Danh họa Bùi Trang Chước, người vẽ Quốc huy Việt Nam
Danh họa Bùi Trang Chước, người vẽ Quốc huy Việt Nam
Danh họa Bùi Trang Chước (21/5/1915-21/5/2025) là họa sĩ tài năng của nền hội họa, một bậc thầy trong nghệ thuật đồ họa Việt Nam. Cả cuộc đời nghệ thuật của mình, ông đã sáng tác rất nhiều tác phẩm có giá trị nghệ thuật cao, mang giá trị sử dụng lớn, trong đó tiêu biểu là mẫu Quốc huy Việt Nam.
Kỳ tài của nghệ thuật hội họa
Họa sĩ Bùi Trang Chước tên thật là Nguyễn Văn Chước, sinh ngày 21/5/1915 tại thôn Phú Xá, xã Phú Thượng, huyện Từ Liêm (nay là phường Phú Thượng, quận Tây Hồ), thành phố Hà Nội.
Từ năm 1936-1941, ông học và tốt nghiệp xuất sắc Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, khóa 11. Ra trường, ông được mời về giảng dạy tại Trường Kiến trúc Đà Lạt. Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, họa sĩ Bùi Trang Chước cùng gia đình chuyển ra Hà Nội và giảng dạy ở Trường Mỹ thuật Hà Nội. Toàn quốc kháng chiến, ông lên Việt Bắc theo cách mạng, giảng dạy ở Trường Mỹ thuật Liên khu Việt Bắc.
Ngoài việc giảng dạy, họa sĩ Bùi Trang Chước dành nhiều thời gian sáng tác. Ông là một trong những họa sĩ Việt Nam đầu tiên vẽ mẫu tem thư (từ trước năm 1945), nên được xem là "ông tổ vẽ tem thư Việt Nam". Sự sáng tạo hình mẫu với các họa tiết tinh vi và siêu nhỏ được ông vẽ bằng tay đã tạo nên sự độc đáo cho mỗi con tem sống mãi với thời gian. Đó là những bức tem thư Việt Nam dân chủ cộng hòa nối liền liên lạc và mang hình ảnh Việt Nam ra thế giới; là những bộ tem nổi bật như: "Chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh và bản đồ Việt Nam" (1951); "Chiến thắng Điện Biên Phủ" (1954); "Mạc Thị Bưởi" (1956); "Chùa Một Cột" (1957); "Thương binh Việt Nam" (1958); Bộ tem "Lăng Hùng Vương" (1960)… Đây là những bộ tem quý, có giá trị thẩm mỹ cao được vẽ công phu, tỉ mỉ, đạt đến trình độ "bậc thầy" của ngành đồ họa.
Một dấu ấn nổi bật khác họa sĩ Bùi Trang Chước là sáng tác các mẫu huân, huy chương, ghi nhận những chiến công rực rỡ, những thành quả lao động đáng tự hào với mỗi tập thể, cá nhân được trao tặng, như: Huân chương Sao Vàng, Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Độc lập, Huân chương Kháng chiến… Ông cũng là tác giả của các loại huy hiệu, trong đó có Huy hiệu Chủ tịch Hồ Chí Minh phục vụ cho chuyến bay vào vũ trụ của Việt Nam-Liên Xô năm 1980 mà anh hùng Phạm Tuân đã mang lên vũ trụ. Ông cũng là người vẽ biểu tượng của Tổng công đoàn Việt Nam, nay là Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam, biểu tượng kỷ niệm Ngày Thương binh-Liệt sĩ… Đặc biệt, bố cục mặt tiền Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng là thiết kế của ông. Các mẫu này sẽ mãi mãi trường tồn cùng đất nước.
Một đóng góp lớn nữa của họa sĩ Bùi Trang Chước là sáng tác các mẫu tiền đồng cho ngành ngân hàng Việt Nam và Nhà nước Lào. Từ năm 1951, ông được điều về Nhà in Ngân hàng quốc gia Việt Nam, đảm trách nhiệm vụ vẽ tiền và làm giảng viên Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp Hà Nội cho đến lúc nghỉ hưu năm 1976 (trừ một số thời gian ông đi biệt phái thực hiện những nhiệm vụ đặc biệt của cách mạng). Do tính chất công việc, ông thường giữ bí mật với cả vợ, con. Cả đời ông sống âm thầm, lặng lẽ với cây bút vẽ.
Ông còn có nhiều tác phẩm hội họa để đời như tranh bột màu và tranh lụa "Thiếu nữ"; các tranh sơn khắc phong cảnh thiên nhiên như "Vịnh Hạ Long", "Chùa Thầy" và phong cảnh "công nghiệp" như: "Khu gang thép Thái Nguyên"; "Thủy điện Thác Bà"; "Phong cảnh chùa Thầy"... Những tác phẩm này hiện được lưu giữ ở Bảo tàng Mỹ Thuật Việt Nam.
