DANH NHÂN VĂN HÓA NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU – NGÒI BÚT "CHỞ ĐẠO" VÀ TẤM LÒNG YÊU NƯỚC SẮC CỌC
Tác giả: Lê Vân Hà
Nguyễn Đình Chiểu (1822 – 1888), tự là Mạch Trạch, hiệu Trọng Phủ, Hối Sài, quê gốc ở Thừa Thiên Huế nhưng sinh ra tại Gia Định (Thành phố Hồ Chí Minh). Ông là một nhà thơ lớn, nhà tư tưởng, thầy giáo và thầy thuốc kiệt xuất của Nam Bộ, Danh nhân Văn hóa Thế giới được UNESCO vinh danh.
Cuộc đời Nguyễn Đình Chiểu trải qua nhiều biến cố đau thương. Năm 1849, khi đang chuẩn bị thi Hội tại Huế, ông nhận tin mẹ mất nên quay về Nam chịu tang. Trên đường đi, vì quá đau buồn và khóc thương mẹ, ông bị bệnh nặng dẫn đến mù cả hai mắt khi mới 27 tuổi. Dù gánh chịu bi kịch mất đi ánh sáng và đường công danh dở dang, ông không gục ngã mà mở trường dạy học, bốc thuốc chữa bệnh cho dân và sáng tác thơ văn.
Khi thực dân Pháp xâm lược Nam Kỳ, Nguyễn Đình Chiểu thể hiện thái độ yêu nước kiên trung bất khuất. Dù bị mù, ông vẫn dùng ngòi bút làm vũ khí chiến đấu, tham gia mưu sự cùng các thủ lĩnh nghĩa quân như Trương Định, Đốc Binh Kiều. Ông thẳng thắn từ chối mọi sự mua chuộc, cấp dưỡng ruộng đất của chính quyền thực dân Pháp với câu nói nổi tiếng: "Đất chung của vua, nước chung của dân, nhà cửa của tôi bị phá thì tôi chịu".
Di sản văn học của ông vô cùng phong phú, nổi bật là truyện thơ Lục Vân Tiên đề cao đạo lý làm người và bài Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc – tượng đài nghệ thuật đầu tiên dựng nên hình ảnh người nông dân đánh giặc cứu nước. Tinh thần "Chở đạo" và "Trừ tàn" trong thơ văn Nguyễn Đình Chiểu là ngọn hải đăng cho lòng yêu nước Nam Bộ.
