DẤU CHÂN NGƯỜI LÍNH TRÊN QUÊ HƯƠNG ĐẰNG CAO

Trong dòng chảy của thời gian, có những năm tháng đã lùi rất xa nhưng chưa bao giờ thực sự mất đi. Chúng vẫn hiện hữu trong ký ức của những người từng đi qua chiến tranh, trong ánh mắt trầm ngâm mỗi khi nhắc về đồng đội, trong những câu chuyện được kể lại sau hàng chục năm và trong sự bình yên mà thế hệ hôm nay đang được hưởng. Về thôn Đằng Cao, xã Hoằng Hóa, chúng tôi có dịp gặp bác Lê Quang Dũng, sinh năm 1954 – một người lính đã từng đi qua những năm tháng tuổi trẻ trong thời kỳ đất nước còn nhiều gian khó. Ngồi trước chúng tôi hôm nay là một người đàn ông đã bước qua tuổi đời mà mái tóc đã bạc, nhưng trong câu chuyện của bác, chúng tôi vẫn cảm nhận được hình bóng của một chàng trai tuổi đôi mươi năm nào – một tuổi trẻ sẵn sàng gác lại những ước mơ riêng để lên đường khi Tổ quốc cần. Bác Dũng kể rằng, với thế hệ của bác, tuổi trẻ không có quá nhiều lựa chọn. Đất nước còn chiến tranh, tiếng gọi của quê hương và Tổ quốc luôn hiện diện trong mỗi gia đình. Khi những thanh niên cùng trang lứa lần lượt lên đường, việc khoác lên mình bộ quân phục không chỉ là một sự lựa chọn của cá nhân mà còn là trách nhiệm đối với quê hương. Bác nhớ lại: “Ngày ấy chúng tôi còn trẻ, suy nghĩ cũng đơn giản lắm. Đất nước cần thì mình đi. Có lo chứ, nhưng đã xác định lên đường thì phải cố gắng. Ở nhà có bố mẹ, có người thân, nhưng phía trước còn là nhiệm vụ của mình”. Chúng tôi lặng nghe. Có lẽ đối với người trẻ hôm nay, câu nói ấy thật giản dị. Nhưng đặt nó vào hoàn cảnh của những năm tháng chiến tranh, chúng tôi mới hiểu được sức nặng của hai chữ “lên đường”. Đó là rời xa mái nhà thân thuộc, xa cha mẹ, anh em, bạn bè; là bước vào một cuộc sống mà phía trước không ai biết điều gì đang chờ đợi mình. Đó là những ngày hành quân gian khổ, những đêm dài thiếu thốn và những phút giây phải đối mặt với hiểm nguy. Nhưng điều đáng quý là trong hoàn cảnh ấy, những người lính không chỉ có lòng dũng cảm của riêng mình mà còn có tình đồng đội làm điểm tựa. Bác Dũng kể rằng trong chiến tranh, người lính có thể thiếu nhiều thứ, nhưng không thể thiếu sự sẻ chia. Một chút lương thực, một ngụm nước, một lời hỏi han hay một cái vỗ vai động viên trong lúc khó khăn đều có thể trở thành nguồn sức mạnh giúp người lính tiếp tục bước đi. Bác nói: “Anh em lúc ấy thương nhau lắm. Cùng ở một đơn vị, cùng chịu gian khổ nên coi nhau như người nhà. Có gì ăn cùng ăn, có khó khăn thì cùng nhau vượt qua. Nhiều khi chỉ một câu động viên thôi cũng thấy ấm lòng”. Nghe bác kể, chúng tôi nhận ra rằng đằng sau những trang sử hào hùng là vô số câu chuyện rất đỗi bình dị. Chiến tranh được ghi lại bằng những chiến công, nhưng ký ức của người lính lại được tạo nên từ những con người cụ thể: một người đồng đội từng ngồi cạnh mình, một người bạn từng chia cho mình ngụm nước, một người đã cùng mình đi qua những ngày tháng gian nan rồi mãi mãi không trở về. Khi nhắc đến đồng đội, giọng bác chậm lại. Những người lính năm xưa giờ có người đã trở về, có người đã nằm lại nơi chiến trường. Bác bảo rằng dù thời gian có trôi qua bao lâu thì ký ức về những người đã hy sinh vẫn không dễ phai mờ. “Người còn sống thì phải nhớ người đã mất. Có những người ra đi khi tuổi còn rất trẻ, chưa kịp sống cuộc đời của mình. Vì vậy, mỗi khi nhớ lại, mình càng thấy phải sống sao cho xứng đáng”. Câu nói của bác khiến chúng tôi suy nghĩ rất nhiều. Có lẽ đối với một người lính, sự trở về không chỉ là niềm vui của riêng mình mà còn mang theo một món nợ ân tình với những người đã nằm lại. Họ trở về để tiếp tục cuộc sống, xây dựng gia đình, góp sức cho quê hương, nhưng trong trái tim vẫn luôn có một khoảng dành cho những đồng đội không thể trở về. Chúng tôi hỏi bác điều gì khiến bác nhớ nhất về những năm tháng xa quê. Bác không trả lời ngay mà nhìn ra khoảng sân trước nhà rồi kể về quê hương. Bác nhớ những con đường làng, nhớ mái nhà, nhớ người thân và những bữa cơm gia đình. “Đi xa mới thấy quê mình quý lắm. Hồi còn ở nhà cứ nghĩ những chuyện bình thường chẳng có gì đặc