ĐẤT MẸ NỞ HOA

Nắng chiều Quảng Nam đỏ rực như màu máu, hắt lên mái tranh nghèo của mẹ Thứ ở xóm Điện Thắng. Mẹ ngồi đó, đôi bàn tay gầy guộc như những rễ cây già, tỉ mẩn têm từng miếng trầu cánh phượng. Đôi mắt mẹ đục mờ, cứ nhìn đăm đắm ra con đường đất đỏ bụi mù phía trước, nơi mà mấy mươi năm trước, chín người con trai của mẹ đã lần lượt bước đi theo tiếng gọi của non sông.

Mỗi khi có một người con ra đi, mẹ lại thắp một ngọn đèn dầu đặt bên cửa sổ. Mẹ bảo: "Để tụi nó biết đường mà về, nhà mình ở đây, mẹ vẫn chờ đây." Nhưng chiến tranh khốc liệt như một cơn bão đen, cứ mỗi mùa lá rụng, mẹ lại nhận về một mảnh giấy báo tử lạnh lùng.

Có những đêm trắng, mẹ ngồi lặng câm giữa gian nhà trống. Tiếng gõ cửa lúc nửa đêm không còn là niềm hy vọng của sự đoàn viên, mà trở thành nỗi ám ảnh xé lòng. Đứa con đầu lòng ngã xuống ở chiến trường xa xôi, rồi đến đứa thứ hai, thứ ba... Cho đến đứa út, thằng bé còn chưa kịp biết mùi vị một nụ hôn đầu, cũng gửi lại tuổi thanh xuân nơi bìa rừng phía Tây. Nước mắt mẹ không còn để chảy ra ngoài, chúng thấm ngược vào trong, hóa thạch thành một khối đau thương kiêu hãnh.

Dưới gầm phản gỗ nơi mẹ nằm, có một bí mật mà kẻ thù không bao giờ chạm tới được: Căn hầm bí mật. Trong những năm tháng đen tối nhất, mẹ vừa là người tiếp tế, vừa là người canh gác. Mỗi khi lính càn vào làng, mẹ lại bình thản ngồi nhai trầu, tay vá những chiếc áo sờn vai, ngay phía trên đầu những chiến sĩ đang nín thở chờ đợi.

Có lần, một tên lính dí súng vào mạn sườn mẹ, gầm gừ: — Bà già, tụi cộng sản trốn ở đâu? Khai ra thì có tiền, không thì chết!

Mẹ ngước nhìn họng súng đen ngòm, miệng vẫn đỏ tươi màu trầu, khẽ cười: — Con ơi, mẹ chỉ có cơm rau với lòng yêu nước thôi. Đất này là của tổ tiên, lòng này là của dân tộc, súng đạn của các anh không bắn thủng được đâu.

Sự can trường của mẹ khiến kẻ thù phải chùn bước. Mẹ không cầm súng, nhưng lòng mẹ là một pháo đài thép.

Ngày 30 tháng 4 năm 1975, cờ đỏ sao vàng rợp trời, tiếng loa phóng thanh vang dội báo tin thắng trận. Cả làng đổ ra đường, người ta ôm nhau khóc trong hạnh phúc. Mẹ cũng ra đầu ngõ, tay cầm chiếc nón lá cũ kỹ, đôi mắt nheo nheo tìm kiếm giữa đoàn quân trùng điệp đang tiến về.

Mẹ đợi từ lúc nắng lên đến khi sương buông lạnh giá. Dòng người cứ đi qua, nhưng chín bóng hình quen thuộc ấy vẫn bặt vô âm tín. Trong ngôi nhà nhỏ, mười một bát hương (chín người con, một người rể và một cháu ngoại) nghi ngút khói. Mẹ chậm rãi đặt mười một đôi đũa bên mâm cơm chiều, khẽ thầm thì: — Về ăn cơm với mẹ các con ơi... Đất nước hòa bình rồi.

Mẹ Thứ đã đi vào huyền thoại như thế. Mẹ không chỉ là một người đàn bà gầy gò của mảnh đất miền Trung nắng gió, mà mẹ đã hóa thân thành dáng hình xứ sở. Sự hy sinh của mẹ là bài ca bất tử về lòng yêu nước, là minh chứng rằng: Để có một Việt Nam nở hoa độc lập, đã có những người mẹ chấp nhận để trái tim mình héo hon vì chờ đợi.

Hôm nay, khi đứng trước tượng đài vĩ đại tạc hình mẹ, người ta thấy mẹ không còn lẻ loi. Xung quanh mẹ là triệu triệu người con Việt Nam, vẫn đang được ấp ủ trong lòng mẹ bao dung.