DẤU CHÂN CÒN LẠI TRÊN THỜI GIAN

Chiều ấy, chúng tôi đến thăm ông Trần Văn Ký khi nắng đang nghiêng dần xuống những hàng dừa ven kênh ở xã Phú Quới. Căn nhà nhỏ của ông bình yên như bao mái nhà miền Tây khác. Tiếng chim ríu rít trên tán cây, mùi hương lúa mới theo gió len vào hiên nhà. Khó ai có thể nghĩ rằng, người đàn ông tóc bạc đang chậm rãi rót trà trước mặt chúng tôi từng đi qua những năm tháng khốc liệt nhất của chiến tranh.

Ông không kể chuyện mình bằng giọng của một người từng lập chiến công.

Ông kể như đang nhắc về những người bạn cũ.

Có lúc mỉm cười.

Có lúc lặng đi rất lâu.

Và cũng có những khoảng lặng khiến người nghe hiểu rằng, có những ký ức chẳng cần lời cũng đủ nặng lòng.

"Tụi tôi ngày đó còn trẻ lắm..."

Ông bắt đầu câu chuyện bằng một câu nói giản dị.

Tuổi hai mươi của nhiều người là những giấc mơ về tương lai, còn tuổi hai mươi của ông lại gắn với những con đường đầy hố bom, những cánh rừng ngập mùi thuốc súng và những đêm thức trắng giữa tiếng máy bay gầm rú.

Ông rời quê hương khi trong tim chỉ có một niềm tin duy nhất: đất nước rồi sẽ có ngày hòa bình.

Không ai bắt buộc.

Không ai hứa hẹn điều gì.

Chỉ đơn giản vì khi Tổ quốc cần, những người trẻ khi ấy đều xem việc lên đường là điều tự nhiên như hơi thở.

Những năm tháng trong lực lượng Thanh niên xung phong đã dạy ông cách trưởng thành.

Trưởng thành từ những đôi vai gùi nặng lương thực.

Từ những bàn tay lấp hố bom giữa đêm.

Từ những bữa cơm vội bên bìa rừng.

Và từ cả những lần tiễn đồng đội mãi mãi không trở về.

Ông bảo, chiến tranh là điều không ai muốn nhắc lại.

Nhưng cũng không thể quên.

Bởi trong từng tấc đất bình yên hôm nay đều có bóng dáng của những người đã ngã xuống.

Năm 1979, ông tiếp tục sang Campuchia làm nghĩa vụ quốc tế.

Một lần nữa, người thanh niên ấy lại khoác ba lô lên vai.

Lại bước vào những cánh rừng xa lạ.

Lại đối diện với bệnh tật, thiếu thốn và hiểm nguy.

Nhưng chưa bao giờ ông nghĩ mình đang hy sinh điều gì lớn lao.

Ông chỉ nghĩ đơn giản rằng, nếu mình góp được một phần nhỏ để giữ gìn hòa bình thì mọi gian khổ đều xứng đáng.

Ngày trở về, quê hương vẫn còn nhiều khó khăn.

Ruộng đồng cần người khai phá.

Đường làng cần người đắp lại.

Những mái nhà cần được dựng lên sau chiến tranh.

Người lính năm xưa lại cầm cuốc ra đồng.

Đôi bàn tay từng mở đường giữa chiến trường giờ gieo từng hạt lúa xuống mảnh đất quê hương.

Ông cười hiền:

"Hồi đó đánh giặc để giữ đất. Hòa bình thì làm ruộng để đất sinh sôi."

Một câu nói ngắn, nhưng đủ để thấy cả một triết lý sống.

Điều đáng quý nhất ở ông không nằm ở những gì đã trải qua.

Mà ở cách ông sống sau chiến tranh.

Ông không kể công.

Không nhận mình là người hùng.

Ông sống như bao người nông dân khác.

Âm thầm.

Giản dị.

Chân thành.

Nhưng chính sự bình dị ấy lại khiến người ta thêm kính trọng.

Ở tuổi ngoài bảy mươi, ông vẫn tham gia các hoạt động của địa phương, vẫn gặp gỡ đồng đội cũ, vẫn kể chuyện lịch sử cho con cháu nghe mỗi dịp lễ, dịp kỷ niệm.

Ông bảo, nếu lớp trẻ hiểu được giá trị của hòa bình thì những người đã hy sinh sẽ không bao giờ bị lãng quên.

Buổi chiều khép lại.

Chúng tôi ra về khi nắng đã tắt sau hàng tre cuối xóm.

Ngoái nhìn lại, người cựu Thanh niên xung phong vẫn đứng nơi hiên nhà vẫy tay chào.

Bóng ông nhỏ dần trong ánh hoàng hôn.

Nhưng hình ảnh ấy lại lớn dần trong lòng người ở lại.

Có những con người không cần đứng giữa ánh đèn sân khấu vẫn trở thành ánh sáng.

Có những cuộc đời không cần những lời ngợi ca vẫn đủ sức lay động lòng người.

Ông Trần Văn Ký là một con người như thế.

Cuộc đời ông giống như một dòng sông lặng lẽ chảy qua bao mùa mưa nắng.

Không ồn ào.

Không dữ dội.

Nhưng bền bỉ nuôi dưỡng những cánh đồng của ký ức, của lòng yêu nước và của niềm tin vào thế hệ mai sau.

Và rồi, khi những người trẻ hôm nay tiếp tục viết nên câu chuyện của đất nước bằng tri thức, khát vọng và trách nhiệm, đâu đó vẫn có những dấu chân của lớp người đi trước âm thầm song hành.

Những dấu chân ấy có thể đã mờ trên đất.

Nhưng sẽ còn mãi trong lịch sử dân tộc.