Danh tướng Trần Quang Diệu – Trọn Vẹn Chữ Trung Với Tây Sơn Triều

Trần Quang Diệu là một trong "Tây Sơn thất hổ tướng", vị trụ cột quân sự, đô đốc tối cao của vương triều Tây Sơn giai đoạn cuối. Ông là người có tài chỉ huy bách chiến bách thắng, tính tình trung hậu, trọng nghĩa khí, được cả tướng sĩ quân ta lẫn kẻ thù kính trọng sâu sắc.

Chiến công nổi tiếng nhất của ông là cuộc bao vây và hạ thành Quy Nhơn (thành Bình Định) kiên cố do tướng Võ Tánh của quân Nguyễn trấn giữ. Cuộc vây thành kéo dài ròng rã hơn một năm trời, Trần Quang Diệu bày binh bố trận chặt chẽ đến mức một con chim cũng không bay lọt qua. Khi thành cạn kiệt lương thực, biết không thể chống cự được nữa, tướng Võ Tánh đã viết một bức thư dũng cảm gửi ra cho Trần Quang Diệu với nội dung: "Ta là chủ tướng, xin chịu chết một mình, cầu xin ông đừng sát hại hàng vạn binh sĩ tội nghiệp trong thành". Nói rồi, Võ Tánh lập lầu thiêu tự sát.

Cảm động trước nghĩa khí của đối phương, ngay sau khi tiến quân vào thành, Trần Quang Diệu đã ra lệnh nghiêm cấm binh sĩ cướp bóc, không hề sát hại hay trả thù bất kỳ một binh lính hàng quân nào, trái lại còn tổ chức mai táng trang trọng cho Võ Tánh. Hành động nghĩa hiệp ấy của ông vang danh khắp nơi.

Khi vương triều Tây Sơn hoàn toàn sụp đổ, Trần Quang Diệu bị quân Nguyễn bắt được. Vua Nguyễn Ánh mến mộ tài năng của ông, nhiều lần ngỏ ý muốn tha chết và phong quan tước lớn nếu ông đồng ý đầu hàng phò tá triều Nguyễn. Nhưng Trần Quang Diệu đã khẳng khái từ chối: "Tôi nhận ơn tri ngộ sâu sắc của vua Quang Trung, làm tướng không thể thờ hai chủ. Hôm nay nước mất nhà tan, tôi chỉ cầu được chết theo vương triều của mình". Ông hiên ngang bước lên pháp trường, giữ vẹn trọn lòng trung nghĩa thủy chung vô giá của một bậc đại trượng phu.