ĐẤT THÉP

Đúng như tôi nghĩ, về làm chức tham mưu phó Trung đoàn hai hôm, tôi được Trung đoàn trưởng phái đi bắt liên lạc và bàn giao nhận chiến trường với trung đoàn 2 sư đoàn 9 ở xã Tân Thạnh Tây (nam Củ Chi) nằm trên lộ 8 từ thị trấn Củ Chi đi cầu Lái Thiêu bắc qua sông Sài Gòn đến thị xã Bình Dương (Thủ Dầu Một). Tôi nhủ thầm: “Bắt đầu cái kiếp làm phu lon ton chạy giấy đây”.

Lúc này vừa kết thúc giai đoạn 1 của chiến dịch Mậu Thân. Chuyến đi của tôi chuẩn bị cho đợt 2 mà Trung đoàn 88 sẽ vào cuộc.

Thật bỡ ngỡ khi đặt chân lên địa bàn xa lạ nổi danh “Đất thép”. Tôi như chiếc thuyền con lạc trong biển cả mênh mông. Bốn bề căn cứ Mỹ. Xung quanh sáng trắng đèn dù. Pháo sáng từ đất bắn lên, từ máy bay đảo lượn trên không thả xuống không một phút giây nào ngừng, từ lúc mặt trời vừa lặn hôm trước đến sáng bạch ngày hôm sau. Nó soi sáng từng lùm cây bụi cỏ, soi rõ từng ngón chân trong bàn chân mỗi người. Trên trời từng bầy trực thăng vũ trang chia thành tốp 3 chiếc vãi cơn mưa đạn xuống hai bờ sông ven các kênh rạch, cả những lùm chồi không đủ che kín một thân người ẩn núp. Đại bác từ Bình Dương, Lai Khê, Bến Cát và “dàn nhạc Tân Tây Lan” ở Đồng Dù luân phiên dội đạn xuống các trục đường, bến sông, các khu đất bỏ hoang ở các xã Nhuận Đức, An Nhơn Tây, Phú Mỹ Hưng, Hố Bò, ven các xóm dân Gò Nổi, Ba Sòng, Xóm Trại, Đồng Lớn, Sa Nhỏ, Cỏ Ống...

Cùng đi với tôi có đồng chí công vụ liên lạc và một du kích dẫn đường. Chúng tôi bắt đầu xuất phát từ chiều ngày mùng bảy tết tại Bến Đình (Nhuận Đức). Nơi đây tôi nhặt được trong hầm trú ẩn ai đó bỏ quên một tạp chí văn nghệ Quân giải phóng không còn bìa. Tôi ngạc nhiên trong điều kiện vô vàn khó khăn ở chiến trường mà cơ quan tuyên huấn Cục chính trị Miền cho ra một tạp chí in ấn không kém gì miền Bắc. Nội dung các bài viết nhiều thể loại như truyện ngắn, thơ, tranh vui, lý luận, phê bình sáng tác... Cọ một bài thơ tôi đọc đi đọc lại nhiều lần. Để có thể nhìn rõ những dòng chữ cuốn hút tôi mãnh liệt, tôi phải trườn người ló đầu ra khỏi miệng hầm mà có được chút ánh sáng để đọc. Bài thơ có tựa đề: “Chúng con chiến đấu cho người sống mãi Việt Nam ơi!” của Nam Hà, mặc cho trực vũ trang Mỹ nã roc-ket và đại liên xối xả trên đầu. Bài thơ thật tuyệt đã gây nhiều xúc động trong tôi. Một thời gian sau đó tình cờ tôi nghe qua chiếc máy thu thanh bán dẫn giọng một nghệ sĩ nam, trong một buổi phát của đài phát thanh Tiếng nói Việt Nam trầm ấm nhưng đầy cương nghị đọc bài thơ này có nhạc đệm. Tôi lặng nghe như uống từng giọt mật thấm vào lòng. Cảm ơn nhà thơ Nam Hà đã cho ra một tác phẩm tôi yêu thích. Tình cờ tôi được đọc nó trước lúc sắp dân thân vào cảnh “dầu sôi lửa bỏng”.

