hun hút. Trong bóng tối ấy, anh luôn có cảm giác hàng trăm con mắt đang dõi theo mình. Ban ngày, trực thăng gầm rú trên đầu. Xe bọc thép nghiền nát bụi đỏ. Pháo binh bắn rung cả cánh rừng. Nhưng cứ khi màn đêm buông xuống, mọi ưu thế hiện đại dường như biến mất. Đêm đó, mưa rơi rất nặng hạt. Tiếng mưa hòa với tiếng lá cây tạo thành âm thanh kỳ quái. Richard kéo khẩu súng sát người hơn. Anh nhớ lời viên trung sĩ già từng tham chiến hai năm ở Việt Nam: “Đừng tin vào sự yên tĩnh. Người Việt đánh vào lúc mày nghĩ an toàn nhất.” Nửa đêm, một tiếng động vang lên phía hàng rào. Tất cả lập tức bật dậy. – Ai đó?! Không tiếng trả lời. Rồi lại im lặng. Một người lính lia đèn pin ra ngoài. Chỉ có mưa và những bụi cây lay động. Họ căng thẳng gần mười phút nhưng không thấy gì. Howard chửi thề: – Chắc là khỉ. Mọi người ngồi xuống, nhưng không ai ngủ tiếp được nữa. Khoảng một giờ sau, một tiếng nổ kinh hoàng xé toạc màn đêm. Mìn bẫy phát nổ ngay bên sườn đồn. Tiếng hét vang lên. Đạn từ trong rừng bắn tới như những tia lửa đỏ. Không ai nhìn thấy đối phương ở đâu. Chỉ thấy đạn lao ra từ bóng tối. Richard nằm rạp xuống bùn, tim đập dữ dội. Anh bắn loạn về phía rừng cây nhưng chẳng biết mình đang bắn vào cái gì. Cuộc tập kích chỉ kéo dài chưa đầy năm phút. Rồi tất cả lại chìm vào im lặng. Khi trời gần sáng, họ mới phát hiện hai lính bị thương và một người chết. Điều ám ảnh nhất là không ai biết đối phương có bao nhiêu người, từ đâu tới, và đã rút đi lúc nào. Viên đại úy nghiến răng: – Họ như ma vậy. Đó chính là cuộc chiến trong tiềm thức. Không chỉ đánh bằng súng đạn, quân giải phóng và du kích Việt Nam còn đánh vào nỗi sợ hãi trong đầu đối phương. Những người lính Mỹ bắt đầu sợ từng bụi cây. Họ sợ những con đường đất nhỏ. Sợ tiếng động trong đêm. Sợ cả những người dân đang mỉm cười. Có đơn vị sau nhiều tháng hành quân đã rơi vào trạng thái thần kinh căng cứng. Họ ngủ không yên, ăn không ngon, lúc nào cũng nghĩ mình sắp bị phục kích. Richard dần thay đổi. Trước đây anh thích viết thư về cho mẹ mỗi tuần. Nhưng giờ đây, anh không biết phải viết gì nữa. Anh không thể kể rằng mình luôn run lên khi bước vào rừng. Không thể kể rằng mỗi lần nghe tiếng “tách” dưới chân, anh tưởng mình đã giẫm phải bẫy mìn. Một buổi sáng, đại đội tiến vào một ngôi làng nhỏ ven sông. Ngôi làng yên bình đến lạ. Trẻ con chạy chơi ngoài sân. Khói bếp bay lên từ những mái nhà tranh. Một bà cụ ngồi têm trầu trước cửa. Nhưng chính sự yên bình ấy lại khiến họ sợ hơn. Richard nhìn đâu cũng thấy nghi ngờ. Anh để ý từng ánh mắt người dân. Từng bàn tay. Từng cử động nhỏ. Viên trung sĩ ra lệnh khám xét. Họ không tìm thấy gì ngoài vài bao gạo và nông cụ cũ kỹ. Thế nhưng khi đoàn quân vừa rời khỏi làng chưa đầy một cây số, một quả mìn bất ngờ phát nổ dưới chiếc xe đi đầu. Khói lửa bốc lên dữ dội. Tiếng súng lại nổ từ hai bên đường. Lính Mỹ hoảng loạn bắn trả vào mọi hướng. Richard nghe tiếng hét thất thanh, tiếng trực thăng gọi hỗ trợ, tiếng cây rừng đổ gãy vì đạn đại liên. Nhưng đối phương vẫn vô hình. Khi trận đánh kết thúc, con đường chỉ còn khói bụi và xác xe cháy đen. Đêm