DẤU CHÂN NGƯỜI LÍNH TRÊN ĐẤT BẠN CAMPUCHIA
guyễn Thanh Liêm nhập ngũ năm 1977, khi đất nước vừa bước qua chiến tranh nhưng biên giới Tây Nam còn dậy sóng. Ông là cán bộ trung đội thuộc Trung đoàn 28, Sư đoàn 10, Quân đoàn 3, trực tiếp tham gia chiến trường Campuchia trong cuộc chiến đấu chống chế độ diệt chủng Khmer Đỏ. Những năm tháng lửa đạn nơi đất bạn đã hun đúc nên bản lĩnh, lòng nhân ái và niềm tin sắt son của người lính Cụ Hồ. Với hơn mười lăm năm quân ngũ, ông được kết nạp Đảng và tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng Ba.
Tôi gặp bác Nguyễn Thanh Liêm vào một buổi chiều lặng gió ở thôn Hạ Vũ 1. Bác ngồi trầm ngâm bên hiên nhà, ánh mắt xa xăm như vẫn còn nhìn thấy những cánh rừng khộp, những con đường đất đỏ của Campuchia bốn mươi năm về trước. Khi nhắc đến “thời hoa lửa”, giọng bác chùng xuống, chậm rãi nhưng rắn rỏi, đúng chất người lính từng đi qua chiến tranh.
Bác nhập ngũ năm 1977, khi mới tròn mười chín tuổi. Đơn vị của bác là Trung đoàn 28, Sư đoàn 10, Quân đoàn 3, một trong những đơn vị chủ lực làm nhiệm vụ quốc tế tại Campuchia. Khi ấy, bác là Đại đội phó bộ binh, cấp bậc Thượng sĩ, chuyên trách công tác chỉ huy tổ chiến đấu và bảo đảm hậu cần chiến trường.
“Lúc vượt biên sang đất bạn,” bác kể, “tụi tôi không nghĩ nhiều. Chỉ biết là phải đánh, phải giữ cho dân mình và giúp dân người ta thoát khỏi cảnh chết chóc.”
Chiến trường Campuchia khốc liệt không chỉ bởi bom đạn mà còn bởi đói khát, bệnh tật và sự tàn bạo của kẻ thù. Những cánh rừng rậm đầy mìn, những phum sóc tan hoang, xác người còn chưa kịp chôn… tất cả trở thành ký ức không thể phai mờ.
Có lần, trong một trận truy quét tại khu vực tỉnh Preah Vihear, đơn vị bác bị phục kích giữa rừng. Đạn bắn như mưa, đội hình tản ra. Trong lúc hỗn loạn, một chiến sĩ trẻ bị thương nặng ở chân, máu thấm đỏ đất. Bác Liêm khi đó không do dự, bò ngược làn đạn kéo đồng đội vào hố bom cũ.
Bác nhớ lại:
“Tôi chỉ nghĩ đơn giản, mình là chỉ huy, không cứu nó thì ai cứu. Đạn có bay thì cũng phải chịu.”
Đêm ấy, hai người nằm co ro trong hố bom, bác cởi áo băng vết thương cho đồng đội, nhịn đói đến sáng. Người chiến sĩ ấy sau này sống sót, trở về quê hương, và mỗi dịp lễ Tết vẫn gửi thư thăm hỏi bác.
Không chỉ chiến đấu, bộ đội Việt Nam còn làm nhiệm vụ giúp dân Campuchia khôi phục cuộc sống. Bác Liêm kể, có những ngày không nổ súng, đơn vị chia nhau từng nắm gạo, dựng lại nhà cho dân, dẫn trẻ em đi tìm người thân.
“Người ta nhìn mình không phải bằng ánh mắt sợ hãi, mà là hy vọng. Lúc đó tôi hiểu, cầm súng không chỉ để bắn, mà để bảo vệ sự sống.”
Năm 1983, bác được kết nạp Đảng ngay tại chiến trường, một dấu mốc thiêng liêng của đời lính. Với những đóng góp trong chiến đấu và công tác quốc tế, bác được tặng Huân chương Chiến công hạng Ba.
Năm 1992, bác xuất ngũ, rời quân phục nhưng không rời phẩm chất người lính. Chiến tranh đã lùi xa, nhưng trong ký ức của bác Nguyễn Thanh Liêm, Campuchia vẫn là miền đất của máu, nước mắt và tình người – nơi tuổi trẻ của bác đã cháy hết mình cho hai chữ nghĩa tình.
