Danh hiệu Anh hùng và trách nhiệm mới

Sau Đại hội năm 1952, cái tên La Văn Cầu được nhắc đến ở khắp các đơn vị bộ đội như biểu tượng của lòng dũng cảm và ý chí kiên cường trong trận Đông Khê. Đối với người chiến sĩ quê Cao Bằng, mỗi lần nghe nhắc đến danh hiệu Anh hùng, anh không nghĩ đến sự vinh quang rực rỡ, mà nghĩ đến đêm mở cửa đầy khói súng, đến những đồng đội bị thương và đến lời Bác Hồ dặn: “Thắng lợi là của cả tập thể.”

Một buổi tối đầu đông, đơn vị tổ chức sinh hoạt học tập về các anh hùng được tuyên dương. Cán bộ đại đội hỏi:

— Theo các đồng chí, sau khi được phong danh hiệu Anh hùng, trách nhiệm của người được tuyên dương sẽ thay đổi như thế nào?

Nhiều cánh tay giơ lên.

Có người nói phải tiếp tục chiến đấu dũng cảm hơn.

Có người nói phải làm gương cho đơn vị.

Người chiến sĩ quê Cao Bằng suy nghĩ rất lâu rồi mới đứng dậy:

— Báo cáo, em nghĩ danh hiệu càng cao thì trách nhiệm càng lớn. Người được tuyên dương không thể sống cho riêng mình nữa, mà phải giúp nhiều người khác cùng tiến bộ.

Cả hội trường im lặng vài giây.

Cán bộ gật đầu:

— Đúng. Danh hiệu không phải là điểm kết thúc, mà là sự bắt đầu của một trách nhiệm mới.

Câu nói ấy theo anh suốt nhiều ngày.

Từ đó, anh thường tự hỏi: Nếu một người được gọi là anh hùng, điều khó nhất đối với họ là gì?

Có lẽ không phải là đối mặt với hiểm nguy.

Mà là giữ được sự khiêm tốn, giữ được tình đồng đội và tiếp tục sống xứng đáng với niềm tin của mọi người.

Ít lâu sau, đơn vị đón một đoàn chiến sĩ trẻ mới bổ sung từ nhiều địa phương khác nhau. Nhiều người còn rất ít tuổi, chưa từng ra trận, ánh mắt vừa háo hức vừa lo lắng.

Cán bộ giao cho người chiến sĩ quê Cao Bằng phụ trách giúp đỡ một tổ tân binh.

Anh không kể nhiều về mình.

Anh kể về Hòa, Bảy, Tân và tổ trưởng Lâm.

Kể về những người đã cùng nhau giữ cửa mở.

Kể về việc một người lính bị thương vẫn nghĩ đến đồng đội trước tiên.

Một chiến sĩ trẻ hỏi:

— Anh có muốn sau này được phong Anh hùng không?

Anh mỉm cười:

— Anh chỉ mong khi đồng đội cần, mình không lùi bước.

Cậu tân binh ngạc nhiên:

— Chỉ thế thôi ạ?

Anh gật đầu:

— Nếu ai cũng làm được điều đó, đơn vị sẽ mạnh hơn rất nhiều.

Những ngày sau, anh càng cố gắng sống giản dị hơn.

Dậy sớm tập luyện dù vết thương còn đau khi trời lạnh.

Nhận phần việc nặng khi giúp dân sửa nhà sau mưa bão.

Kiên nhẫn hướng dẫn tân binh học điều lệnh và tập bắn.

Có lần một chiến sĩ trẻ phạm lỗi trong trực gác và rất lo bị phê bình nặng. Anh không quát mắng, chỉ nhẹ nhàng nói:

— Sai thì phải sửa, nhưng điều quan trọng là từ lần sau đừng để đồng đội phải lo vì mình.

Cậu chiến sĩ cúi đầu rất lâu rồi nói nhỏ:

— Em hiểu rồi anh.

Đêm hôm đó, người chiến sĩ quê Cao Bằng ngồi bên bếp lửa và chợt hiểu thêm một điều:

Trách nhiệm mới không phải lúc nào cũng là những việc lớn lao.

Nó có thể là một lời nhắc đúng lúc, một sự giúp đỡ âm thầm, hay một tấm gương sống khiến người khác muốn tốt hơn.

Anh nhớ lại hình ảnh La Văn Cầu trong ngày được tuyên dương Anh hùng: không nói nhiều về chiến công của mình, luôn nhắc đến đồng đội và tập thể.

Chính sự giản dị ấy làm anh cảm phục hơn cả.

Một buổi chiều, tổ trưởng Lâm ngồi cạnh anh nhìn những chiến sĩ trẻ đang tập ngoài sân rồi hỏi:

— Cậu thấy họ thế nào?

Anh đáp:

— Em thấy giống mình ngày mới nhập ngũ.

Tổ trưởng cười:

— Vì thế nên cậu phải giúp họ trưởng thành nhanh hơn mình ngày trước.

Người chiến sĩ trẻ im lặng gật đầu.

Trong khoảnh khắc ấy, anh hiểu rằng mỗi thế hệ người lính đều nhận từ thế hệ trước không chỉ kinh nghiệm chiến đấu, mà còn là trách nhiệm truyền lại niềm tin, kỷ luật và tình đồng đội.

Nhiều năm sau, khi nhớ về quãng đời quân ngũ, anh luôn nghĩ đến một điều giản dị:

Danh hiệu Anh hùng là niềm vinh dự lớn, nhưng điều làm nên giá trị lâu dài không phải là tấm huy hiệu trên ngực áo.

Mà là cách người mang danh hiệu ấy sống sau đó.

Có tiếp tục khiêm tốn không?

Có tiếp tục nghĩ đến đồng đội không?

Có tiếp tục giúp người khác trưởng thành không?

Và người chiến sĩ quê Cao Bằng tự nhủ rằng, dù mình không phải là người được phong Anh hùng, anh vẫn có thể sống theo tinh thần của những người anh hùng thật sự: dũng cảm trong khó khăn, khiêm tốn trong thành công và có trách nhiệm với những người đi cùng mình trên con đường của Tổ quốc.