DẤU CHÂN THANH XUÂN TRÊN ĐẤT BẠN LÀO

DẤU CHÂN THANH XUÂN TRÊN ĐẤT BẠN LÀO

Kể chuyện cuộc đời thanh niên tình nguyện Lào của bà Hà Thị Dăm

Bà Hà Thị Dăm, sinh ngày 24 tháng 8 năm 1955, lớn lên trong một giai đoạn đặc biệt của lịch sử dân tộc – khi đất nước còn chìm trong bom đạn chiến tranh, khi từng mái nhà, từng con đường, từng phận người đều gắn chặt với hai chữ hy sinh.

Tuổi thơ của bà trôi qua trong cảnh làng bản nghèo khó. Cái nghèo không chỉ thể hiện qua bữa cơm đạm bạc, manh áo vá, mà còn in sâu vào ánh mắt của những đứa trẻ lớn lên sớm hơn tuổi. Việc học đối với bà khi ấy là một ước mơ giản dị nhưng không dễ dàng. Bà chỉ học được đến lớp 5, rồi phải tạm dừng con chữ để phụ giúp gia đình, để lo toan cuộc sống.

Nhưng giữa những ngày tháng lam lũ ấy, tiếng gọi của Tổ quốc, của phong trào Thanh niên xung phong tình nguyện đã vang lên mạnh mẽ. Đó không chỉ là lời kêu gọi bằng mệnh lệnh, mà là tiếng gọi từ trái tim, từ trách nhiệm của một thế hệ trẻ sẵn sàng gác lại riêng tư để đi về nơi gian khó.

Tháng 5 năm 1972, khi mới 17 tuổi, bà Hà Thị Dăm chính thức tham gia lực lượng Thanh niên tình nguyện, biên chế tại đơn vị C2 – N259 – Tiểu đoàn 572 – Phân đội 37.

Ngày lên đường, bà chỉ là một cô gái nhỏ, dáng người gầy gò, hành trang là vài bộ quần áo, một chiếc ba lô sờn cũ và trái tim đầy háo hức xen lẫn lo âu. Phía trước là một hành trình không ai dám chắc ngày trở về, nhưng phía sau là niềm tin: “Tuổi trẻ này nếu không đi, thì ai sẽ đi?”

Những buổi huấn luyện đầu tiên diễn ra trong điều kiện thiếu thốn đủ bề. Nắng mưa thao trường, kỷ luật nghiêm khắc, cường độ lao động nặng nhọc – tất cả đều là thử thách đối với những cô gái còn rất trẻ. Nhưng chính trong gian khổ ấy, bà cùng đồng đội đã học được tinh thần kỷ luật, sự đoàn kết và ý chí không khuất phục.

Năm 1973, đơn vị của bà được lệnh sang nước bạn Lào làm nhiệm vụ tình nguyện. Đó là giai đoạn ác liệt của chiến tranh, khi tuyến đường chiến lược, công sự, chiến hào có ý nghĩa sống còn.

Công việc chính của bà và đồng đội là làm đường, đào chiến hào phục vụ chiến tranh. Ban ngày, giữa núi rừng heo hút, họ cuốc đất, phá đá, mở đường trong điều kiện bom đạn luôn rình rập. Mồ hôi trộn lẫn với đất đỏ, bàn tay phồng rộp, lưng áo lúc nào cũng ướt đẫm.

Ban đêm, sau một ngày lao động kiệt sức, họ lại quây quần bên nhau sinh hoạt văn hóa – hát cho nhau nghe, kể chuyện quê nhà, đọc thơ, động viên nhau vượt qua nỗi nhớ gia đình. Chính những buổi sinh hoạt ấy đã thắp lên ánh sáng tinh thần, giúp họ đứng vững giữa hiểm nguy.

Cuộc sống của thanh niên tình nguyện trên đất bạn Lào vô cùng thiếu thốn và khắc nghiệt. Lương thực chủ yếu là ngô, sắn, bữa đói bữa no. Có những ngày làm việc quần quật nhưng chỉ được ăn một nắm ngô luộc, vậy mà ai cũng nhường nhau phần ngon hơn.

