ĐẤT THÉP CỦ CHI – TẬP 21: NHỮNG CON ĐƯỜNG KHÔNG CÓ TRÊN BẢN ĐỒ
Tư bắt đầu thuộc lòng địa đạo.
Không cần đèn.
Cậu biết đoạn nào thấp.
Đoạn nào cao.
Đoạn nào rẽ trái.
Đoạn nào rẽ phải.
Nhưng anh Ba nói:
“Đừng bao giờ tin rằng mình đã biết hết.”
“Vì sao?”
“Địa đạo luôn thay đổi.”
Một đoạn có thể bị sập.
Một đoạn mới được đào.
Một cửa bị bỏ.
Một cửa khác mở.
Củ Chi dưới lòng đất giống như một cơ thể sống.
Tư hỏi:
“Có bản đồ không?”
Anh Ba lắc đầu.
“Có.”
“Đâu?”
“Trong đầu mọi người.”
Tư hiểu.
Những người đào hầm nhớ đường bằng trí nhớ.
Người này nhớ đoạn này.
Người kia nhớ đoạn kia.
Mỗi người giữ một phần.
Nhưng khi ghép lại, nó trở thành một mạng lưới khổng lồ.
Chiều hôm đó, anh Ba đưa Tư đi qua một nhánh mới.
Họ đi rất lâu.
Cuối cùng, anh mở một cửa hầm.
Ánh sáng tràn vào.
Tư bước lên.
Trước mắt cậu là một cánh đồng.
Cậu ngạc nhiên.
“Đây là đâu?”
Anh Ba cười.
“Không biết à?”
Tư lắc đầu.
“Đây là quê mình.”
Tư nhìn quanh.
Cậu nhận ra những hàng cây.
Nhưng từ dưới đất đi lên, cảnh vật dường như hoàn toàn khác.
Anh Ba nói:
“Có những con đường không nằm trên bản đồ.”
“Nhưng vẫn đưa người ta đến nơi cần đến.”
Tư nhìn xuống cửa hầm.
Cậu hiểu rằng Củ Chi có hai thế giới.
Một thế giới trên mặt đất.
Và một thế giới nằm sâu bên dưới.
Hai thế giới ấy gắn với nhau bằng những cửa hầm nhỏ bé.
Những cửa hầm mà nếu không biết, người ta có thể đi ngang qua cả trăm lần mà không nhận ra.
Tư quay lại nhìn anh Ba.
“Sau này người ta có biết những đường này không?”
Anh Ba nhìn cậu.
“Có thể.”
“Bao giờ?”
“Sau này.”
“Sau chiến tranh?”
“Ừ.”
Tư nhìn cánh đồng.
“Lúc đó chắc địa đạo không cần nữa.”
Anh Ba mỉm cười.
“Có thể không cần để chiến đấu.”
“Vậy cần để làm gì?”
Anh nhìn về phía chân trời.
“Để nhớ.”
Gió thổi qua cánh đồng.
Cây cỏ lay động.
Dưới chân họ, những đường hầm vẫn nằm im trong lòng đất.
Chúng chưa kể hết câu chuyện của mình.
Bởi cuộc chiến ở Củ Chi vẫn còn rất dài.
Và phía trước, Tư cùng những người dân nơi đây sẽ còn phải bước qua những năm tháng khốc liệt hơn nữa.
Nhưng từ lúc ấy, Tư đã hiểu một điều:
Có những con đường không cần xuất hiện trên bản đồ, bởi chúng đã nằm trong ký ức của cả một vùng đất.