Dưới ánh sáng trắng đèn dù, tiếng nổ dồn dập của đạn đại bác và ầm ào phành phạch của bầy trực thăng quần đảo trên đầu, tôi lao theo người du kích dẫn đường nhưng miệng vẫn lẩm bẩm mấy câu trong bài thơ ấy: “… nước mắt chỉ dành cho ngày gặp mặt... ”.

Chúng tôi băng qua những bãi rừng chồi khoảng giữa hai căn cứ địch. Trước đây, nơi này là thôn ấp rất trù phú thuộc xã Phú Hòa Tây, nay bị Mỹ san bằng thành khu trắng. Bên trái là đồn Cây Me và ấp chiến lược Phú Hòa Đông có đại đội bảo an, nhiều trung đội dân vệ và phòng vệ dân sự có vũ trang chốt giữ. Bên phải là thị trấn Củ Chi và Đồng Dù một căn cứ lớn, tiền đồn quan trọng cửa ngõ hướng Tây bắc Sài Gòn. Đồng Dù nơi trú đóng của sư đoàn 25 bộ binh có biệt danh “Tia chớp nhiệt đới”. Bơi qua rạch Lán The không rộng nhưng khá sâu, nước chảy chậm. Điều quan trọng không ngại chuyện nông sâu mà làm sao ẩn kín khi bơi không để nhiều gợn nước lăn tăn tránh cặp mắt soi mói của trực thăng rọi sáng đèn pha dòm ngó trên trời. Từ đó băng qua một cánh đồng rộng bỏ hoang mọc đầy cỏ lác cao quá đầu người. Nhờ thế chúng tôi chui luồn trong đó che mắt chốt dã chiến của một cụm xe tăng Mỹ cách không xa

Ra khỏi cánh đồng cỏ lác, trước mắt hiện ra một xóm ấp làm tôi hết sức ngỡ ngàng lạ lẫm. Nhà cửa san sát hai bên con đường nhựa phẳng lì trong những khu vườn cây trái sum xuê. Đèn lửa giăng giăng. Thôn trên xóm dưới tiếng cười nói râm ran. Nhiều nhà đang giã gạo xay lúa. Nhà nào cũng sáng lửa bếp. Tiếng động cơ các loại xe máy, xe lam, máy phát điện nổ dòn tan. Thật lạ! Mấy năm ở chiến trường chỉ thấy cảnh rừng núi đồng hoang khô cằn bởi chất độc hóa học Mỹ, bây giờ tôi như bước vào một thế giới mới mẻ sôi động như một ốc đảo hòa bình lọt thỏm bốn bề dày đặc quân xâm lược.

- Đã vào ngoại ô Sài Gòn rồi ư?

- Không - Anh du kích đáp lại lời tôi - Đến Sài Gòn phải 30 ky lô mét nữa. Đây là xã Tân Thạnh Tây của huyện Nam Chi⁽¹⁾. Bộ đội sư đoàn 9 đóng trong ấp. Em đưa thủ trưởng vào đây em coi như hết nhiệm vụ.

Tôi không tin nổi mắt mình và lời anh du kích. Cách ấp 100 mét về hướng Bình Dương có một bót địch với chiếc lồng cu khá cao để quan sát, nơi đó tên lính canh đang ca vọng cổ. Chỗ tôi đứng vẫn nghe rõ mồn một cái giọng eo éo của hắn ta. Phía sau về bên phải nơi chúng tôi vừa chui lòn trong đồng cỏ lác là chốt dã chiến xe tăng Mỹ cách đây hơn nghìn mét. Phía phải theo hướng tay chỉ của anh du kích chưa đầy 3 nghìn mét là căn cứ Đồng Dù. Ngước nhìn lên bầu trời trước mặt một quầng sáng vắt từ Đông sang Tây, hướng đó là Sài Gòn cách đây không mấy xa. Thế mà bộ đội ta vẫn đóng quân ngay đây một cách công khai lộ liễu thế sao? Sự thật rành rành ra đấy mà tôi cứ ngỡ mình nằm mơ..!

