DANH NHÂN NGUYỄN BỈNH KHIÊM – TRẠNG TRÌNH VỚI TẦM NHÌN DỰ ĐOÁN LỊCH SỬ VÀ TƯ TƯỞNG NHÂN VĂN
Tác giả: Lê Vân Hà
Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491 – 1585), tên thật là Nguyễn Bỉnh Khiêm, hiệu là Bạch Vân居 sĩ, quê ở làng Trung Am, huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng. Ông là danh nhân văn hóa kiệt xuất, nhà triết học, nhà thơ, thầy giáo vĩ đại thời Lê - Mạc, nổi tiếng với khả năng dự đoán lịch sử tài tình.
Nguyễn Bỉnh Khiêm sinh ra trong một gia đình gia giáo, từ nhỏ đã thông minh vượt trội. Tuy nhiên, sống trong thời kỳ xã hội rối ren, nhà Lê suy thoái, ông không vội thi cử mà dành nhiều thời gian nghiên cứu kinh sử, đặc biệt là lý học và Kinh Dịch. Đến năm 45 tuổi (1535), dưới thời nhà Mạc, ông mới đi thi và đỗ Trạng nguyên.
Ông làm quan cho nhà Mạc khoảng 8 năm, giữ chức Lại bộ Thượng thư. Khi nhận thấy triều đình xuất hiện nhiều nịnh thần, ông dâng sớ xin chém 18 tên gian thần nhưng không được chấp thuận. Lập tức, ông từ quan về quê mở trường dạy học (trường Tuyết Giang), dựng am Bạch Vân để nghiên cứu triết học và sáng tác thơ văn.
Học trò của ông rất đông, nhiều người đỗ đạt cao và trở thành trụ cột của đất nước như Phùng Khắc Khoan, Nguyễn Dữ... Không chỉ là nhà giáo lớn, ông còn là nhà tư vấn chiến lược cho các tập đoàn phong kiến (Lê, Mạc, Trịnh, Nguyễn). Những lời sấm truyền nổi tiếng như "Hoành Sơn nhất dải, vạn đại dung thân" (khuyên Nguyễn Hoàng vào Nam mở cõi) hay "Cứu hoạn giải bối" đã định hình cục diện lịch sử Việt Nam suốt nhiều thế kỷ.
