Danh sư Chu Văn An và tâm thế vạn thế sư biểu của dân tộc
Chu Văn An (1292 – 1370), tên thật là Chu An, hiệu là Tải Hiên, quê ở thôn Văn, xã Thanh Liệt, huyện Thanh Trì, Hà Nội. Ông là một nhà giáo lớn, đại trí thức, đại quan triều Trần và là biểu tượng vĩnh hằng cho đạo đức, trí tuệ cùng tinh thần hiếu học của dân tộc Việt Nam. Cả đời gắn bó với sự nghiệp mở mang trí thức, ông từng mở trường Huỳnh Cung dạy học, được vua Trần Minh Tông mời làm Tư nghiệp Quốc Tử Giám để đào tạo Thái tử và hiền tài cho đất nước. Với sĩ khí kiên trung, khi thấy triều đình thời Trần Dụ Tông mục nát, ông dâng "Thất trảm sớ" xin chém 7 nịnh thần, sau đó cáo quan về ẩn cư tại núi Phượng Hoàng (Chí Linh, Hải Dương) tiếp tục dạy học và viết sách. Danh sư Chu Văn An vinh dự được thờ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám và được UNESCO vinh danh là Danh nhân văn hóa thế giới.
Sự nghiệp công tác, bản lĩnh trí thức và di sản lưu danh
Nhà giáo lỗi lạc và người thầy của các nhân tài đất nước
Chu Văn An sinh ra trên vùng đất Thanh Trì giàu truyền thống văn hóa. Ngay từ thời trẻ, ông đã nổi tiếng cương trực, giữ mình sạch sẽ, đọc rộng nghe nhiều và không màng danh lợi:
Mở trường Huỳnh Cung: Không ra làm quan sớm, ông mở trường tư tại quê nhà để đào tạo học trò. Phương pháp giáo dục nghiêm cẩn, coi trọng lễ nghĩa và thực tài của ông đã thu hút đông đảo sĩ tử khắp nơi, trong đó có nhiều người sau này trở thành trụ cột quốc gia như Phạm Sư Mạnh, Lê Khoát.
Tư nghiệp Quốc Tử Giám: Nhận thấy tài năng và đức độ vượt trội của ông, vua Trần Minh Tông đã mời ông giữ chức Tư nghiệp Quốc Tử Giám (người đứng đầu trường đại học quốc gia thời bấy giờ), trực tiếp dạy dỗ Thái tử Trần Hiến Tông và rèn luyện đội ngũ sĩ phu cho triều đình.
Bản lĩnh "Thất trảm sớ" và tấm gương khí tiết
Khi triều đại suy vi dưới thời Trần Dụ Tông, quan lại nhũng nhiễu, chính sự rối ren, Chu Văn An đã thể hiện khí tiết lẫm liệt của một đại trí thức:
Dâng sớ chém nịnh thần: Ông trực tiếp dâng "Thất trảm sớ" xin chém 7 kẻ gian thần khép giam triều chính. Đây là hành động dũng cảm, thể hiện sự trung hiếu gắn liền với dân tộc chứ không mù quáng thờ phụng một triều đại suy tàn.
Cáo quan ở ẩn: Sớ không được chấp thuận, ông lập tức treo ấn cáo quan, về núi Phượng Hoàng (Chí Linh, Hải Dương) dựng mành dạy học, bốc thuốc chữa bệnh cho dân và viết sách, lấy hiệu là Tỉnh Tuyền (suối trong).
Di sản tôn vinh và tấm gương ngời sáng
Chu Văn An được tôn vinh là "Vạn thế sư biểu" (Người thầy của muôn đời). Cuộc đời ông là bài học vô giá về tinh thần tôn sư trọng đạo, tính kiên trung và phẩm giá cao quý của nhà giáo Việt Nam.
