Đào Duy Từ và công trình Lũy Thầy lịch sử
Đào Duy Từ sinh ra tại Thanh Hóa, tài năng kiệt xuất nhưng do xuất thân trong gia đình xướng hát nên không được đi thi dưới thời chúa Trịnh. Không chịu chôn vùi tài năng, ông trốn vào Nam theo chúa Nguyễn Phúc Nguyên và nhanh chóng được trọng dụng, phong làm Đào Lộc Khê hầu.
Để bảo vệ Đàng Trong trước các đợt tiến công mạnh mẽ của quân Trịnh từ Bắc vào, Đào Duy Từ đã kiến trúc và trực tiếp chỉ huy đắp hệ thống phòng thủ Lũy Thầy (Lũy Trường Dục, Lũy Nhật Lệ...) tại Quảng Bình. Đây là một công trình quân sự độc đáo, tận dụng địa hình sông núi tự nhiên kết hợp với thành lũy bằng đất đá kiên cố. Nhờ có Lũy Thầy, quân chúa Nguyễn đã nhiều lần đánh bại các cuộc tiến công quy mô lớn của quân Trịnh suốt hàng chục năm. Ngoài tài năng quân sự, ông còn là người mở mang bờ cõi, phát triển kinh tế và văn hóa cho vùng đất Đàng Trong. Tên tuổi của Đào Duy Từ gắn liền với sự ổn định và phát triển của xứ Đàng Trong trong một giai đoạn lịch sử đầy biến động.