Tôi hỏi anh du kích:

- Ta với Mỹ - ngụy sống chung hòa bình với nhau, không đánh nhau à?

Anh cười giải thích:

- Choảng nhau chí chết ấy chứ. Có điều ta với Mỹ chẳng có “giao ước” chi, mà hễ 6 giờ sáng đánh đến 6 giờ chiều nghỉ. Mỹ rút ra đồng cụm đây. Quân ta vẫn ở trong ấp sinh hoạt với nhân dân bình thường. 6 giờ sáng hôm sau “chơi” tiếp. Bọn ngụy trong bót xin ta đừng đánh chúng. Chúng không gây cản trở gì ta. Thỉnh thoảng nịnh anh em mình xin vài điếu thuốc lá thơm “bọn em hút rồi ca cải lương anh nghe”.

- Còn dân?

- Đồng bào lúc này nhà nào cũng có người về làm gạo chăm sóc trâu bò heo gà. Loại gia cầm gia súc này đều có công sự che chắn. Đặc biệt về đêm nhà nào cũng nấu đủ phần cơm cho bộ đội theo sự phân công của cán bộ địa phương. Cơm đủ ăn cả ngày hôm sau. Bốn giờ sáng họ giao nhà cho bộ đội gồng gánh tản cư ra vùng địch kiểm soát như thị trấn Củ Chi, Hòa Phú, Bình Mỹ... Trời sập tối ai về nhà nấy làm công việc thường ngày. Đồng bào về mang theo đồ ăn thức uống tiếp tế liên hoan với bộ đội. Trẻ con hát hò công khai các bài ca cách mạng được các chú giải phóng dạy cho. Thủ trưởng vào xóm xem, muốn nếm thứ gì cũng có. Nhiều hiệu cà phê, quán giải khát, tiệm phở hủ tiếu, cửa hàng bánh kẹo sữa đường.. Rất đông dân Sài Gòn từ người lao động đến trí thức, người hèn kẻ sang, các cụ già đạo mạo đến bọn thanh niên dáng cao bồi... Đêm nào cũng tấp nập về đây để xem mặt quân giải phóng, lính cụ Hồ. Rất nhiều tiểu thư con cái nhà lành cả các chị em cháu chắt của thần “bạch mi” nữa đây.

Tôi cắt ngang:

- Thế họ có mồi chài anh em mình không?

Anh xua tay:

- Không, không. Họ không dám. Không phải vì sợ mà họ phục, phục lăn anh em mình. Bộ đội mình đứng đắn lễ phép không tơ hào một tí gì của dân, dân cho cũng không dám nhận, tôn kính người lớn, yêu mến trẻ con, đứng đắn với phụ nữ... Anh em đã làm dân mến dân yêu và tin cậy. Em ở đây đưa đón cán bộ, du kích ra vào ăn ở hàng ngày. Nhờ bà con đùm bọc che chở. Chứ dễ gì sát nách bọn Mỹ mà trụ được.

Một lần nữa tôi suy ngẫm càng thấm sâu ý tưởng Bác Hồ: “Cá không nước cá sao sống nổi”.

Tôi làm việc với đồng chí Tạ Quang Tỷ phó Tư lệnh sư đoàn 9 anh hùng lực lượng vũ trang và đồng chí trung đoàn trưởng Trung đoàn 2 không mất nhiều thời gian. Kết thúc vào lúc 11 giờ đêm. Các anh đề nghị tôi nghỉ đêm tại tiểu đoàn đang trụ trong ấp. Anh em thu xếp cho hai chúng tôi chỗ nghỉ dưới hầm trong nhà dân. Nhưng tôi muốn hít thở nhịp sống về đêm ở một vùng có những lạ lùng tôi không hiểu nổi. Đánh nhau cả ngày, trời xẩm tối ngưng chiến không cần “hiệp định” để về đêm mỗi bên thư giãn theo cách riêng của mình.