Dấu ấn người mở đường: Văn Tiến Dũng với nền móng công tác chính trị quân đội

Đại tướng Văn Tiến Dũng (1917–2002), nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, là một trong những nhà quân sự tiêu biểu của dân tộc. Không chỉ nổi bật ở tài thao lược chiến trường, trong những năm đầu cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, ông còn để lại dấu ấn sâu đậm trên cương vị người đứng đầu cơ quan chính trị của quân đội – một lĩnh vực có ý nghĩa quyết định đối với sự vững mạnh về tư tưởng và tổ chức.

Ngày 20-11-1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 214/SL-CP bổ nhiệm đồng chí Văn Tiến Dũng giữ chức Chính trị Phó cục trưởng phụ trách Cục Chính trị; đến ngày 12-2-1947, Người tiếp tục ký Sắc lệnh số 16/SL cử ông làm Cục trưởng. Đồng thời, ông được chỉ định giữ chức Phó Bí thư Quân ủy Trung ương. Đây là sự tin tưởng lớn lao, đồng thời cũng đặt lên vai ông trọng trách xây dựng nền tảng chính trị vững chắc cho quân đội non trẻ.

Ý thức rõ vai trò của mình, Văn Tiến Dũng luôn trăn trở làm thế nào để công tác Đảng, công tác chính trị không chỉ là khẩu hiệu mà trở thành chỗ dựa tinh thần thực sự cho cán bộ, chiến sĩ. Với kinh nghiệm từng là Bí thư Xứ ủy Bắc Kỳ và Chính trị ủy viên Chiến khu 2, ông nhanh chóng thích nghi, triển khai hiệu quả nhiệm vụ mới.

Ngay trước ngày toàn quốc kháng chiến, ngày 13-12-1946, tại hội nghị do Trung ương Quân ủy triệu tập ở Hà Đông, ông đã trực tiếp tham gia chỉ đạo và sau đó phân công cán bộ Cục Chính trị xuống các đơn vị Vệ quốc quân để tổ chức tuyên truyền, giáo dục tinh thần chiến đấu. Nhờ những hoạt động kịp thời này, lực lượng Vệ quốc quân tại Hà Nội đã hun đúc nên ý chí “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh”, trở thành biểu tượng sáng ngời trong những ngày đầu bảo vệ Thủ đô.

Trong bối cảnh chiến sự lan rộng, việc sơ tán dân cư khỏi các đô thị diễn ra gấp rút. Tuy nhiên, một số đơn vị vũ trang đã có biểu hiện sai lệch khi tự ý trưng thu tài sản của nhân dân, gây bất bình. Trước tình hình đó, ngày 17-12-1946, đại diện Cục Chính trị, Văn Tiến Dũng đã kịp thời ban hành thông tri chấn chỉnh. Ông yêu cầu các chính trị ủy viên khu quán triệt sâu sắc tinh thần “Vì nhân dân và cùng nhân dân kháng chiến”, đồng thời xử lý nghiêm những hành vi vi phạm. Sự chỉ đạo này không chỉ củng cố lòng tin của nhân dân mà còn góp phần quan trọng vào thành công của chủ trương “Tiêu thổ kháng chiến”.

Không dừng lại ở đó, ông còn thể hiện tầm nhìn tổ chức khi chủ trì các hội nghị hướng dẫn xây dựng hệ thống cơ quan chính trị trong toàn quân. Nội dung chỉ đạo tuy giản dị nhưng thiết thực: đẩy mạnh tuyên truyền qua nhiều hình thức như nói chuyện, báo chí, văn nghệ; tổ chức công tác địch vận bằng truyền đơn, khẩu hiệu; duy trì diễn đàn sinh hoạt chính trị định kỳ; đồng thời chú trọng công tác thi đua, khen thưởng và chăm lo đời sống bộ đội. Những biện pháp này đã góp phần ổn định tư tưởng, nâng cao chất lượng chiến đấu của quân đội trong giai đoạn đầu đầy khó khăn.

Mùa xuân năm 1947, khi Trung ương Đảng và Chính phủ chuyển lên Việt Bắc, công tác chính trị trong quân đội càng trở nên cấp thiết. Trong những lần báo cáo với Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Văn Tiến Dũng luôn nhận được những chỉ dẫn sâu sắc. Bác nhấn mạnh: quân đội phải gắn bó máu thịt với nhân dân, bảo vệ tính mạng và tài sản của dân, đồng thời không ngừng nâng cao bản lĩnh chiến đấu; muốn vậy, công tác chính trị phải thông suốt từ trên xuống dưới.

Dù đã đạt nhiều kết quả, ông vẫn thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế: tổ chức cơ quan chính trị ở một số nơi chưa hoàn chỉnh, chức năng nhiệm vụ chưa rõ ràng, mối quan hệ giữa cán bộ quân sự và chính trị còn lúng túng. Trước những băn khoăn đó, Bác Hồ đã động viên: không thể trông chờ hoàn toàn vào bổ sung nhân lực, mà phải chủ động phát hiện, bồi dưỡng những cán bộ trưởng thành từ thực tiễn chiến đấu; đồng thời biến công tác chính trị thành nhiệm vụ chung của toàn quân.

Những lời dạy ấy trở thành kim chỉ nam cho hoạt động của Văn Tiến Dũng. Đến ngày 18-10-1949, ông được phân công về Liên khu 3 để chuẩn bị cho các chiến dịch lớn. Khép lại ba năm trên cương vị Cục trưởng Cục Chính trị, ông đã đặt nền móng quan trọng cho hệ thống tổ chức chính trị trong quân đội, xây dựng đội ngũ cán bộ chính trị nòng cốt, góp phần củng cố sự lãnh đạo của Đảng đối với lực lượng vũ trang – một nhân tố quyết định cho thắng lợi lâu dài của cách mạng Việt Nam.