DẤU ẤN SINH VIÊN BÁCH KHOA THỜI LỬA ĐẠN: TỪ GIẢNG ĐƯỜNG ĐẾN CHIẾN TRƯỜNG - GÁC BÚT NGHIÊN, KHOÁC ÁO LÍNH

Phong trào đấu tranh của sinh viên Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ (1954–1975) là một phần không thể tách rời của phong trào yêu nước và sự nghiệp giải phóng dân tộc. Trong đó, sinh viên các trường đại học - đặc biệt là sinh viên Bách Khoa, đã trở thành lực lượng tiên phong, mang trong mình tinh thần dấn thân và ý thức trách nhiệm sâu sắc đối với vận mệnh đất nước.

Trong những năm tháng chiến tranh khốc liệt, lý tưởng sống của họ được kết tinh qua những vần thơ đầy khí phách:

“Ra đi mang nặng lời thề
Chưa thắng giặc Mỹ chưa về Bách Khoa!
Gác nghiệp sách, trả nợ binh
Tóc xanh quyết tử nước nhà quyết sinh”

Những câu thơ ấy không chỉ là lời hứa, mà còn là tuyên ngôn của một thế hệ - thế hệ sẵn sàng gác lại giảng đường để bước vào chiến trường vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Từ giảng đường đến chiến trường

Trong những năm 1970 - 1972, thực hiện lệnh tổng động viên, hơn một vạn sinh viên miền Bắc đã “xếp bút nghiên” để đến với các chiến trường miền Nam. Những người lính - sinh viên ấy đã góp chung vào thành quả đấu tranh, giải phóng dân tộc và trở thành biểu tượng cho một thế hệ tri thức sẵn sàng “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước” vì độc lập dân tộc, thống nhất đất nước.

Giảng đường Bách Khoa vốn là nơi ươm mầm cho những kỹ sư, những trí thức tương lai của đất nước. Ở đó có bảng đen, phấn trắng, có những bài giảng về cơ học, điện tử, xây dựng những nền tảng để kiến thiết một Việt Nam phát triển sau này. Nhưng khi đất nước còn chìm trong khói lửa chiến tranh, những tri thức ấy chưa thể trọn vẹn nếu Tổ quốc chưa được tự do.

Trước tiếng gọi của non sông, hàng ngàn sinh viên đã đưa ra một lựa chọn không hề dễ dàng: rời giảng đường, tạm gác lại ước mơ riêng để lên đường nhập ngũ. Họ chia tay mái trường, chia tay bạn bè, thầy cô, mang theo trong tim không chỉ là nỗi lưu luyến mà còn là một lời hứa trở về trong ngày chiến thắng.

Tinh thần “gác bút nghiên, khoác áo lính”

Hình ảnh “gác bút nghiên, khoác áo lính” đã trở thành biểu tượng đẹp của sinh viên Bách Khoa trong thời chiến. Đó không chỉ là hành động từ bỏ việc học tạm thời, mà còn là sự lựa chọn mang tính lý tưởng, đặt vận mệnh Tổ quốc lên trên con đường riêng của bản thân.

Từ những giảng đường kỹ thuật, họ bước vào chiến trường với tinh thần kiên cường, không ngại gian khổ. Có người trở thành chiến sĩ trực tiếp cầm súng, có người tham gia công binh, thông tin, kỹ thuật…đem chính kiến thức của mình phục vụ chiến đấu.

Dù ở vị trí nào, họ vẫn mang theo tinh thần của người trí thức: bản lĩnh, trách nhiệm và khát vọng cống hiến.

Thông tin: Tiền Phong, ảnh tư liệu.

Tuổi trẻ trong lửa đạn - sự hy sinh và cống hiến

Chiến tranh không phải là những trang sách lãng mạn. Đó là hiện thực khốc liệt với bom rơi, đạn nổ, mất mát và hy sinh. Nhiều sinh viên Bách Khoa đã không bao giờ trở lại giảng đường. Tuổi hai mươi của họ dừng lại nơi chiến trường, khi tương lai còn đang dang dở.

Nhưng chính sự hy sinh ấy đã làm nên giá trị bất tử. Họ ra đi không phải để mất đi, mà để đất nước được tồn tại, để những thế hệ sau được sống trong hòa bình, được tiếp tục học tập, xây dựng và phát triển.

Tuổi trẻ của họ không dài, nhưng lại rực rỡ. Rực rỡ bởi họ đã sống một cuộc đời có ý nghĩa.

…

Anh đi như thế có tiếc không?

Một tuổi đôi mươi đẹp thế mà...

Tiếc làm sao được mà tiếc?

Tuổi đôi mươi ừ thì đẹp thật!

Nhưng làm sao đẹp bằng đất nước?

Khi bài ca chiến thắng cất lên lời?

…

Sự dấn thân của sinh viên Bách Khoa là minh chứng rõ ràng cho sức mạnh của tinh thần yêu nước trong giới trí thức trẻ. Họ đã phá vỡ định kiến rằng trí thức chỉ gắn với sách vở, để khẳng định rằng: khi Tổ quốc cần, trí thức chính là lực lượng tiên phong.

Ngày nay, khi đất nước không còn chiến tranh, “gác bút nghiên, khoác áo lính” không còn mang nghĩa đen, nhưng giá trị tinh thần của nó vẫn còn nguyên vẹn. Đó là lời nhắc nhở cho thế hệ trẻ:

- Sống có lý tưởng.

- Học tập gắn liền với trách nhiệm.

- Biết đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cá nhân.

Tượng đài Sinh viên lên đường bảo vệ tổ quốc được xây dựng trong khuôn viên Đại học Bách khoa Hà Nội. (Ảnh: Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội)