Dấu ấn sâu đậm về đồng chí Nguyễn Đức Cảnh trên quê hương Thái Thụy anh hùng

Nhân kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (03/2/1930 – 03/2/2026) và 118 năm Ngày sinh đồng chí Nguyễn Đức Cảnh – một trong những lãnh tụ xuất sắc của Đảng ta, nguyên Chủ tịch Tổng Công hội Đỏ Bắc Kỳ (tổ chức tiền thân của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam), Tổng Biên tập đầu tiên của Báo Lao Động, Ban Quản lý Khu lưu niệm đồng chí Nguyễn Đức Cảnh trân trọng giới thiệu tới quý độc giả bài viết: “Dấu ấn sâu đậm về đồng chí Nguyễn Đức Cảnh trên quê hương Thái Thụy anh hùng”.

     Người chiến sĩ cộng sản kiên trung, nhà báo cách mạng lỗi lạc

     Đồng chí Nguyễn Đức Cảnh (1908 - 1932) sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo, giàu truyền thống yêu nước, hiếu học tại làng Diêm Điền, tổng Hộ Đội, huyện Thụy Anh, tỉnh Thái Bình (nay là xã Thái Thụy, tỉnh Hưng Yên). Được giác ngộ cách mạng từ sớm, đồng cảm với nỗi thống khổ của công nhân và nhận thấy sức mạnh to lớn của giai cấp công nhân nếu được đoàn kết lại, đồng chí đã trực tiếp tham gia, vận động, tổ chức thành phong trào đấu tranh cách mạng của giai cấp công nhân.

    Ngày 28.7.1929, đồng chí Nguyễn Đức Cảnh triệu tập Đại hội Đại biểu công nhân các tỉnh ở Bắc Kỳ, họp tại hiệu thuốc lào Thuận Mỹ (số 15 phố Hàng Nón, Hà Nội). Đại hội định ra nhiệm vụ công tác mới cho phong trào công nhân và thành lập Tổng Công hội đỏ Bắc Kỳ, bầu ban chấp hành gồm 3 đồng chí. Đồng chí Nguyễn Đức Cảnh là hội trưởng lâm thời. Sự ra đời của Tổng Công hội đỏ đặc biệt có ý nghĩa đối với phong trào công nhân Việt Nam và hoạt động tổ chức Công đoàn.

    Đại hội cũng quyết định xuất bản Báo Lao Động và tạp chí Công Hội Đỏ làm cơ quan tuyên truyền của Công hội. Đồng chí Nguyễn Đức Cảnh trực tiếp phụ trách cả báo và tạp chí. Trong hoàn cảnh khó khăn thiếu thốn, phải đối phó với sự rình rập của mật thám, Báo Lao Động - cơ quan ngôn luận của Tổng Công hội Đỏ Bắc kỳ đã được chuẩn bị khẩn trương và kịp ra số đầu tiên ngày 14.8.1929. Báo kêu gọi công nhân, lao động các nhà máy, xí nghiệp, hầm mỏ, đồn điền tham gia tổ chức Công hội, đoàn kết đấu tranh chống bọn tư bản - đế quốc. Trang Nhất Lao Động có bài nói về Đại hội Đại biểu lần thứ Nhất của Tổng Công hội Đỏ Bắc kỳ với những lời trần thuật đầy hứng khởi, trong đó hiện rõ hình ảnh “anh B” - tức đồng chí Nguyễn Đức Cảnh đã chủ trì đại hội.

    Đồng chí Nguyễn Đức Cảnh có nhiều bài đăng trên Báo Lao Động để tuyên truyền, giáo dục công nhân, hướng dẫn công nhân đấu tranh theo đường lối và phương pháp của Đảng. Số 2 và số 3 Báo Lao Động được in và phát hành trong tháng 9, 10.1929 đăng một số bài của các đồng chí lãnh đạo Đông Dương Cộng sản Đảng, của đồng chí Nguyễn Đức Cảnh bàn về đường lối cách mệnh vận động, về vai trò - sứ mệnh lịch sử của công nhân, thợ thuyền trong công cuộc cứu nước. Báo Lao Động của Tổng Công hội Đỏ Bắc kỳ đã mở đầu cho sự xuất hiện nhiều tờ báo của giai cấp công nhân, của tổ chức Công hội trong cuộc vận động giành chính quyền.

    Tháng 2.1930, đồng chí Nguyễn Đức Cảnh tham dự Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam và được phân công giữ các trọng trách: Bí thư Đảng bộ Hải Phòng, Bí thư Xứ ủy Bắc Kỳ, Ủy viên Ban Thường vụ Xứ ủy Trung Kỳ.

     Phụ trách công tác tuyên huấn tại Ban Thường vụ Xứ ủy Trung Kỳ, đồng chí Nguyễn Đức Cảnh đã đóng vai trò quan trọng, cùng với Xứ ủy Trung Kỳ xây dựng một hệ thống báo Đảng từ xứ đến tỉnh và các cơ sở. Tháng 4.1931, đồng chí bị thực dân Pháp bắt ở Vinh. Mặc dù bị tra tấn bằng nhiều hình thức, nhưng đồng chí quyết không khai nhận. Ngày 31.7.1932, đồng chí bị thực dân Pháp xử tử tại đề lao Hải Phòng.

     Tri ân công lao to lớn của vị lãnh tụ tài ba

    75 năm sau khi đồng chí Nguyễn Đức Cảnh bị giặc Pháp xử chém cùng với đồng chí Hồ Ngọc Lân, đến tháng 9.2007, di hài của 2 đồng chí được tìm thấy tại khuôn viên Công ty Cổ phần Giày Thống Nhất, xã An Đồng, huyện An Dương, TP Hải Phòng (nay là phường An Hải, TP Hải Phòng).

   Ghi nhận công lao đóng góp to lớn của đồng chí Nguyễn Đức Cảnh cho sự nghiệp cách mạng, những người con quê hương đã xây dựng khu lưu niệm ngay tại chính mảnh đất của gia đình - nơi đồng chí sinh ra.