Dấu ấn quân và dân đất Tổ trong Chiến dịch Ðiện Biên Phủ

Thiếu tướng Nguyễn Hiền, nguyên Chính trị viên của Ðại đội xung kích 263, Tiểu đoàn 18, thuộc Ðại đoàn 308 quân tiên phong, nguyên Chủ tịch Hội Cựu chiến binh (CCB) tỉnh Phú Thọ. Trong chiến dịch lịch sử năm ấy, ông nhiều lần chỉ huy đơn vị đánh chiếm cứ điểm đồi A1, góp phần làm nên chiến thắng Ðiện Biên Phủ. Trong cuộc đời binh nghiệp, ông Hiền đã tham gia nhiều chiến dịch lớn như: Chiến dịch Thu Ðông 1947; chiến dịch Biên giới 1950; chiến cục Ðông Xuân 1953 - 1954, đặc biệt là tham gia trận đánh lịch sử giải phóng Ðiện Biên Phủ.

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1945-1954), Phú Thọ vừa là hậu phương trực tiếp của Tây Bắc và Việt Bắc, vừa là nơi diễn ra nhiều chiến dịch với những chiến thắng oanh liệt, như sông Lô, Tu Vũ, Chân Mộng, Trạm Thản… Từ năm 1953 đến đầu 1954, rất nhiều thanh niên và nhân dân Phú Thọ đã xung phong và có mặt trên các tuyến đường, bạt núi, xẻ đồi, mở đường nối căn cứ địa Việt Bắc với Tây Bắc. Trong chiến dịch mở đường lên Tây Bắc, Phú Thọ đóng góp gần 2,5 triệu ngày công, làm mới 82 cầu, 352 km
đường nối với cửa ngõ Tây Bắc; huy động hơn 91 nghìn người, 937 xe đạp thồ, hơn 1.300 thuyền mảng, với tổng số gần 4,3 triệu ngày công phục vụ các mặt trận. Trong Chiến dịch Ðiện Biên Phủ năm 1954, quân và dân Phú Thọ tự hào đã có những đóng góp to lớn cùng với cả nước làm nên chiến thắng. Với tinh thần "Tất cả cho tiền tuyến, tất cả để chiến thắng", từ đầu năm 1954, Ðảng bộ và nhân dân Phú Thọ động viên 1.434 thanh niên lên đường nhập ngũ bổ sung cho bộ đội chủ lực và bộ đội địa phương. Mặc dù gặp muôn vàn khó khăn do thời tiết khắc nghiệt và do địch đánh phá ác liệt, nhưng từng đoàn xe thồ, xe trâu, từng đoàn thuyền lớn, nhỏ của nhân dân Phú Thọ vẫn vượt lên phía trước, hướng tới chiến trường. Hàng chục nghìn anh chị em dân công, thanh niên Phú Thọ không quản ngại hy sinh, gian khổ, ngày đêm băng rừng, trèo đèo, lội suối mở đường, vận chuyển lương thực, đạn dược ra mặt trận tiếp tế cho bộ đội.

Ðể phục vụ tốt chiến dịch lịch sử này, Tỉnh ủy Phú Thọ tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ việc thực hiện các nhiệm vụ của Trung ương giao. Tỉnh phân công, giao nhiệm vụ cho 17 đồng chí là huyện ủy viên, 20 đồng chí cán bộ cơ quan quân sự và 70 cán bộ xã trực tiếp tổ chức, động viên, chỉ huy lực lượng dân công. Ngoài ra, nhằm tăng nhanh khả năng vận chuyển từ hậu phương ra mặt trận, tỉnh huy động hơn 69.300 người trực tiếp phục vụ chiến dịch, trong đó có hơn 19.300 người là dân công hỏa tuyến. Tổng số dân công vận chuyển gạo và tham gia các nhiệm vụ phục vụ chiến dịch là 261.500 người (trong đó số dân công trực tiếp phục vụ toàn chiến dịch là hơn 113 nghìn người). Trong đợt phục vụ chiến dịch này đã xuất hiện những tấm gương cảm động như: Cụ Trần Văn Thiện, ở xã Võ Lao, huyện Thanh Ba, mặc dù tuổi cao nhưng vẫn nhiệt tình cùng con gái, con dâu đi phục vụ chiến dịch; cụ Ma Văn Thắng chở được 352 kg mỗi chuyến….

Trong suốt thời gian chiến dịch, tỉnh đã huy động 1.087 chiếc xe đạp thồ, 3.137 thuyền vận tải lương thực, vũ khí trên các dòng sông và 80 xe trâu, xe ngựa của đồng bào tham gia phục vụ tiền tuyến. Trong số anh, chị em đi dân công phục vụ chiến dịch, có nhiều người đã hy sinh anh dũng. Mặc dù lương thực, thực phẩm còn thiếu thốn, nhưng với tinh thần "tất cả cho chiến thắng", nhân dân Phú Thọ đã đóng góp 4.318 tấn gạo, bằng 1/3 tổng số gạo của cả chiến dịch, 4.149 con trâu, bò và 334,141 tấn thịt lợn, 141 tấn đỗ, lạc, vừng; 31.100 kg đường. Khi chiến dịch mở màn, tỉnh đã cử đoàn đại biểu mang tặng phẩm như quần áo ấm, chăn bông lên mặt trận để tặng chiến sĩ. Phụ nữ Phú Thọ gửi 208.515 bức thư động viên anh, chị em dân công ngày đêm phục vụ chiến dịch...

Về nhiệm vụ tác chiến, phối hợp mặt trận Ðiện Biên Phủ, Tỉnh đội Phú Thọ đã chủ động đưa tiểu đoàn chủ lực của tỉnh và các đại đội của các huyện sang hoạt động ở vùng tạm chiếm Quảng Oai (Sơn Tây). Trong thời gian này, các đơn vị vũ trang Phú Thọ đã chiến đấu nhiều trận trên tuyến đường Trung Hà và phục kích nhiều đoàn tàu thuyền của địch trên sông Hồng, làm cho vị trí chiếm đóng của chúng ở Việt Trì, Hạ Nông bị cô lập. Sau 56 ngày đêm chiến đấu, trận quyết chiến chiến lược của quân và dân ta ở Ðiện Biên Phủ đã giành thắng lợi oanh liệt. Cống hiến hết sức mình, với tất cả lòng nhiệt huyết, thấm đượm mồ hôi, nước mắt, xương máu của quân và dân Phú Thọ trong chiến dịch đã góp phần cùng quân và dân cả nước lập nên chiến thắng Ðiện Biên Phủ tô thắm thêm trang sử hào hùng của dân tộc Việt Nam trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc.