Dấu ấn của Đại tướng Nguyễn Quyết trong Cách mạng Tháng Tám 1945

Dấu ấn của Đại tướng Nguyễn Quyết trong Cách mạng Tháng Tám 1945 Cách đây 80 năm, ở tuổi 23, Đại tướng Nguyễn Quyết trên cương vị Bí thư Thành ủy Hà Nội đã cùng tập thể lãnh đạo Thành ủy Hà Nội đưa ra quyết định lịch sử khi phát động khởi nghĩa ngày 19/8/1945 giành chính quyền ở Thủ đô. Cuộc khởi nghĩa thành công vang dội, mở đường cho thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám trên cả nước và để lại dấu ấn đặc biệt sâu đậm của một nhà lãnh đạo trẻ tuổi, bản lĩnh, trí tuệ. Vị Bí thư Thành ủy tuổi 23 và quyết định lịch sử Đại tướng Nguyễn Quyết (1922-2024), tên thật là Nguyễn Tiến Văn, quê tại xã Chính Nghĩa, huyện Kim Động, tỉnh Hưng Yên. Năm 15 tuổi, ông rời quê lên Hà Nội làm thư ký kiêm phát hành cho Báo Đuốc Tuệ. Tại đây, người thanh niên Nguyễn Quyết tiếp xúc với phong trào công nhân, báo chí cách mạng và nhanh chóng được giác ngộ, tích cực tham gia hoạt động yêu nước. Theo các tư liệu lịch sử, năm 1940, khi mới 18 tuổi, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Sau nhiều năm hoạt động bí mật, đến năm 1943, đồng chí được Xứ ủy Bắc Kỳ chỉ định tham gia Ban Cán sự Đảng Hà Nội, phụ trách xây dựng căn cứ ngoại thành và công tác vận động công nhân. Tháng 11/1944, ông được Đảng và Bác Hồ chỉ định làm Bí thư Thành ủy Hà Nội khi mới 23 tuổi, thay đồng chí Lê Quang Đạo nhận nhiệm vụ khác. Trong bối cảnh phong trào cách mạng sục sôi, sự xuất hiện của Bí thư Thành ủy trẻ tuổi Nguyễn Quyết trở thành điểm tựa tinh thần cho quân dân Hà Nội. Trở thành người đứng đầu ban lãnh đạo Thành ủy Hà Nội, ông cùng các đồng chí trong Thành ủy vừa chỉ đạo, vừa trực tiếp tổ chức, xây dựng, huấn luyện và tìm nguồn vũ khí, trang bị quân sự cho các đội tự vệ vũ trang công - nông. Đặc biệt, chỉ sau vài tháng nhận nhiệm vụ, đêm 17/8/1945 dưới sự chủ trì của đồng chí Nguyễn Quyết, Thành ủy Hà Nội họp khẩn và ra quyết định lịch sử: Hà Nội tiến hành khởi nghĩa vào ngày 19/8/1945, đánh đổ chính quyền tay sai, thành lập chính quyền cách mạng; khởi nghĩa bằng lực lượng tại chỗ. Sáng 19/8/1945, cả Hà Nội đỏ rực cờ cách mạng. Theo kế hoạch, hàng vạn nông dân và dân nghèo được tập hợp thành đội ngũ ở Láng, Mọc, kéo ra Ngã Tư Sở, tiến lên chiếm Đại lý Hoàn Long trước khi vào nội thành. Sau đó, cuộc mít tinh khổng lồ của gần 20 vạn người chuyển thành biểu tình thị uy của quần chúng, có các đơn vị tự vệ, tuyên truyền xung phong dẫn đầu, chia thành hai khối lớn chiếm các vị trí theo kế hoạch đã định. Một khối quần chúng chiếm phủ Khâm sai giành được thắng lợi mau lẹ. Một khối chiếm trại bảo an, lực lượng tự vệ nhanh chóng chiếm các vị trí quan trọng trong trại. Trước áp lực của quần chúng, đến 5 giờ chiều 19/8, quân Nhật buộc phải rút lui khỏi Hà Nội. Đánh giá về cuộc Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945 tại Hà Nội, Tổng Bí thư Trường Chinh từng nhận xét: “Thành ủy Hà Nội đã nắm vững đường lối, chủ trương của Đảng, của Bác, biết vận dụng sáng tạo tình hình cụ thể lúc bấy giờ để giành chính quyền”. Đối với Đại tướng Nguyễn Quyết, đồng chí Trường Chinh nhấn mạnh: “Trong thời cơ lịch sử có một không hai đó, đã xuất hiện những con người thông tuệ được tôi luyện trong môi trường cách mạng, những trái tim và khối óc không chỉ dựa vào lòng yêu nước nồng nàn mà còn có tư chất tuyệt vời, phán đoán sắc sảo về khả năng thắng lợi của cách mạng với sự nhạy cảm thời cuộc đặc biệt. Ban lãnh đạo của Hà Nội khi đó toàn những người trẻ tuổi, dưới 30, mà người đứng đầu là Bí thư Thành ủy Nguyễn Quyết mới ở tuổi 23 và kinh qua 6 năm tôi luyện trong đấu tranh cách mạng. Thật là tuyệt vời”. Bài học về chớp thời cơ và sức mạnh lòng dân Cách mạng Tháng Tám năm 1945 ở Hà Nội thành công không chỉ nhờ quyết định lịch sử táo bạo của Bí thư Thành ủy Nguyễn Quyết và Thành ủy Hà Nội ở thời điểm đấy, mà còn bởi công tác chuẩn bị căn cơ, vững chắc dựa vào Nhân dân. Trước đó, Thành ủy Hà Nội đã chú trọng xây dựng các cơ sở cách mạng ở nội thành và ngoại thành, được Nhân dân cưu mang, bảo vệ, tạo thành căn cứ lòng dân vững chắc. Các đội tự vệ, tuyên truyền xung phong được phát triển mạnh. Họ tổ chức những hoạt động táo bạo ngay tại trung tâm thành phố, góp phần khơi dậy khí thế cách mạng. Đỉnh cao là cuộc mít tinh ngày 17/8/1945 của Tổng hội Viên chức chính phủ bù nhìn Trần Trọng Kim, vốn do đối phương tổ chức nhưng nhanh chóng biến thành cuộc mít tinh ủng hộ Việt Minh, hô vang khẩu hiệu “Ủng hộ Việt Minh”, “Việt Nam độc lập” ngay trước cơ quan đầu não phát xít Nhật.