biệt. Nhưng khi đi rồi, chỉ cần nghĩ đến bữa cơm ở nhà thôi cũng thấy nhớ”. Chúng tôi chợt nhận ra rằng trong ký ức của người lính, quê hương đôi khi không phải là những điều lớn lao. Quê hương có thể chỉ là một bữa cơm mẹ nấu, một tiếng gọi thân quen, một con đường làng hay một mái nhà nơi có người thân đang chờ đợi. Chính những điều bình dị ấy lại trở thành nguồn động viên để người lính kiên cường hơn giữa những tháng ngày gian khổ. Rồi ngày hòa bình đến, những người lính lần lượt trở về. Với bác Dũng, được trở về quê hương, được gặp lại gia đình là một niềm hạnh phúc không dễ diễn tả bằng lời. Sau những năm tháng chiến đấu, cuộc sống trở lại với những công việc bình dị. Người lính năm xưa lại trở về làm một người con trong gia đình, một người chồng, người cha, một người hàng xóm giữa làng quê. Nhưng những năm tháng quân ngũ vẫn trở thành một phần không thể tách rời trong cuộc đời bác. Bác không nói nhiều về những gì mình đã làm. Khi chúng tôi nhắc đến hai chữ “hy sinh”, bác chỉ nhẹ nhàng bảo: “Thế hệ chúng tôi ai cũng có phần của mình. Không riêng gì tôi. Có rất nhiều người đã hy sinh nhiều hơn”. Chính sự khiêm nhường ấy khiến chúng tôi càng kính trọng bác. Bởi những người từng trải qua chiến tranh thường không coi những điều mình đã làm là điều gì quá lớn lao. Họ chỉ nghĩ rằng mình đã làm trách nhiệm của một người con đối với đất nước. Nhưng với thế hệ chúng tôi, những điều bình dị ấy lại là một phần vô cùng quý giá của lịch sử. Là đoàn viên thanh niên, chúng tôi sinh ra trong hòa bình, lớn lên khi đất nước đang từng ngày đổi mới. Chúng tôi chưa từng phải rời xa gia đình để đi đến một nơi mà sự sống luôn bị đe dọa. Chúng tôi được đến trường, được học tập, được theo đuổi ước mơ và được sống trong những ngày tháng yên bình. Vì thế, khi nghe câu chuyện của bác Dũng, chúng tôi càng hiểu rằng hòa bình không phải là một điều tự nhiên mà có. Hòa bình được đánh đổi bằng tuổi trẻ của biết bao thế hệ. Có những người đã trở về với những vết thương trên cơ thể và trong tâm hồn; có những người mãi mãi nằm lại nơi chiến trường; có những người mẹ, người vợ, người con đã dành cả cuộc đời chờ đợi. Tất cả đã góp phần làm nên cuộc sống hôm nay. Chúng tôi hỏi bác điều bác muốn nhắn nhủ với thế hệ trẻ. Bác cười hiền và nói: “Các cháu bây giờ có điều kiện hơn chúng tôi ngày trước rất nhiều. Đất nước hòa bình rồi thì phải cố gắng học tập, làm việc, sống có trách nhiệm. Không nhất thiết phải làm điều gì thật lớn lao. Làm tốt việc của mình, sống tử tế với mọi người, yêu quê hương là đã góp sức cho đất nước rồi”. Chúng tôi mang lời dặn ấy theo mình khi rời căn nhà nhỏ ở thôn Đằng Cao. Trên con đường trở về, chúng tôi nhìn những mái nhà bình yên, những hàng cây ven đường và những đứa trẻ đang vui đùa. Một khung cảnh rất đỗi bình thường, nhưng sau cuộc gặp với bác Dũng, chúng tôi bỗng thấy sự bình thường ấy thật quý giá. Bởi đã có một thế hệ từng mong mỏi được nhìn thấy quê hương trong những ngày không còn tiếng súng. Đã có những người lính gửi lại tuổi thanh xuân nơi chiến trường để hôm nay chúng ta được sống trong những buổi chiều bình yên như thế. Câu chuyện của bác Lê Quang Dũng không phải một câu chuyện xa xôi. Đó là câu chuyện của một người con trên chính quê hương Hoằng Hóa, của một thế hệ thanh niên đã sống, chiến đấu và trưởng thành trong những năm tháng đất nước đầy thử thách. Qua câu chuyện của bác, chúng tôi hiểu rằng lịch sử không chỉ nằm trong sách vở. Lịch sử còn sống trong ký ức của những người đã đi qua nó. Và trách nhiệm của thế hệ trẻ là lắng nghe, ghi nhớ, trân trọng và tiếp nối. Chúng tôi tin rằng những dấu chân của người lính năm xưa dù đã mờ theo năm tháng vẫn sẽ còn in trên quê hương Đằng Cao, bởi mỗi bước chân ấy đã góp phần tạo nên con đường hòa bình hôm nay. Một thời hoa lửa đã đi qua, nhưng ngọn lửa của lòng yêu nước không bao giờ tắt; nó được truyền từ thế hệ những người lính năm xưa sang thế hệ thanh niên hôm nay bằng chính những câu chuyện, những hy sinh và cả một cuộc đời sống trọn nghĩa với quê hương, đất nước.