Dấu chân con cháu trở lại rừng già
Tôi là Vàng Seo Lìn, cháu nội của ông Vàng Seo Chẩn, người từng kể cho cả bản nghe chuyện Ao Tiên. Tôi sinh ra khi con đường đã mở, khi phố Mường Hum đông hơn, nhà xây nhiều hơn nhà sàn. Thuở nhỏ tôi nghe chuyện Ao Tiên như nghe cổ tích, tin thì có tin, nhưng chưa bao giờ nghĩ mình sẽ quay lại đó.
Rồi có một năm, sau nhiều mùa đi làm xa, tôi trở về bản đúng mùa mưa rừng. Núi phía Tây Nam vẫn cao, mây vẫn phủ, nhưng rừng đã thưa hơn trong ký ức tôi. Suối Mường Hum vẫn uốn cong ôm phố, nhưng nước không còn trong như lời ông nội kể. Đêm đầu tiên ngủ lại nhà cũ, tôi mơ thấy ông ngồi bên bếp lửa, chỉ tay về phía rừng già mà nói: “Đến lúc con phải lên Ao Tiên rồi.”
Sáng hôm sau, tôi cùng mấy người trẻ trong bản men theo lối cũ. Con đường dốc quen mà lạ, có đoạn đất trôi lở, có đoạn cây ngã chắn ngang. Khi tới gần Ao Tiên, rừng bỗng im lặng như ngày xưa ông từng tả. Không ai nói với ai, nhưng tất cả đều bước chậm lại.
Ao Tiên vẫn đó. Nước không còn xanh thẳm như trong lời kể, nhưng vẫn sâu và tĩnh lặng. Sương mỏng phủ mặt ao, giống như hơi thở nhẹ của người đang ngủ. Bên cạnh, nền nhà Vua xưa vẫn hiện rõ, đá rêu phủ dày, nhưng những góc vuông vẫn nguyên, như chưa từng bị quên lãng.
Tôi đứng rất lâu, nhớ lại từng câu chuyện ông kể: chuyện cô tiên xuống tắm, chuyện Vua giữ rừng, chuyện lời thề với núi. Lúc ấy tôi hiểu rằng, Ao Tiên không mất, chỉ là con cháu đã đi xa quá, quên đường trở lại. Tôi cúi đầu trước ao, không khấn, chỉ lặng im, như cách người Giáy vẫn làm khi nhận lỗi với rừng.
Khi ra về, tôi quay lại nhìn lần nữa. Mặt nước khẽ gợn, rất nhẹ. Tôi không dám nói đó là tiên, nhưng trong lòng tôi biết: Ao Tiên đã nhận ra con cháu trở về.
