Danh sĩ Ngô Thì Nhậm – Bậc Thiên Tài "Bảo Toàn Lực Lượng" Tam Điệp

Ngô Thì Nhậm (Hiệu Hy Doãn) là một trong những bộ óc chiến lược văn hóa, chính trị xuất chúng nhất thế kỷ XVIII. Ông vốn là một đại danh sĩ của Đàng Ngoài, sau đó nhận thấy thiên tài và chính nghĩa của Nguyễn Huệ nên đã hết lòng phò tá nhà Tây Sơn và được phong chức tước lớn.

Đóng góp vĩ đại nhất của Ngô Thì Nhậm diễn ra vào cuối năm 1788, khi 29 vạn quân Thanh tràn sang xâm lược. Lúc bấy giờ, vua Quang Trung còn đang ở Phú Xuân (Huế), lực lượng quân Tây Sơn ở Thăng Long dưới quyền Đô đốc Ngô Văn Sở còn rất ít, không thể chống cự nổi sức mạnh ban đầu của giặc. Các tướng Tây Sơn bấy giờ đa số muốn dàn trận liều chết một trận sinh tử với quân Thanh.

Chính Ngô Thì Nhậm đã đứng ra phân tích và đưa ra một quyết định chiến lược thiên tài: "Chủ động rút quân khỏi Thăng Long, lui về giữ phòng tuyến Tam Điệp - Biện Sơn". Ông giải thích: "Giặc mới đến thế mạnh như triều dâng, ta dàn trận đánh thẳng chẳng khác nào lấy trứng chọi đá. Nay ta chủ động nhường cho chúng một kinh thành Thăng Long trống rỗng để chúng chủ quan, kiêu ngạo. Ta lui về giữ vùng núi hiểm trở Tam Điệp, bảo toành vẹn lực lượng, lập phòng tuyến thủy bộ vững chắc, rồi sai người cấp báo cho chúa công ra định đoạt". Sách lược "bỏ thành giữ quân" này là đỉnh cao của nghệ thuật quân sự. Đúng như dự đoán, khi vua Quang Trung ra đến Tam Điệp, thấy toàn bộ quân sĩ vẹn toàn, phòng tuyến vững chắc, đã hết lời khen ngợi Ngô Thì Nhậm: "Các ngươi làm thế là hoàn toàn đúng mưu lược của ta!". Từ bàn đạp Tam Điệp ấy, quân Tây Sơn đã xuất kích đại phá 29 vạn quân Thanh thần tốc.