Đào Duy Từ

Đào Duy Từ sinh năm 1572 tại Thanh Hóa, là một danh nhân văn hóa, nhà quân sự, nhà thơ và nhà chính trị lỗi lạc dưới thời kỳ phân tranh Trịnh - Nguyễn. Do bị triều đình nhà Lê - Trịnh cấm thi vì lý do xuất thân ("xướng ca vô loại"), ông đã quyết định mang theo tài năng của mình trót lọt vào Nam lập nghiệp vào năm 1625. Tại Đàng Trong, qua sự giới thiệu khéo léo, ông đã được chúa Nguyễn Phúc Nguyên (chúa Sãi) trọng dụng ngay từ lần gặp đầu tiên, phong làm Nội văn khoản rồi thăng chức Tướng tài. Đào Duy Từ chính là "quân sư" kiến thiết nền móng vững chắc cho Đàng Trong: ông hiến kế xây dựng hệ thống phòng thủ kiên cố gồm lũy Thầy và lũy Nhật Lệ vô cùng hiểm trở, giúp quân chúa Nguyễn chống lại các cuộc tấn công của chúa Trịnh từ phương Bắc. Không chỉ giỏi binh pháp, ông còn có công lớn trong việc định chế triều nghi, sáng tác âm nhạc cung đình, tổ chức hệ thống hành chính và khai hoang lập ấp, góp phần biến Đàng Trong thành một thế lực tự chủ hùng mạnh.