đó, Richard không ngủ. Anh ngồi bó gối trong hầm trú ẩn, mắt nhìn trân trân vào bóng tối. Howard hỏi nhỏ: – Mày nghĩ họ đang ở đâu? Richard lắc đầu. Howard cười nhạt: – Tao nghĩ họ luôn ở quanh đây. Câu nói ấy khiến Richard lạnh sống lưng. Ở Việt Nam, nỗi sợ lớn nhất không phải bị nhìn thấy kẻ địch. Mà là không bao giờ nhìn thấy họ. Nhiều lính Mỹ bắt đầu mất phương hướng tinh thần. Có người trở nên hung bạo, có người im lặng như cái bóng. Có người chỉ còn đếm từng ngày để được trở về nước. Thế nhưng ngày trở về dường như xa vô tận. Mùa khô năm ấy, đại đội của Richard nhận nhiệm vụ càn quét một khu rừng sát biên giới Campuchia. Trước lúc xuất phát, viên đại úy nói: – Chúng ta sẽ tiêu diệt toàn bộ lực lượng đối phương trong khu vực. Nhưng những người lính đều hiểu, đó chỉ là lời động viên. Họ đã nghe câu ấy quá nhiều lần. Cuộc hành quân kéo dài suốt ba ngày mà không gặp một bóng người. Chỉ có rừng cây, hơi nóng, muỗi và sự căng thẳng bào mòn thần kinh. Đến chiều ngày thứ tư, một người lính đi đầu đột nhiên biến mất. Mặt đất dưới chân anh ta sụp xuống. Một hố chông ngụy trang hiện ra. Tiếng la hét vang vọng giữa rừng già. Richard đứng chết lặng. Anh nhìn những chiếc chông tre nhọn hoắt đâm xuyên qua đôi chân người lính xấu số. Không cần súng đạn hiện đại. Chỉ vài chiếc chông tre cũng đủ khiến cả đại đội hoảng loạn. Từ hôm đó, họ đi chậm hơn. Mỗi bước chân đều dè dặt. Mỗi bụi cỏ đều đáng nghi. Cuộc chiến đã chui vào đầu họ. Nó khiến họ tự sợ chính bóng tối, tự nghi ngờ mọi âm thanh quanh mình. Richard bắt đầu gặp ác mộng. Anh thường mơ thấy mình đi lạc trong rừng. Không có tiếng súng. Không có ai đuổi theo. Chỉ có cảm giác một thứ vô hình đang tiến lại gần. Rồi anh giật mình tỉnh dậy giữa đêm, mồ hôi lạnh đẫm lưng áo. Một lần, đơn vị nhận được thư viện trợ tinh thần từ quê nhà. Trong phong bì của Richard là tấm ảnh gia đình đứng trước ngôi nhà nhỏ ở Texas. Anh nhìn bức ảnh rất lâu. Đột nhiên anh nhận ra mình không còn nhớ cảm giác bình yên là gì nữa. Ở Việt Nam, ngay cả khi trời lặng gió, người ta vẫn cảm thấy chiến tranh đang ẩn nấp đâu đó. Cuối năm ấy, Richard bị thương trong một trận phục kích ven sông. Viên đạn xuyên qua vai khiến anh ngã xuống bùn. Trực thăng cứu thương đưa anh rời chiến trường trong tiếng súng vọng lại phía sau. Khi máy bay cất lên, Richard nhìn xuống cánh rừng xanh thẫm bên dưới. Lần đầu tiên sau nhiều tháng, anh cảm thấy mình còn sống. Nhưng anh biết một điều. Dù rời khỏi Việt Nam, cuộc chiến ấy sẽ không rời khỏi tâm trí mình. Nhiều năm sau, Richard vẫn tỉnh giấc giữa đêm vì tiếng động nhỏ. Ông không chịu được tiếng mưa rơi trên mái nhà. Không thích đi trong rừng. Và mỗi khi bóng tối phủ xuống, ông lại nhớ tới những đêm ở Việt Nam – nơi kẻ địch vô hình từng khiến cả một đội quân hùng mạnh phải sống trong sợ hãi. Đó là thứ vũ khí đặc biệt nhất của chiến tranh nhân dân Việt Nam. Không chỉ đánh vào thân xác. Mà đánh thẳng vào tinh thần đối phương. Khiến họ luôn sống trong cảm giác bất an, hoài nghi và kiệt quệ. Một cuộc chiến mà tiếng súng có thể ngừng… Nhưng nỗi sợ thì vẫn còn mãi trong tiềm thức.