DANH TƯỚNG TRẦN BÌNH TRỌNG: KHÍ TIẾT LÃM TUYỀN VÀ LỰA CHỌN TỰ TÔM TRƯỚC SỰ TỒN VONG CỦA XÃ TẮC

Năm 1285, trong cuộc kháng chiến chống đại quân Nguyên – Mông lần thứ hai, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia ghi nhận Bảo nghĩa vương Trần Bình Trọng đã anh dũng hy sinh khi thực hiện nhiệm vụ chiến lược: chặn đánh kẻ thù để bảo vệ sự an toàn cho hai vua Trần (Trần Thánh Tông và Trần Nhân Tông) rút lui chiến lược. Trong trận chiến oanh liệt tại bãi Tự Mạc, do lực lượng chênh lệch, ông bị sa vào tay giặc.

Thấy ông là một tướng lĩnh tài ba của triều đình nhà Trần, tướng giặc Trương Hiển đã dùng đủ mọi thủ đoạn từ uy hiếp đến dụ dỗ, hứa ban chức vương, cho hưởng vinh hoa phú quý nếu ông chấp nhận quy thuận. Tuy nhiên, trước sự sống chết và danh lợi cá nhân, người danh tướng ấy đã thẳng thắn khước từ bằng câu nói đanh thép đi vào sử sách:

"Ta thà làm quỷ nước Nam, chứ không thà làm vương đất Bắc!"

Điều khiến tấm gương của Trần Bình Trọng sống mãi cùng dòng chảy lịch sử không chỉ nằm ở sự hy sinh anh dũng trên chiến trường, mà chính ở sự lựa chọn nhân cách trước cái chết. Đứng trước ranh giới sinh tử, con người hoàn toàn có thể chọn con đường sống, nhưng để sống, ông sẽ phải đánh đổi lòng trung thành, sự tự tôn của một vị tướng và vận mệnh của giang sơn.

Lựa chọn cái chết để giữ trọn danh dự của một người con đất Việt đã biến Trần Bình Trọng thành biểu tượng bất tử cho khí tiết quật cường của vương triều nhà Trần. Lịch sử không ghi nhớ ông như một người thất bại trước sức mạnh quân sự của kẻ thù, mà tôn vinh ông như một nhân cách vĩ đại không bao giờ chịu khuất phục trước uy quyền hay danh lợi.