Danh tướng Phạm Thế Hiển

Phạm Thế Hiển sinh năm Quý Hợi (1803) tại làng Luyến Khuyết, xã Thụy Phong, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình, trong một gia đình có truyền thống Nho học nên từ nhỏ ông đã thông minh, ham học và nổi tiếng học giỏi. Năm 25 tuổi, ông đỗ cử nhân và chỉ một năm sau lại đỗ Đệ tam giáp tiến sĩ xuất thân, mở đầu con đường quan lộ nhiều triển vọng. Từ một tri phủ, Phạm Thế Hiển được điều về triều và liên tiếp giữ các chức vụ quan trọng như Lại bộ viên ngoại lang, Biện lý hộ bộ sự vụ, Lại bộ hữu thị lang, rồi được cử làm Án sát nhiều tỉnh: Hải Dương, Bắc Ninh, Phú Yên. Trải qua ba triều vua Minh Mạng, Thiệu Trị và Tự Đức, ông luôn giữ vững đạo trung hiếu, làm quan chính trực, được các vua tin dùng và giao nhiều trọng trách.

Dưới thời Tự Đức, ông được giao đảm nhiệm những vị trí đặc biệt quan trọng như Tham tán quân thứ, Tuần phủ Gia Định, Thự Tổng đốc Gia Định – Biên Hòa kiêm Tham biện kinh lược sứ. Trong bối cảnh thực dân Pháp ráo riết xâm lược, Phạm Thế Hiển cùng Nguyễn Tri Phương đã chèo chống tình hình, tổ chức khai hoang, dựng làng, lập ấp và xây dựng nhiều công trình phòng thủ như chiến lũy Ngũ Hổ, đồn Cần Giờ, đại đồn Chí Hòa. Khi được điều ra Quảng Nam năm 1858, ông phối hợp cùng Nguyễn Tri Phương xây dựng phòng tuyến Liên Trì, thực hiện kế “vườn không nhà trống”, đánh hơn 60 trận, khiến quân Pháp buộc phải rút khỏi Sơn Trà đầu tháng 2-1859.

Sau đó, ông trở lại Nam Kỳ, tiếp tục sát cánh cùng Nguyễn Tri Phương chỉ huy quân dân chống Pháp, soạn hịch kêu gọi toàn dân kháng chiến. Trong trận chiến ác liệt tháng 5-1861 tại đại đồn Chí Hòa, ông tả xung hữu đột chỉ huy quân sĩ giữ thành nhiều ngày, rồi quyết định lui quân để bảo toàn lực lượng. Trong lúc được triệu về kinh báo cáo tình hình, ông lâm bệnh nặng và qua đời tại Phú Yên ngày 11-7 năm Tân Dậu (1861). Linh cữu ông được đưa về quê an táng trong sự tiếc thương của dân chúng và sĩ phu nhiều địa phương.

Cuộc đời Phạm Thế Hiển để lại bài học sâu sắc cho thanh niên hôm nay: sống trung hiếu, giữ khí phách, dám đương đầu thử thách, hết lòng vì dân vì nước và luôn đặt lợi ích chung lên trên mọi khó khăn cá nhân.