Danh nhân Chu Văn An – "Vạn thế sư biểu" và khí tiết Thất trảm sớ

Chu Văn An (1292 – 1370), tên thật là Chu An, tự Linh Triệt, hiệu Tiều Ẩn, quê ở làng Văn Thôn, xã Quang Liệt, huyện Thanh Đàm (nay thuộc huyện Thanh Trì, Hà Nội). Ông là một nhà giáo dục vĩ đại, nhà nho uyên bác và là một nhân cách lớn, một biểu tượng ngời sáng về đạo đức thời nhà Trần.

Sớm nổi tiếng với học vấn sâu rộng và đạo đức thanh cao, ông không ra làm quan ngay mà mở trường Huỳnh Cung ở quê nhà để dạy học. Học trò của ông có rất nhiều người đỗ đạt cao, làm quan lớn trong triều như Phạm Sư Mạnh, Lê Quát... nhưng vẫn luôn một lòng giữ đạo thầy trò, vô cùng kính trọng ông. Tiếng thơm vang xa, vua Trần Minh Tông đã đích thân mời ông ra làm Tư nghiệp Quốc Tử Giám (tương đương Hiệu trưởng trường Đại học đầu tiên của Việt Nam), để dạy dỗ Thái tử và đào tạo nhân tài cho đất nước.

Đến đời vua Trần Dụ Tông, triều chính bắt đầu suy vi, vua quan ăn chơi sa đọa, bọn nịnh thần nổi lên lũng đoạn. Không thể nhắm mắt làm ngơ trước cảnh đất nước nghiêng ngả, nhân dân lầm than, Chu Văn An đã dũng cảm dâng "Thất trảm sớ", xin chém đầu 7 tên gian thần hòng làm trong sạch triều đình. Bản tấu chương chấn động lịch sử ấy đã thể hiện dũng khí vô song của một bậc trí thức yêu nước.

Khi "Thất trảm sớ" không được nhà vua chấp thuận, giữ vững khí tiết "phú quý bất năng dâm, uy vũ bất năng khuất" (giàu sang không thể làm quyến rũ, uy quyền không thể làm khuất phục), ông lập tức trả lại mũ áo, treo ấn từ quan. Ông lui về ở ẩn tại núi Phượng Hoàng (Chí Linh, Hải Dương), tiếp tục dạy học, viết sách, làm thơ và bốc thuốc chữa bệnh cho dân nghèo đến cuối đời.

Lịch sử và hậu thế tôn vinh ông là "Vạn thế sư biểu" (Người thầy của muôn đời). Năm 2019, nhân kỷ niệm 650 năm ngày mất của ông, UNESCO đã chính thức vinh danh Chu Văn An là Danh nhân văn hóa thế giới. Đối với môi trường học đường, tấm gương về học vấn uyên thâm, lòng yêu nước thương dân và khí tiết thanh cao của thầy Chu Văn An mãi mãi là ngọn hải đăng soi đường cho biết bao thế hệ giáo viên và học sinh Việt Nam rèn đức, luyện tài.