Dấu chân Thanh niên xung phong trên tuyến lửa Điện Biên

Trong những năm tháng hào hùng của Chiến dịch Điện Biên Phủ, hàng vạn thanh niên trên khắp mọi miền đất nước đã tình nguyện lên đường phục vụ kháng chiến với khát vọng góp sức mình vào cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc. Trong số đó, cựu thanh niên xung phong Lê Thế Duệ là một tấm gương tiêu biểu về tinh thần quyết tâm và ý chí cống hiến khi phải viết đơn xin tham gia chiến dịch đến ba lần mới được chấp nhận.

Hiện nay, ông Lê Thế Duệ sinh sống tại tổ 6, phường Tân Thanh, thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên. Dù đã bước sang tuổi 88, ông vẫn giữ được sự nhanh nhẹn, minh mẫn. Mỗi khi nhắc lại những năm tháng tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ, ký ức về một thời tuổi trẻ sục sôi tinh thần yêu nước lại hiện lên rõ nét trong tâm trí ông.

Sinh ra tại xã Hoằng Phúc, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa, từ khi còn rất trẻ ông đã tích cực tham gia tuyên truyền, vận động thanh niên địa phương lên đường phục vụ Tổ quốc. Năm 1953, khi mới 17 tuổi, ông mang trong mình khát vọng cháy bỏng được góp sức cho chiến dịch. Tuy nhiên, do thể trạng nhỏ bé nên những lần khám tuyển đầu tiên đều không đạt yêu cầu. Lần khám thứ nhất, ông chỉ nặng 38kg; lần thứ hai cân nặng cũng chưa cải thiện đáng kể. Không nản chí, ông tiếp tục tìm mọi cách để tăng cân với mong muốn được ra mặt trận. Đến lần khám tuyển thứ ba, dù chỉ đạt 42kg, thấp hơn tiêu chuẩn quy định, nhưng trước quyết tâm và tinh thần xung phong của chàng trai trẻ, hội đồng tuyển chọn đã tạo điều kiện để ông đủ điều kiện tham gia chiến dịch.

Sau khi được tuyển chọn, ông Duệ được biên chế vào đơn vị C403 thuộc Đội Thanh niên xung phong 40, làm nhiệm vụ phá bom nổ chậm tại ngã ba Cò Nòi, tỉnh Sơn La. Đây là một trong những trọng điểm đánh phá ác liệt của quân địch. Hằng ngày, khu vực này phải hứng chịu hàng trăm quả bom các loại với mục tiêu cắt đứt tuyến vận chuyển lương thực, vũ khí và lực lượng phục vụ chiến dịch.

Trong điều kiện thiếu thốn về phương tiện, dụng cụ chủ yếu chỉ là cuốc, xẻng và thuốc nổ, lực lượng thanh niên xung phong vẫn ngày đêm bám đường, phá bom và đảm bảo giao thông thông suốt. Công việc phá bom khi đó vô cùng nguy hiểm bởi nhiều loại bom mới, đặc biệt là bom bươm bướm và bom nổ chậm có cơ chế hoạt động phức tạp. Không ít đồng đội của ông đã hy sinh trong quá trình làm nhiệm vụ. Bản thân ông cũng nhiều lần đối mặt với hiểm nguy khi cùng đồng đội tìm cách hóa giải những loại bom chưa từng gặp trước đó. Có lần, trước khi thực hiện nhiệm vụ phá một loại bom mới, đồng đội đã tổ chức truy điệu sống vì lo ngại nguy cơ hy sinh rất cao. Tuy nhiên, ông và đồng đội đã thành công, tìm ra cách vô hiệu hóa loại bom này, góp phần nâng cao hiệu quả phá bom trên toàn tuyến.

Sau thời gian làm nhiệm vụ tại Cò Nòi, ông được điều động lên Điện Biên tham gia vận chuyển đạn pháo và làm đường phục vụ chiến dịch. Những công việc thầm lặng nhưng đầy gian khổ ấy đã góp phần bảo đảm hậu cần cho mặt trận Điện Biên Phủ.

Sau chiến thắng lịch sử năm 1954, ông tiếp tục làm công tác quân khí, sửa chữa và bảo quản vũ khí thu được từ chiến trường. Với kinh nghiệm phá bom, mở đường trong kháng chiến chống Pháp, ông tiếp tục tham gia xây dựng các tuyến đường tại khu vực Tây Bắc. Khi cuộc kháng chiến chống Mỹ diễn ra, ông lại tiếp tục góp sức trong nhiệm vụ mở đường và phá bom.

Sau ngày đất nước thống nhất, ông công tác tại đơn vị quản lý đường bộ, trực tiếp tham gia bảo trì và khai thác hạ tầng giao thông trên các tuyến quốc lộ. Đến năm 1990, ông nghỉ công tác và trở về địa phương. Tại nơi sinh sống, ông tiếp tục được tín nhiệm giao nhiều nhiệm vụ như Chủ tịch Mặt trận Tổ quốc phường Tân Thanh và Bí thư chi bộ tổ dân phố. Ông cũng tích cực kết nối cộng đồng người Thanh Hóa đang sinh sống tại Điện Biên thông qua Hội đồng hương Thanh Hóa.

Trong suốt những năm tháng sau chiến tranh, ông luôn chú trọng tuyên truyền, giáo dục thế hệ trẻ phát huy truyền thống Điện Biên Phủ, tinh thần yêu nước và trách nhiệm xây dựng quê hương. Nhiều năm liền, gia đình ông đạt danh hiệu gia đình văn hóa và trở thành tấm gương trong việc giữ gìn, phát huy phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ.

Năm 2023, ông vinh dự được trao tặng Huy hiệu 55 năm tuổi Đảng. Dù tuổi cao, sức khỏe có phần giảm sút, ông vẫn thường xuyên theo dõi tình hình phát triển của đất nước và địa phương, đặc biệt là các hoạt động kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ. Với ông, ký ức về những năm tháng thanh niên xung phong vẫn luôn là niềm tự hào và là động lực để tiếp tục truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ hôm nay.