Dấu ấn người lính họa sĩ giữa lằn ranh sinh tử

Trong những năm 1970 - 1972, thực hiện lệnh Tổng động viên, hơn một vạn sinh viên miền Bắc đã gác lại việc học để lên đường vào các chiến trường miền Nam. Khi đang là sinh viên năm thứ ba Đại học Mỹ thuật Việt Nam, Lê Duy Ứng đã tình nguyện nhập ngũ vào năm 1971.

Sau ba tháng huấn luyện, năm 1972 ông được đưa vào chiến đấu tại Thành cổ Quảng Trị. Đó là những ngày ác liệt nhất trong 81 ngày đêm chiến đấu mà ông từng trải qua.

Ngày 11/4/1975, Thiếu úy Lê Duy Ứng theo đội hình hành quân thần tốc của Quân đoàn 2 tiến vào miền Nam. Đơn vị của ông tham gia giải phóng căn cứ Nước Trong trước khi tiến vào Sài Gòn. Ông cho biết đây là trận chiến ác liệt cuối cùng của Chiến dịch Hồ Chí Minh. Trong chiến dịch, nhiệm vụ của ông là ghi lại những hình ảnh chiến đấu bằng máy ảnh, máy quay và ký họa.

Tuy nhiên, cũng trong cuộc hành quân ấy, ông bị thương rất nặng. Khi đang ngồi trên xe tăng và vừa hạ chiếc máy ảnh xuống, ông bị trúng đạn. Mắt phải bị bắn lòi ra ngoài, mắt trái cũng bị mảnh đạn xuyên vào, trên đầu đầy mảnh đạn. Giữa thời khắc cận kề sự sống và cái chết, khi những hình ảnh về gia đình, quê hương và đất nước hiện lên trong tâm trí, ông đã lấy giấy vẽ, dùng chính máu từ đôi mắt bị thương của mình để vẽ chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Sau khi hoàn thành bức vẽ, ông cẩn thận gấp lại, đặt vào túi ngực trái rồi ngất đi. Trên đường chuyển ra viện ở Phan Thiết, ông nghe tin Sài Gòn được giải phóng. Nằm trên băng ca, nước mắt ông lặng lẽ chảy khi nghĩ rằng nếu không bị thương ở đôi mắt, ông đã có thể trực tiếp ghi lại những hình ảnh lịch sử của ngày toàn thắng.

Sau chiến tranh, dù mang thương tật 1/4, Đại tá Lê Duy Ứng vẫn sống lạc quan. Năm 2010, ông đã trao tặng bức chân dung Bác Hồ được vẽ bằng máu từ chính đôi mắt bị thương của mình cho Bảo tàng Hồ Chí Minh. Đến nay, bức tranh vẫn được lưu giữ cẩn thận như một minh chứng về tình yêu Tổ quốc và sự hy sinh của người chiến sĩ trong chiến tranh.