Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi – Bậc đại anh hùng, nhà tư tưởng vĩ đại

Nguyễn Trãi, hiệu là Ức Trai, sinh năm 1380, quê gốc ở làng Chi Ngại, huyện Chí Linh, tỉnh Hải Dương, sau dời về làng Nhị Khê, huyện Thường Tín, Hà Nội. Ông là một nhà chính trị, nhà quân sự, nhà ngoại giao và nhà văn hóa lỗi lạc bậc nhất trong lịch sử phong kiến Việt Nam.

Đầu thế kỷ 15, khi giặc Minh xâm lược và đô hộ nước ta, chứng kiến cảnh nước mất nhà tan, Nguyễn Trãi đã nung nấu ý chí cứu nước. Ông tìm vào Thanh Hóa, dâng bản "Bình Ngô sách" (Kế sách đánh đuổi quân Minh) cho Lê Lợi. Những chiến lược thiên tài của ông, đặc biệt là tư tưởng "đánh vào lòng người" (tâm công), đã trở thành kim chỉ nam giúp cuộc khởi nghĩa Lam Sơn đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác, đập tan hoàn toàn ách đô hộ của nhà Minh.

Khởi nghĩa thắng lợi, thay lời Lê Lợi, Nguyễn Trãi đã viết "Bình Ngô Đại Cáo" – một thiên cổ hùng văn, được xem là bản Tuyên ngôn Độc lập thứ hai của dân tộc Việt Nam. Những câu văn oai hùng: "Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân / Quân điếu phạt trước lo trừ bạo" không chỉ khẳng định chủ quyền độc lập thiêng liêng mà còn thể hiện tư tưởng nhân đạo, trọng dân sâu sắc của ông.

Dù có công lao to lớn tày trời, nhưng cuộc đời Nguyễn Trãi lại khép lại bằng một thảm án oan khuất bậc nhất lịch sử – Vụ án Lệ Chi Viên (1442), khiến ông bị tru di tam tộc. Phải đến năm 1464, vua Lê Thánh Tông mới minh oan cho ông và khẳng định: "Ức Trai tâm thượng quang Khuê các" (Tấm lòng Ức Trai sáng vằng vặc như sao Khuê).

Hơn sáu thế kỷ đã trôi qua, tài năng và nhân cách cao đẹp của Nguyễn Trãi vẫn sống mãi cùng non sông. Năm 1980, nhân kỷ niệm 600 năm ngày sinh của ông, Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hợp Quốc (UNESCO) đã vinh danh Nguyễn Trãi là Danh nhân văn hóa thế giới. Di sản mà ông để lại là một kho tàng vô giá, nhắc nhở thế hệ trẻ Việt Nam về lòng yêu nước thương dân và ý chí tự cường dân tộc.