Dấu mốc mở đường ra biên giới
Năm 1950, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào giai đoạn vô cùng quan trọng. Sau nhiều năm bị bao vây, lực lượng cách mạng cần một con đường thông ra quốc tế để nhận viện trợ, mở rộng thế và lực. Mục tiêu được lựa chọn chính là tuyến biên giới Cao Bằng.
Chiến dịch mang tên Chiến dịch Biên giới 1950 chính thức mở màn vào tháng 9 năm 1950, dưới sự chỉ huy của Đại tướng Võ Nguyên Giáp.
Tuyến phòng thủ của quân Pháp lúc đó rất kiên cố, trải dài từ Đông Khê, Thất Khê đến Cao Bằng. Trong đó, cứ điểm Đông Khê được coi là “then chốt của then chốt”, giữ vai trò chặn đường liên lạc và tiếp tế.
Khi chiến dịch bắt đầu, bộ đội ta bí mật hành quân trong rừng núi hiểm trở. Địa hình Cao Bằng vừa là lợi thế vừa là thử thách: núi cao, rừng sâu, đường đi gần như không có, lương thực thiếu thốn. Nhưng chính trong gian khổ ấy, tinh thần chiến đấu lại càng bền bỉ.
Ngày 16 tháng 9 năm 1950, quân ta nổ súng đánh cứ điểm Đông Khê. Sau nhiều ngày chiến đấu quyết liệt, ta tiêu diệt và làm chủ hoàn toàn cứ điểm này. Đây là thắng lợi mở đầu, tạo bước ngoặt quan trọng cho toàn chiến dịch.
Sau khi Đông Khê thất thủ, quân Pháp rơi vào thế bị động, buộc phải rút chạy khỏi Cao Bằng theo đường số 4. Nhưng con đường này đã bị quân ta mai phục, chia cắt, khiến đối phương tổn thất nặng nề.
Trong suốt chiến dịch, không chỉ bộ đội chủ lực mà cả dân công, thanh niên xung phong và đồng bào các dân tộc Cao Bằng đều tham gia đóng góp. Họ gùi gạo, tải đạn, dẫn đường, sửa đường, bất chấp hiểm nguy và thiếu thốn. Chính sự đoàn kết ấy đã tạo nên sức mạnh tổng hợp cho chiến thắng.
Kết thúc chiến dịch, ta giải phóng hoàn toàn tuyến biên giới Việt – Trung dài hàng trăm kilômét. Đây là lần đầu tiên sau nhiều năm kháng chiến, Việt Nam có một vùng biên giới thông suốt, mở ra con đường nhận viện trợ quốc tế và củng cố lực lượng.
Chiến thắng này không chỉ mang ý nghĩa quân sự, mà còn là bước ngoặt chiến lược, đưa cuộc kháng chiến từ thế phòng ngự sang thế chủ động tiến công.
Trong dòng chảy “thời hoa lửa”, Chiến dịch Biên giới 1950 giống như một cánh cửa lớn được mở ra giữa núi rừng Việt Bắc — nơi từ gian khó, con đường dẫn tới thắng lợi cuối cùng dần được hình thành.
