DANH NHÂN VĂN HÓA MẠC ĐĨNH CHI – LƯỠNG QUỐC TRẠNG NGUYÊN VÀ KHÍ TIẾT "HOA CÚC ÁO"

Trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi (1272 – 1346), hiệu là Tiết Phu, quê ở làng Lũng Động, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương. Ông là danh nhân văn hóa kiệt xuất, nhà ngoại giao tài ba thời Trần, người nổi tiếng với danh hiệu "Lưỡng quốc Trạng nguyên" (Trạng nguyên của cả Đại Việt và nhà Nguyên).

Mạc Đĩnh Chi sinh ra trong một gia đình nghèo, ngoại hình thấp bé, đen giụa nhưng vô cùng thông minh và hiếu học. Năm 1304, ông đỗ Trạng nguyên dưới triều Vua Trần Anh Tông. Nhận thấy nhà vua có ý chê bai ngoại hình của mình, ông đã viết bài phú Ngọc井 liên (Hoa sen trong giếng ngọc) để khẳng định phẩm giá cao quý, tài năng trong sạch của bản thân, khiến nhà vua thán phục và trọng dụng.

Năm 1308 và 1324, ông hai lần được triều đình giao trọng trách làm sứ giả sang nhà Thanh/Nguyên (Trung Quốc). Bằng trí tuệ mẫn cảm, sự ứng biến linh hoạt và vốn tri thức sâu rộng, ông đã vượt qua nhiều thử thách oái oăm do vua quan nhà Nguyên đặt ra để thử tài sứ thần Đại Việt.

Tại triều đình nhà Nguyên, ông đã viết bài văn tế Công chúa nhà Nguyên và bài phú Giáo cúc hoa (Bông cúc áo) nổi tiếng, khẳng định khí tiết kiên cường, không khuất phục trước sức mạnh phương Bắc. Vua Nguyên khâm phục tài năng đã phong ông là "Trạng nguyên nhà Nguyên". Mạc Đĩnh Chi làm quan trải qua 3 đời vua Trần, luôn giữ sự liêm chính, khiêm tốn và để lại tấm gương sáng về bản lĩnh ngoại giao Việt Nam.