Dấu Ấn Tứ Kiệt Cai Lậy - Bản Hùng Ca Giữa Lòng Quê Hương

Trong chuyến về nguồn của Xã đoàn Ngũ Hiệp tại thị xã Cai Lậy (nay là phường Mỹ Phước Tây, tỉnh Đồng Tháp), khi đoàn đang tham quan khu vực ven sông Ba Gài, một người trong đoàn bất chợt chỉ tay về phía bia tưởng niệm và hỏi:

“Các anh có biết bia đài kia tưởng niệm ai không?”.

Một anh bạn địa phương khẽ cười, giọng đầy tự hào:

“Về Cai Lậy mà không biết ‘Bốn ông’ thì thật là thiếu sót…”

Câu nói ấy khiến cả đoàn tò mò. Chúng tôi cùng nhau tiến lại gần. Giữa khoảng đất rộng, bia tưởng niệm sừng sững hiện lên, khắc tên bốn vị nghĩa sĩ: Trần Công Thận, Nguyễn Thanh Long, Ngô Tấn Đước và Trương Văn Rộng. Họ không sinh cùng năm, nhưng lại cùng hy sinh trong một ngày – ngày 14/2/1871, khi bị thực dân Pháp xử trảm ngay tại mảnh đất này.

Câu chuyện về bốn ông dần được kể lại trong không gian lặng đi vì xúc động. Để ép họ đầu hàng, giặc Pháp đã bắt giữ thân nhân và cả những người dân vô tội, tra khảo dã man. Không nỡ nhìn đồng bào chịu cảnh đòn roi, bốn ông đã chọn cách nộp mình. Dù bị dụ dỗ, mua chuộc hay tra tấn, họ vẫn một lòng kiên trung, không khuất phục. Cuối cùng, họ bị xử tử, đầu bị treo thị uy suốt nhiều ngày. Nhưng ngay cả trong sự tàn bạo ấy, tình nghĩa của người dân vẫn không mất đi – họ lén lút gom lại, chôn cất thành bốn ngôi mộ thẳng hàng, giữ trọn nghĩa tình với những người đã vì dân mà ngã xuống.

Ít ai ngờ rằng, trước khi trở thành anh hùng, họ chỉ là những người nông dân chân chất. Thế nhưng, khi đất nước lâm nguy, họ đã đứng lên theo nghĩa quân, sống đúng tinh thần “tịnh vi dân, động vi binh”. Từ Đồng Tháp Mười đến Cai Lậy, Cái Bè, Mỹ Tho…, dấu chân của họ gắn liền với những trận đánh táo bạo, khiến quân Pháp nhiều phen hoang mang, khiếp sợ. Những chiến công như đột nhập thành Định Tường hay tập kích đồn Cai Lậy đã trở thành dấu ấn không thể phai mờ trong lịch sử vùng đất này.

Hôm nay, nơi các ông yên nghỉ đã được tôn tạo khang trang. Khu lăng mộ với bốn ngôi mộ nằm thẳng hàng, nhà tưởng niệm trang nghiêm, khói hương luôn ấm. Mỗi năm, người dân lại tìm về đây để tưởng nhớ, tri ân những con người đã hy sinh vì quê hương.

Đứng trước bia đài, chúng tôi không khỏi lặng người. Chuyến về nguồn không chỉ là một hành trình tham quan, mà còn là hành trình trở về với ký ức, với lịch sử. Câu chuyện về “Tứ Kiệt Cai Lậy” như nhắc nhở mỗi người rằng: có những con người bình dị đã sống và hy sinh lặng lẽ, nhưng chính họ đã làm nên những trang sử hào hùng – để thế hệ hôm nay được sống trong hòa bình và không bao giờ được phép lãng quên…