“Đánh Đông Khê – mở bước ngoặt chiến lược”

Sau thắng lợi Việt Bắc 1947, lực lượng kháng chiến ngày càng trưởng thành. Tuy nhiên, thực dân Pháp vẫn kiểm soát tuyến biên giới phía Bắc, đồng thời củng cố hệ thống cứ điểm trên Đường số 4. Trung ương quyết định mở Chiến dịch Biên giới Thu – Đông 1950, nhằm tiêu diệt một bộ phận quan trọng sinh lực địch, giải phóng một phần biên giới và mở rộng căn cứ Việt Bắc.

Đây là chiến dịch tiến công quy mô lớn đầu tiên của quân đội ta trong kháng chiến chống Pháp. Đại tướng Võ Nguyên Giáp được giao làm Chỉ huy trưởng kiêm Chính ủy chiến dịch. Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp ra mặt trận để chỉ đạo, động viên bộ đội.

Một trong những vấn đề quan trọng nhất là lựa chọn mục tiêu mở màn. Ban đầu có nhiều ý kiến về việc đánh Cao Bằng. Đại tướng Võ Nguyên Giáp trực tiếp đi trinh sát để đánh giá địa hình, lực lượng và khả năng ứng phó của đối phương. Sau quá trình cân nhắc, Đông Khê được chọn làm điểm đột phá.

Ngày 16-9-1950, chiến dịch mở màn. Quân ta tiến công Đông Khê, tạo ra một khoảng trống quan trọng trên tuyến phòng thủ Đường số 4. Từ đó, quân Pháp buộc phải đưa lực lượng cơ động lên ứng cứu. Ta thực hiện phương châm “đánh điểm, diệt viện”, vừa đánh cứ điểm, vừa tổ chức lực lượng tiêu diệt quân cứu viện.

Sau 29 ngày đêm, từ 16-9 đến 14-10-1950, quân ta tiêu diệt và bắt sống khoảng 8.300 quân địch, thu nhiều vũ khí, phương tiện chiến tranh và làm tan vỡ một phần quan trọng hệ thống phòng thủ biên giới.

Chiến thắng Biên giới có ý nghĩa vượt xa phạm vi một chiến dịch. Nó giúp khai thông biên giới Việt – Trung, tạo điều kiện để hậu phương nhận được sự hỗ trợ quốc tế thuận lợi hơn, đồng thời đưa quân đội ta từ thế phòng ngự từng bước chuyển sang thế chủ động tiến công.

Với Võ Nguyên Giáp, Biên giới 1950 cũng là một dấu mốc quan trọng trong quá trình trưởng thành về nghệ thuật chỉ huy chiến dịch.