DẤU MỐC MỞ ĐẦU HÀNH TRÌNH CÁCH MẠNG
DẤU MỐC MỞ ĐẦU HÀNH TRÌNH CÁCH MẠNG
Sinh năm 1936 tại Huế, ông Lê Quang Vịnh lớn lên trong một gia đình trí thức yêu nước. Khi mới 14 tuổi, cậu thiếu niên gầy gò ấy chứng kiến cha mình bị lính Pháp bắn chết. Bi kịch ấy trở thành dấu mốc mở đầu cho hành trình cách mạng suốt đời.
Ngồi lặng nghe ông kể, nhìn ông - người đã đi qua gần một thế kỷ - kể về ngày thơ ấu mà giọng vẫn rắn rỏi: "Chính từ hôm đó (tức ngày chứng kiến cha bị lính Pháp bắn chết - NV), tôi biết mình sẽ đi con đường cách mạng, dù có phải đánh đổi cả đời".
Năm 1950, ông tham gia phong trào học sinh kháng chiến ở Huế, rải truyền đơn, viết khẩu hiệu phản đối chính quyền bảo hộ. "Hồi ấy chúng tôi chỉ có giấy, mực và cách in bột. Nhưng mỗi dòng chữ viết ra đều có thể đổi bằng mạng sống", ông nói, rồi kể tiếp: "Bị bắt, bị giam 7 tháng trong nhà lao Phủ Thừa, nhưng tôi vẫn không sợ. Ra tù, tôi lại tiếp tục".
Sau Hiệp định Genève năm 1954, theo sự giới thiệu của một người thầy, ông được kết nạp vào tổ chức thanh niên cách mạng bí mật bên bờ sông Hương. "Họp đêm, đốt đuốc, bàn chuyện nước nhà. Ai cũng trẻ, ai cũng tin rằng đất nước sẽ thống nhất", ông mỉm cười nhẹ, ánh mắt xa xăm.
Từ năm 1954 đến 1957, ông liên tiếp bị bắt, bị cấm hoạt động chính trị tại Huế vì tham gia Báo Ngày Mai - một ấn phẩm cách mạng đấu tranh đòi hiệp thương thống nhất đất nước. Khi ra tù, ông rời Huế vào Sài Gòn, mang theo khát vọng tiếp tục con đường dở dang. Giữa Sài Gòn hoa lệ cuối thập niên 1950, ở tuổi 24, ông tốt nghiệp thủ khoa Trường ĐH Sư phạm Sài Gòn (khoa Toán), đồng thời nhận bằng cử nhân giáo khoa toán học của Trường ĐH Khoa học Sài Gòn.
Tôi hỏi: "Lúc đó ông nghĩ mình sẽ đi dạy, chứ chưa hẳn làm cách mạng?". Ông cười: "Tôi dạy học cũng là để làm cách mạng thôi. Cách mạng trong tư tưởng, trong lớp học". Không dừng lại ở đó, ông còn ghi danh học thêm luật khoa và văn khoa. "Chủ yếu để kết nối sinh viên nhiều trường, tạo mạng lưới phong trào trong lòng đô thị", ông nói. Nhờ thành tích học tập xuất sắc, ông được quyền chọn trường dạy. Và trường trung học danh giá nhất miền Nam lúc ấy - Pétrus Ký Sài Gòn (nay là Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, TP.HCM) đã chào đón ông.
Năm 1961, theo yêu cầu của Khu ủy, Giáo sư Lê Quang Vịnh rời Sài Gòn, ra căn cứ của Khu đoàn Sài Gòn - Gia Định để chuẩn bị thoát ly. "Hồi đó, tôi viết một bản báo cáo gửi sinh viên quốc tế, tổng kết phong trào học sinh, sinh viên miền Nam chống Mỹ - Diệm. Viết xong, chưa kịp gửi, thì địch tập kích", ông kể.
