Đào Phúc Lộc – Người đặt nền móng cho ngành tình báo quân sự Việt Nam
Đào Phúc Lộc, bí danh Hoàng Minh Đạo, còn được biết đến với nhiều bí danh như Năm Thu, Năm Đời, sinh ngày 04/8/1923 tại thôn Vườn Trầu, xã Hải Xuân, thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh, trong một gia đình có truyền thống yêu nước. Từ khi còn nhỏ, ông đã sớm tiếp xúc với phong trào yêu nước tại Hải Phòng.
Trong thời kỳ Mặt trận Dân chủ Đông Dương, ông tham gia phong trào thanh niên, học sinh yêu nước và được kết nạp Đảng năm 1939, khi mới 16 tuổi. Ông từng làm liên lạc cho đồng chí Tô Hiệu, trải qua những năm tháng hoạt động bí mật trong điều kiện hết sức nguy hiểm.
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Đào Phúc Lộc được giao nhiệm vụ Trưởng phòng Tình báo thuộc Bộ Tổng Tham mưu, trở thành một trong những người đầu tiên xây dựng nền móng của ngành tình báo quân sự Việt Nam. Ông không chỉ tổ chức lực lượng mà còn trực tiếp xây dựng phương thức hoạt động tình báo dựa vào cơ sở nhân dân.
Trong kháng chiến chống Pháp, ông được giao nhiều nhiệm vụ quan trọng. Sau đó, ông vào Nam, tham gia tổ chức và củng cố hệ thống tình báo, quân báo, địch tình và binh vận ở Nam Bộ.
Tại chiến trường miền Nam, Đào Phúc Lộc từng giữ nhiều cương vị quan trọng như Trưởng Ban Quân báo Nam Bộ, Phó Ban Binh vận Trung ương Cục miền Nam, Ủy viên Thường vụ Khu ủy Sài Gòn – Gia Định, Chính ủy lực lượng Biệt động Sài Gòn.
Ông đặc biệt coi trọng việc xây dựng cơ sở trong nhân dân, giữ bí mật và bảo đảm an toàn cho mạng lưới tình báo. Những đóng góp của ông trở thành một phần quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển ngành Tình báo Quốc phòng Việt Nam.
Đêm 24/12/1969, trên đường trở về Trung ương Cục miền Nam làm nhiệm vụ, đoàn cán bộ do ông dẫn đầu bị địch phục kích trên sông Vàm Cỏ Đông. Đào Phúc Lộc cùng đồng đội chiến đấu và anh dũng hy sinh.
Sau nhiều năm tìm kiếm, đến năm 1998, hài cốt của ông được tìm thấy tại Tây Ninh. Nhà nước truy tặng ông danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Huân chương Hồ Chí Minh. Tên tuổi Đào Phúc Lộc gắn với một dấu son đặc biệt trong lịch sử tình báo quân sự Việt Nam.



