Đào sông giữa đầm lầy và công cuộc định hình cõi Nam
Sau khi đất nước thống nhất đầu thế kỷ 19, vùng đất Tây Nam Bộ vẫn còn là những đầm lầy hoang dã, muỗi kêu rái cắn và việc đi lại cực kỳ khó khăn. Thoại Ngọc Hầu được triều đình giao một nhiệm vụ vô cùng gian khổ: khai phá và bảo vệ biên Cảnh phía Nam.
Ông đã đứng ra tổ chức đào hai kênh đào vĩ đại nhất lịch sử phong kiến Việt Nam: kênh Thoại Hà (nối Long Xuyên với Rạch Giá) và kênh Vĩnh Tế (nối Châu Đốc với Hà Tiên, dài hơn 87 km). Giữa điều kiện rừng thiêng nước độc, thiếu thốn máy móc, việc đào sông bằng tay đòi hỏi sự kiên trì và mưu trí phi thường. Kênh Vĩnh Tế không chỉ giúp mở mang bờ cõi, phát triển kinh tế vùng Đồng bằng sông Cửu Long mà còn trở thành con đường thủy chiến lược bảo vệ biên giới phía Tây Nam. Để tri ân công lao vĩ đại của ông và người vợ (bà Châu Thị Tế), triều đình đã lấy tên hai vợ chồng ông để đặt tên cho sông và núi (núi Thoại Sơn, sông Thoại Hà, kênh Vĩnh Tế).
