Dấu chân giữa trùng khơi bom đạn

Có những mùa xuân không đến từ hoa nở, mà đến từ máu và lửa. Có những tuổi trẻ không được sống trọn vẹn thanh xuân, mà hoà mình vào chiến trường bom khói mà soi sáng cho cả dân tộc. Có những câu chuyện dẫu đã lùi xa theo dòng chảy của lịch sử, nhưng vẫn hiện lên trong tâm khảm dân tộc, có những cái tên dẫu tĩnh lặng như làn nước, nhưng vẫn âm ỉ khát khao vang vọng, rực cháy trong cuốn sử sách thiêng liêng của Việt Nam. Trong những năm tháng bị chìm trong bóng tối của ách thống trị, giữa núi rừng Cao Bằng hẻo lánh ngút ngàn, ngọn đuốc ấy đã bùng lên. Không ai khác chính là anh hùng dân tộc Kim Đồng – Nông Văn Dền.

Khi tôi mười chín tuổi, gánh nặng lớn nhất đè lên người chính là điểm số, là tương lai sau này, những ước mơ viển vông hão huyền tò mò về thế giới bên ngoài vòng tay của mẹ. Cũng chạc tuổi ấy, mối lo đeo bám theo người ấy lại là những cuộc truy lùng gắt gao của kẻ thù, là những dấu chân nặng nề treo ngược mạng sống giữa núi rừng bao la rộng lớn. Lần đầu tiên tôi được biết đến anh, tôi đã tự hỏi: Nếu lúc ấy không bị thực dân đô hộ, liệu anh có giống tôi, có được cơ hội tiếp tục học hành và trở thành một sinh viên. Liệu anh có được cơ hội nghe giảng và ngồi lặng trong một góc bàn, suy tư và hy vọng về tương lai, có khát khao một cuộc sống bình dị đơn giản nhưng hạnh phúc không?

Thế nhưng lịch sử lại vô cùng tàn nhẫn, anh không được phép lựa chọn mình sẽ sống ra sao, sẽ trở nên như thế nào. Con đường duy nhất của anh là lặng lẽ tiếp tục chiến đấu, nhưng vẫn âm vang dấu chân nhỏ của một thiếu niên người dân tộc vùng miền núi.

Lớn lên giữa núi rừng nơi cách mạng đang âm thầm nhen nhóm, Kim Đồng – tên thật là Nông Văn Dền, sinh năm 1928 tại xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng. Sau hội nghị Trung ương Đảng 8 tại Pác Bó, tổ chức Đội Nhi đồng cứu quốc được thành lập. Anh là một trong những thành viên đầu tiên và được bầu cử làm đội trưởng. Ở cái tuổi mà lẽ ra trên môi nên rạng rỡ nụ cười trong sáng, hồn nhiên tò mò về mọi thứ xung quanh, khát khao về một tương lai ở phía trước, mà người thiếu niên trẻ ấy đã phải gánh vác trên vai áp lực về đất nước, về dân tộc. Cái khát khao ấy không giống với khát khao tương lai của mọi đứa trẻ khác, nó không chỉ dừng lại ở việc bản thân được sống, mà ở Kim Đồng bập bùng ngọn lửa hy vọng của dân tộc. Trốn tìm không chỉ là trò chơi giữa người lớn với trẻ con, nhưng ở trong cái rừng rậm ấy, cuộc chơi này chính là cuộc săn lùng, đánh cược cả mạng sống để trốn chạy, để ẩn náu. Nơi ranh giới sự sống và cái chết có thể lung lay bất cứ khi nào xảy ra sơ suất.

Rạng sáng 15 tháng 2 năm 1943, khi núi rừng còn đang chìm trong sương lạnh buốt giá thì vòng vây kẻ thù đã lặng lẽ siết chặt. Trước tình thế hiểm nghèo, anh không hoảng sợ, không quay lưng. Anh chọn bước ra, đánh lạc hướng, nhận lấy mọi ánh nhìn và làn đạn về phía mình để cuộc họp bí mật được bảo toàn. Giữa tiếng súng xé rừng, ngọn đuốc tuổi mười lăm bừng sáng lần cuối, rồi hóa thành ánh lửa bất diệt trong lịch sử dân tộc.

Điều gì đã khiến một cậu bé có thể bình tĩnh đến nhường này, không dao động, không cảm xúc sợ hãi, không hèn nhát. Giác quan nhạy bén đưa ra chiến lược tức thời để giải quyết đại họa. Phải chăng trong mỗi người dân Việt Nam, tinh thần yêu nước ấy là thứ sẽ và luôn được đặt trên mạng sống không? Có lẽ cái lòng quyết tử cho tổ quốc quyết sinh ấy đã đánh bại nỗi sợ đang bủa vây trong Kim Đồng. Liệu lúc đó có phải anh đã nghĩ: Nếu đất nước chìm sâu trong bóng tối của chiến tranh, liệu hy vọng sống và khát khao hòa bình của nhân dân sẽ đi về đâu? Việc đánh đổi an toàn cá nhân cho sự yên bình của tập thể, liệu cái nào xứng đáng hơn?

Dù cho ký ức hào hùng về một “thời hoa lửa” đã lùi xa, nhưng tinh thần anh dũng và bất khuất, hào hùng của những thanh thiếu niên không quản ngại thân mình lao vào khiêu vũ dưới chiến trường mưa bom bão đạn, bừng sáng sân khấu để giành lấy sự hòa bình. Người ta gọi anh là Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân, được truy tặng năm 1997. Nhưng với tôi, anh không chỉ là một danh hiệu trong trang sử. Anh là một câu hỏi lặng lẽ mà lịch sử gửi lại cho thế hệ hôm nay: Chúng ta sẽ làm gì với nền hòa bình được đánh đổi bằng tuổi mười lăm? Không, có lẽ sẽ không chỉ là tuổi mười lăm, mà còn là cả một sự nghiệp dân tộc hào hùng bi tráng ấy. Tôi sẽ là ai và rực cháy như thế nào?

Anh đã hóa thành ngọn đuốc của đại ngàn.
Còn chúng tôi phải trở thành những đốm lửa tiếp nối.
Để ánh sáng của “thời hoa lửa” không chỉ thuộc về quá khứ, mà còn cháy mãi trong tương lai, tiếp tục soi đường cho dân tộc bước về phía bình minh.