Dấu ấn một đời binh nghiệp vì Tổ quốc - Đoàn Văn Ưu

Đồng chí Nam Long, tên thật là Đoàn Văn Ưu, dân tộc Tày, sinh năm 1921 tại xã Đề Thám, huyện Hòa An, tỉnh Cao Bằng. Từ sớm, đồng chí đã tham gia hoạt động cách mạng và là một trong những thanh niên yêu nước được lựa chọn sang học tại Trường Quân sự Hoàng Phố (Trung Quốc) vào năm 1941. Tháng 1 năm 1945, đồng chí được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Tháng 8 năm 1945, đồng chí giữ chức Đại đội trưởng đơn vị bảo vệ Bác Hồ.

Ngay sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, với tinh thần xung kích và lòng yêu nước sâu sắc, đồng chí đã tình nguyện Nam tiến chiến đấu tại Nam Trung Bộ và Nam Bộ. Trên cương vị Chi đội trưởng, đồng chí chỉ huy Chi đội 3 Nam tiến lập nhiều chiến công, được nhân dân Nam Bộ yêu mến gọi là “Chi đội Nam Long”. Từ đó, cái tên Nam Long gắn liền với sự nghiệp quân ngũ của đồng chí.

Từ tháng 4 năm 1946, đồng chí lần lượt đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng như Trung đoàn trưởng Trung đoàn Hải Dương, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 59, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 36, Ủy viên Khu 12 và Trung đoàn trưởng Trung đoàn 141 thuộc Sư đoàn 312. Dưới sự chỉ huy của đồng chí, Trung đoàn 141 đã giành nhiều thắng lợi trong các trận đánh Ba Huyên, Ba Vì và Ba Lay. Qua thực tiễn chiến đấu, đơn vị trở thành một trong những trung đoàn có khả năng tác chiến công sự vững chắc hiệu quả và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong trận đánh Him Lam lịch sử.

Trong giai đoạn 1953-1955, đồng chí được giao giữ các chức vụ Tham mưu trưởng Đại đoàn 304 rồi Đại đoàn trưởng Đại đoàn 304. Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, trên cương vị Tham mưu trưởng, đồng chí cùng Ban Chỉ huy Đại đoàn 304 chỉ huy lực lượng bao vây, kiềm chế và tiêu hao quân Pháp tại Phân khu Hồng Cúm. Các đơn vị dưới quyền đã ngăn chặn hiệu quả sự chi viện của quân Pháp cho khu Mường Thanh, chặn đường tiếp tế và không cho quân địch rút chạy sang Lào. Đồng thời, toàn bộ khoảng 2.000 quân Pháp tại Hồng Cúm khi tìm cách tháo chạy về Thượng Lào đã bị tiêu diệt và bắt sống. Chiến công đó góp phần quan trọng vào thắng lợi của Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, đồng chí được Bộ Quốc phòng cử sang học tập tại Học viện Quân sự Vorosilov của Liên Xô. Không chỉ nổi tiếng trên chiến trường là người dũng cảm, thiện xạ, đồng chí còn là một học viên xuất sắc trong môi trường đào tạo quân sự.

Trở về nước trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, đồng chí tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách như Tham mưu trưởng Bộ tư lệnh Pháo binh, Tư lệnh Quân khu Tả ngạn, Tư lệnh Quân khu 4 và Phó tư lệnh Quân khu Trị Thiên. Với bản lĩnh của người chỉ huy giàu kinh nghiệm, đồng thời luôn gần gũi, nghĩa tình với cán bộ, chiến sĩ, đồng chí nhận được sự tin yêu và kính trọng của nhiều thế hệ quân nhân.

Ba mươi năm sau lần Nam tiến đầu tiên, trên cương vị đặc phái viên của Bộ Quốc phòng, đồng chí tiếp tục tham gia cuộc Nam tiến lần thứ hai trong Chiến dịch Hồ Chí Minh. Đồng chí cùng các tướng Lê Trọng Tấn và Đồng Sĩ Nguyên chỉ huy cánh quân phía Đông tiến vào Sài Gòn và có mặt tại dinh Độc Lập trong những giờ phút đầu tiên của ngày toàn thắng.

Trong 16 năm cuối của cuộc đời binh nghiệp, đồng chí được điều động về Hà Nội công tác trong lĩnh vực giáo dục quốc phòng với cương vị Phó giám đốc Học viện Quân sự cao cấp, nay là Học viện Quốc phòng. Bằng kiến thức quân sự được đào tạo ở nước ngoài cùng kinh nghiệm thực tiễn phong phú từ chiến trường, đồng chí đã góp phần đào tạo nhiều thế hệ sĩ quan chỉ huy và tham gia nghiên cứu, đóng góp nhiều vấn đề quân sự quan trọng phục vụ sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.

Suốt quá trình hoạt động cách mạng và quân ngũ, đồng chí luôn vượt qua mọi khó khăn, gian khổ và lập nhiều thành tích xuất sắc. Năm 1981, đồng chí được Đảng và Nhà nước phong quân hàm Trung tướng Quân đội nhân dân Việt Nam. Ngày 1 tháng 7 năm 1999, Trung tướng Nam Long từ trần, để lại niềm tiếc thương sâu sắc trong lòng đồng đội và nhân dân về một vị tướng giàu bản lĩnh, tận tụy và có nhiều đóng góp cho đất nước.