Dấu chân người lính đặc công anh hùng Phan Thanh Quyết trên những chiến trường lửa

Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo ở xã Hồng Định, huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng, tuổi thơ của Phan Thanh Quyết gắn liền với những tháng ngày lao động vất vả. Năm 16 tuổi, ông rời quê hương để làm công nhân cho Đoàn Điều tra Quy hoạch Lâm nghiệp thuộc Ty Lâm nghiệp Cao Bằng. Thế nhưng, trong trái tim của chàng trai trẻ luôn cháy bỏng khát vọng được khoác lên mình màu áo lính, trực tiếp cầm súng bảo vệ Tổ quốc.

Năm 1970, cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn ác liệt. Miền Nam cần thêm lực lượng chi viện, khắp mọi miền đất nước sôi nổi khí thế tòng quân. Tại Cao Bằng, hàng nghìn thanh niên hăng hái viết đơn nhập ngũ. Phan Thanh Quyết cũng không nằm ngoài dòng chảy ấy. Dù ba lần tình nguyện đều không đạt yêu cầu sức khỏe, ông vẫn không từ bỏ quyết tâm. Đến tháng 8/1970, trong lần khám tuyển thứ tư, mong ước của ông cuối cùng cũng trở thành hiện thực khi chính thức được đứng trong hàng ngũ Quân đội nhân dân Việt Nam.

Ông được biên chế về Đại đội 91, Tiểu đoàn 35, Sư đoàn 305 Đặc công. Sau thời gian huấn luyện tại Bắc Giang, đầu năm 1971, đơn vị nhận lệnh cơ động vào chiến trường Quảng Trị.

Là đơn vị đặc công hoạt động độc lập, Đại đội 91 đảm nhận nhiệm vụ trinh sát và tập kích các căn cứ quân sự của địch trên địa bàn Quảng Trị và Thừa Thiên - Huế theo chỉ đạo của Bộ Tư lệnh Mặt trận. Đây là khu vực chiến sự khốc liệt bậc nhất lúc bấy giờ, nơi quân địch xây dựng hệ thống phòng thủ dày đặc cùng nhiều loại vũ khí hiện đại. Những mục tiêu mà đơn vị phải tiếp cận gồm sân bay, bến cảng, đồn bốt và các trận địa pháo quan trọng. Mỗi chuyến trinh sát đều là hành trình đầy hiểm nguy khi các chiến sĩ phải băng rừng, vượt núi, vòng qua đất bạn Lào để tiếp cận mục tiêu.

Giữa những năm tháng hào hùng ấy, những người lính đặc công đã viết nên nhiều chiến công vang dội trên chiến trường B5. Với họ, mỗi trận đánh là một lần đối mặt sinh tử nhưng cũng là cơ hội góp sức cho ngày đất nước thống nhất.

Những chiến công giữa lòng địch

Nhắc lại những năm tháng chiến đấu, ông Phan Thanh Quyết vẫn nhớ như in trận đánh đầu tiên vào sân bay Tà Cơn – căn cứ quân sự chiến lược của quân đội Mỹ tại Khe Sanh, Quảng Trị, gần biên giới Lào. Đây từng được đối phương xem là một “pháo đài bất khả xâm phạm”.

Từ sân bay này, mỗi ngày địch tổ chức nhiều chuyến bay trinh sát dọc tuyến Trường Sơn nhằm phát hiện và chỉ điểm cho các đợt ném bom đánh phá tuyến đường Hồ Chí Minh. Vì vậy, việc vô hiệu hóa sân bay Tà Cơn mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với công tác chi viện chiến trường miền Nam.

Để tiếp cận mục tiêu, lực lượng trinh sát phải vượt qua tới 29 lớp hàng rào gồm rào mắt cáo, rào kẽm gai, rào mũi lợn, hào chống tăng cùng nhiều bãi mìn và lô cốt kiên cố. Địch còn tổ chức tuần tra thường xuyên với chó nghiệp vụ và các tổ canh gác luân phiên suốt ngày đêm.

Sau nhiều đêm bí mật đột nhập, nắm chắc quy luật hoạt động của đối phương, ông cùng đồng đội xây dựng phương án tác chiến chi tiết. Đêm cuối tháng 2/1971, trung đội chia thành hai mũi bí mật thâm nhập sân bay. Đại đội trưởng Trần Văn Giỏi cùng Đội trưởng Phan Thanh Quyết trực tiếp dẫn đầu tổ trinh sát tiến vào trận địa.

Khi toàn bộ số mìn hẹn giờ đã được cài đặt xong thì cũng là lúc trời gần sáng. Trong lúc rút ra ngoài, đơn vị bất ngờ bị lính tuần tra phát hiện. Theo đúng phương án dự phòng đã chuẩn bị, các chiến sĩ lập tức quay ngược trở lại, dùng hỏa lực bắn thẳng kích nổ toàn bộ số mìn đã gài. Từ bên trong, lực lượng đặc công đồng loạt đánh ra; bên ngoài, các mũi tiến công phối hợp áp sát.

