Dấu ấn bất khuất của một thế hệ anh dũng

Năm 1968, giữa một phiên tòa của chính quyền Sài Gòn, hình ảnh cô gái trẻ Võ Thị Thắng với nụ cười bình thản sau khi nhận bản án 20 năm tù khổ sai đã trở thành một biểu tượng đặc biệt của ý chí và niềm tin.Bức ảnh ấy được một phóng viên người Nhật ghi lại sau phiên xử, khi bà Võ Thị Thắng mới 23 tuổi. Nụ cười không khuất phục trước án phạt nặng nề sau này được biết đến với tên gọi “Nụ cười chiến thắng”, trở thành hình ảnh biểu tượng về tinh thần yêu nước bất khuất, không run sợ trước kẻ thù của một thế hệ thanh niên anh dũng, sẵn sàng hy sinh cho Tổ quốc.

Biểu tượng nụ cười chiến thắng: Bà Võ Thị Thắng sinh ngày 10/1/1945 tại xã Tân Bửu, huyện Bến Lức, tỉnh Long An. Trưởng thành trong những năm tháng đất nước chiến tranh, bà sớm tham gia hoạt động cách mạng và trở thành một nữ chiến sĩ hoạt động trong lòng đô thị Sài Gòn.Tháng 7/1968, bà Võ Thị Thắng được giao nhiệm vụ ám sát Trần Văn Đỗ, người được cho là “mật vụ chỉ điểm” tại quận 6. Trong khi thực hiện nhiệm vụ, bà không may bị địch bắt. Sau đó, người con gái ở tuổi xuân thì ấy phải trải qua những ngày tháng tù đày, chịu sự tra tấn dã man.Tuy nhiên, những thử thách khắc nghiệt trong nhà tù không thể làm mất đi ý chí đấu tranh và khí tiết của người chiến sĩ cách mạng. Bà Võ Thị Thắng vẫn giữ vững tinh thần kiên cường, bất khuất trước kẻ thù.Ngày 2/8/1968, Võ Thị Thắng bị đưa ra trước Tòa án quân sự mặt trận 3 vùng chiến thuật của chính quyền Sài Gòn.Theo tư liệu, suy nghĩ đầu tiên của bà Võ Thị Thắng trước khi ra tòa là phải xuất hiện thật đàng hoàng, từ thái độ đến trang phục. Bà thích màu đen, màu áo của quê hương, màu áo bà ba Nam Bộ, cũng là màu áo của người chiến sĩ cách mạng mà bà yêu tha thiết.Buổi sáng trước ngày xét xử, bà mượn chiếc áo bà ba đen của một bạn tù chính trị mặc vào rồi bước ra xe. Qua ô kính nhỏ, bà nhìn thấy thấp thoáng những cánh đồng lúa chín, những xóm nhà và rặng dừa xanh thẳm. Khung cảnh quê hương bình dị khiến bà nhớ về gia đình, nhớ ba, nhớ má, nhớ bà con và đồng đội.Chiếc xe dừng bánh. Giữa hai quân cảnh mang súng đứng hai bên, Võ Thị Thắng bình thản bước xuống, khẽ gật đầu chào bà con.Sau 15 phút nghị án, tòa tuyên án Võ Thị Thắng 20 năm khổ sai. Trước bản án nặng nề, bà vẫn giữ nụ cười bình thản và nói: “Liệu chính quyền các ông có tồn tại 20 năm để bỏ tù tôi không?”.Câu nói ấy cùng hình ảnh nụ cười rạng rỡ, hiên ngang của cô gái trẻ đã được một phóng viên người Nhật Bản ghi lại. Bức ảnh sau này được biết đến với tên gọi “Nụ cười chiến thắng”.Không chỉ trở thành biểu tượng về ý chí bất khuất của người chiến sĩ cách mạng Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, hình ảnh Võ Thị Thắng với nụ cười trước bản án 20 năm tù còn trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều sáng tác văn học, nghệ thuật trong và ngoài nước lúc bấy giờ.Ngày 7/3/1974, bà Võ Thị Thắng và nhiều chiến sĩ cách mạng khác đã được trả tự do theo hiệp định Paris.