Trong ký ức của bà Hà Thị Dăm, gạo Triều Tiên là một kỷ niệm đặc biệt. Giữa những tháng ngày thiếu ăn triền miên, khi được cấp phát loại gạo ấy, bà và đồng đội coi đó như món ăn ngon nhất đời. Không phải vì cao lương mỹ vị, mà vì nó đến đúng lúc con người kiệt sức nhất, đói khát nhất.

Hồi mới đi, bà chỉ học hết lớp 5, nhưng trong những năm tháng làm thanh niên tình nguyện, bà đã được tiếp tục học lên lớp 6, lớp 7. Những lớp học diễn ra giản dị, đôi khi dưới mái lán tạm, ánh đèn dầu leo lét, sách vở ít ỏi.

Việc học không chỉ để nâng cao kiến thức, mà còn là niềm động viên tinh thần, là cách để giữ vững niềm tin vào tương lai, rằng sau chiến tranh, cuộc đời sẽ còn những con đường khác đang chờ đón.

Chiến tranh không chỉ mang đến gian khổ, mà còn cướp đi sinh mạng của những con người rất trẻ.

Trong một lần làm nhiệm vụ, một đồng chí trong đơn vị bị tai nạn sập hầm và không qua khỏi. Chứng kiến sự ra đi đột ngột ấy, bà Hà Thị Dăm không khỏi sợ hãi, hoang mang và lo lắng. Nỗi ám ảnh về cái chết bủa vây tâm trí cô gái trẻ.

Chưa nguôi ngoai nỗi đau ấy, bà lại tận mắt chứng kiến một người đồng đội nữ – chị em thân thiết – rơi từ taluy cao xuống và hy sinh. Khoảnh khắc ấy như một nhát dao cứa sâu vào tim. Đó không chỉ là mất mát của đơn vị, mà là sự ra đi của một người chị, người bạn, người đã cùng ăn chung bữa sắn, cùng ngủ chung lán rừng.

Chính trong những giây phút tưởng chừng gục ngã ấy, sự động viên của cấp trên và tình đồng chí, đồng đội đã trở thành điểm tựa tinh thần vững chắc, giúp bà dần nguôi ngoai, đứng dậy và tiếp tục nhiệm vụ.

Giữa đất bạn Lào xa lạ, tình đồng chí, đồng đội chính là gia đình thứ hai. Họ san sẻ từng miếng ăn, từng giọt nước, thay nhau chăm sóc khi ốm đau, động viên nhau khi sợ hãi.

Những kỷ niệm ấy, dù đã trôi qua hàng chục năm, vẫn in đậm trong tâm trí bà Hà Thị Dăm như mới hôm qua.

Khi hoàn thành nhiệm vụ, trở về quê hương, bà mang theo không chỉ là ký ức chiến tranh, mà còn là bản lĩnh, nghị lực và niềm tự hào của một người đã hiến trọn tuổi thanh xuân cho Tổ quốc và tình hữu nghị Việt – Lào.

Cuộc đời bà sau này, dù tiếp tục đối mặt với những vất vả đời thường, nhưng những năm tháng thanh niên tình nguyện đã trở thành nền tảng tinh thần vững chắc, giúp bà vượt qua mọi thử thách.

Cuộc đời thanh niên tình nguyện Lào của bà Hà Thị Dăm là một minh chứng sinh động cho tinh thần “Đâu cần thanh niên có, đâu khó có thanh niên”. Không hào nhoáng, không danh lợi, chỉ có mồ hôi, nước mắt và cả máu xương lặng thầm đổ xuống.

Những câu chuyện ấy cần được kể lại, để thế hệ hôm nay và mai sau hiểu rằng: hòa bình không tự nhiên mà có, và mỗi tấc đường, mỗi trang sử đều được đánh đổi bằng tuổi trẻ của biết bao con người bình dị như bà.