Chỉ trong khoảnh khắc, sân bay Tà Cơn rung chuyển bởi những tiếng nổ dữ dội. Lửa cháy bao trùm khắp căn cứ, quân địch hoảng loạn tháo chạy. Kết quả trận đánh, quân ta tiêu diệt hơn 100 phi công và binh lính đối phương, phá hủy 50 máy bay, 8 kho đạn rocket cùng nhiều công trình quân sự quan trọng.

Nhớ lại trận đánh ấy, đôi mắt người cựu chiến binh vẫn không giấu nổi sự xúc động. Trong số 17 chiến sĩ tham gia chiến đấu, có tới 15 người anh dũng hy sinh. Chỉ còn ông bị thương và một đồng đội quê Quảng Xương, Thanh Hóa sống sót trở về.

Một chiến công khác mà ông luôn ghi nhớ là trận tập kích căn cứ Đồng Lâm thuộc Thừa Thiên - Huế vào mùa hè năm 1972. Thời điểm đó, Bộ Tư lệnh Mặt trận B5 chủ trương đánh mạnh vào các căn cứ lớn nhằm phá thế ngăn chặn đường chi viện của địch.

Với kinh nghiệm dày dạn, Trung đội phó Phan Thanh Quyết cùng một đồng đội được giao nhiệm vụ trinh sát mục tiêu. Trong suốt sáu đêm liên tiếp, hai ông bí mật ra vào căn cứ tới bảy lần để nắm chắc tình hình.

Đến ngày xuất kích, ông chỉ huy tổ xung kích vượt qua sáu lớp hàng rào dây thép gai cùng nhiều vọng gác để tiếp cận khu vực trọng yếu. Sau những tiếng nổ vang trời, các kho nhiên liệu và đạn dược của địch bốc cháy dữ dội, ánh lửa đỏ rực cả bầu trời đêm. Trận đánh đã phá hủy hoàn toàn 11 kho chứa khoảng 500.000 lít xăng cùng nhiều loại đạn dược. Riêng cá nhân ông trực tiếp đánh sập 6 kho.

Ngày 26/10/1972, Đại đội 91 tiếp tục lập nên kỳ tích tại trận địa pháo dã chiến của địch ở điểm cao 28 phía bắc sông Mỹ Chánh, Quảng Trị. Đây là nơi bố trí hơn 10 khẩu pháo 155 mm thường xuyên bắn phá tuyến vận tải chiến lược của quân ta, gây nhiều tổn thất nặng nề.

Qua công tác trinh sát, đơn vị xác định trận địa được bảo vệ bởi năm lớp hàng rào, một tiểu đoàn pháo binh cùng nhiều lực lượng bộ binh hỏa lực mạnh. Tuy nhiên, đối phương chưa kịp xây dựng hệ thống công sự kiên cố.

Nắm bắt thời cơ, đêm 26/10/1972, Phan Thanh Quyết chỉ huy một trong ba mũi tiến công đồng loạt đánh vào trận địa. Bằng lối đánh bất ngờ, táo bạo và thần tốc, chỉ sau hơn 20 phút chiến đấu, phân đội trinh sát gồm 13 người đã tiêu diệt gần 200 tên địch, phá hủy 9 khẩu pháo cùng 15 xe quân sự. Riêng ông trực tiếp phá hủy 2 khẩu pháo và tiêu diệt 25 tên địch.

Ít ngày sau, ông tiếp tục tham gia trận đánh vào khu kho Tân Điền – một trong những chiến công tiêu biểu trong cuộc đời binh nghiệp của mình. Sau sáu ngày liên tục ăn lương khô, chịu đựng mưa rét để trinh sát, ngày 7/11/1972, ông dẫn đầu phân đội vượt qua bảy lớp hàng rào cùng nhiều bãi mìn dày đặc, đánh thẳng vào trung tâm kho tàng của địch.

Kết quả, 10 kho xăng dầu và đạn dược bị phá hủy hoàn toàn. Riêng ông trực tiếp đánh sập ba kho đạn chứa gần 10.000 quả đạn pháo.

Những chiến công xuất sắc trên chiến trường đã đưa tên tuổi Phan Thanh Quyết trở thành tấm gương tiêu biểu của lực lượng đặc công Việt Nam. Sau trận đánh Tân Điền, ông được cử ra miền Bắc tham dự Đại hội Chiến sĩ thi đua toàn quốc. Đến ngày 2/9/1973, Đảng và Nhà nước đã phong tặng ông danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, ghi nhận những đóng góp đặc biệt xuất sắc của người chiến sĩ đặc công đã dành trọn tuổi trẻ cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.