Đào Viết Huy

ÔNG HÀ VĂN MẶN – NGƯỜI GÁNH MUỐI GIỮ ĐƯỜNG TIẾP TẾ Ở CÀ MAU (1962–1970)

Nơi tận cùng Tổ quốc, vùng U Minh – Cà Mau, đường tiếp tế cho lực lượng giải phóng thời chống Mỹ từng phụ thuộc vào những người dân bình dị. Một trong số đó là ông Hà Văn Mặn, người Khmer sống ở xã Khánh An, huyện U Minh. Ông kiếm sống bằng nghề gánh muối từ các lò phơi về chợ Năm Căn, nhưng ít ai biết rằng đôi gánh muối ấy trở thành phương tiện che giấu lương thực, thuốc men và tin tức từ 1962 đến 1970.

Ông Mặn có dáng người gầy nhưng dẻo dai. Mỗi khi gánh muối, ông trộn đều các gói thuốc ký ninh, băng gạc, thậm chí cả những mảnh giấy nhỏ chứa tin tức vào lớp muối bên dưới, rồi phủ lớp muối mịn lên trên. Lính ngụy thường kiểm tra người đi chợ vì nghi chở hàng tiếp tế, nhưng không ai nghĩ một người Khmer nghèo gánh muối lại liên quan đến cách mạng.

Năm 1968, trong một đợt càn lớn, ông Mặn đang mang muối qua khu vực sình lầy Cái Tàu thì chạm mặt lính Mỹ. Chúng yêu cầu đổ muối xuống đất để kiểm tra. Không còn cách nào khác, ông giả vờ làm đổ gánh muối, khiến gần một nửa lượng muối rơi vào vũng nước đục. Lính thấy “trò bẩn thỉu” nên bỏ qua, tránh làm bẩn giày của chúng. Nhờ đó, các tài liệu quan trọng được giấu bên trong không bị phát hiện.

Sau giải phóng, ông Mặn vẫn tiếp tục làm nghề gánh muối cho đến khi già yếu. Người dân địa phương gọi ông là “người giữ đường muối của U Minh”, bởi chính ông đã góp phần duy trì đường tiếp tế trong những năm tháng khốc liệt nhất.