Dấu đỏ vàng danh trên bản đồ đối phương

Giữa năm 1971, sau khi trúng tuyển kỳ thi vào đại học, vì không có điều kiện nhập trường, tôi tạm biệt quê hương Thái Bình ra vùng mỏ xin làm thợ. Tới Mỏ than Vàng Danh, nay là Công ty CP Than Vàng Danh (Vinacomin), tôi được biên chế vào học nghề khai thác hầm lò tại Trường Công nhân kỹ thuật mỏ. Đây là mô hình trường đào tạo thợ với phương châm “vừa học, vừa làm” phục vụ cho nhu cầu sản xuất than lâu dài của Vàng Danh, được đặt tại nơi sơ tán khá kín đáo, một bên là triền đồi, một bên là suối.

Là một mỏ trẻ, hầu hết là thanh niên, lại ở trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu nên mỏ được chọn thành lập một Tiểu đoàn tự vệ với hơn 700 cán bộ, chiến sĩ gồm 5 đại đội và 6 trung đội trực thuộc, được trang bị vũ khí phục vụ cho yêu cầu tổ chức thường trực chiến đấu phòng không, bảo vệ hoạt động sản xuất của mỏ. Được biên chế vào Đại đội tự vệ nhà trường, các lớp học nghề mỏ chúng tôi phối hợp với anh chị em thợ cũ đã dấy lên phong trào “Tất cả vì miền Nam ruột thịt”, “Tất cả để đánh thắng giặc Mỹ xâm lược".

Mỏ than Vàng Danh là một trọng điểm đánh phá ác liệt của không quân Mỹ. Từ năm 1965 đến 1972, chúng liên tục cho máy bay oanh kích những mục tiêu của mỏ. Chưa đầy 4 tháng, từ ngày 18-5 đến 15-9-1972, giặc Mỹ đã trút xuống Vàng Danh hàng nghìn quả bom các loại, oanh kích 20 trận (5 trận ban ngày và 15 trận ban đêm), bình quân một thợ mỏ phải gánh chịu 2,5 quả bom. Sau nhiều lần đánh phá ác liệt, 15 giờ ngày 24-7-1972, Mỹ huy động nhiều tốp máy bay từ hướng Biển Đông lao vào oanh tạc Trường Công nhân kỹ thuật mỏ Vàng Danh mà ngay tối hôm ấy, trong một bài bình luận chiến sự, Đài BBC nói rằng, ban chiều, không lực Hoa Kỳ đã ném bom trúng Trường Sĩ quan Hậu cần Bắc Việt tại một khu mỏ vùng Đông Bắc(!?). Với trách nhiệm là chiến sĩ tự vệ mỏ, tôi chạy lên trận địa đánh một hồi kẻng báo động. Chưa dứt tiếng kẻng thì 5, 6 phản lực Mỹ chúc đầu xuống trường trút bom dữ dội. Ngước mắt nhìn vội lên trời, tôi thấy hình thù những quả bom đang trút xuống đầu mình tròn vo (trạng thái đó là bom rơi chính chỗ mình), tôi lao vội tới vị trí chiến đấu cùng đồng đội. Loạt bom đầu đã rơi đúng trường tôi. Bom nổ tứ phía, toàn thân tôi bị bom bốc bổng lên cao rồi đập xuống. Giây phút bị tung người lên, tôi thấy hai chân mình như bị rời khỏi người vì nóng rát và lúc bị quật xuống đất, đầu tôi choáng váng, mất hết cảm giác. Tỉnh dậy, tôi dùng bàn tay vuốt máu trên mặt, nhìn ra xung quanh thấy những căn hầm đã sụp đổ, nhà cửa, cây cối ngổn ngang, nhiều đồng đội thương vong. Những vết thương ở đầu, vai, lưng, mông tôi, máu chảy quyện lẫn cát bụi bê bết. Khi nhìn xuống bụng, tôi thấy một đoạn ruột lòi ra nhưng chưa biết đau. Tôi được một chiến sĩ tự vệ của trường cõng tới nơi sơ cứu. Người chiến sĩ ấy dùng áo mình đang mặc buộc bụng tôi, giữ đoạn ruột khỏi bung ra và tôi được chuyển nhanh đến tuyến phẫu thuật...

Trút căm thù giặc Mỹ và bè lũ tay sai lên tay choòng, tay búa, các chiến sĩ tự vệ mỏ ngày đêm đã đẩy mạnh sản xuất, đưa những dòng than ra lò. Năm 1971, mới sản xuất được 320.297 tấn than thì năm 1972, năm giặc Mỹ đánh phá dữ dội đã vươn lên sản xuất tới 349.634 tấn, vượt 29.337 tấn. Phối hợp với các lực lượng vũ trang, tự vệ Mỏ than Vàng Danh đã tham gia nhiều trận đánh trả máy bay Mỹ, góp phần cùng quân-dân vùng mỏ đánh thắng kẻ thù nhiều trận. Một máy bay Mỹ bốc cháy lao xuống quả đồi cạnh mỏ.

Một lần, trong đoàn Hội Cựu chiến binh Công ty CP Than Vàng Danh vào TP Hồ Chí Minh tham quan, tận mắt chứng kiến tấm bản đồ của chính quyền Sài Gòn trước đây được trưng bày tại dinh tổng thống ngụy có một điểm đánh dấu đỏ ghi hai chữ Vàng Danh rõ nét. Tôi chột dạ, không hay điểm đánh dấu đỏ này có liên quan tới chi tiết mà Đài BBC tối 24-7-1972 “thổi” lên cái tin không lực Hoa Kỳ chiều ấy đã ném bom đánh trúng Trường Sĩ quan Hậu cần Bắc Việt không?