Dấu nhà Vua bên Ao Tiên
Tôi là Vàng Seo Lử, người Giáy ở thôn Mường Hum. Câu chuyện này tôi nghe từ ông nội mình, rồi truyền lại cho bà con trong bản mỗi đêm đông quây quần bên bếp lửa. Ông bảo, nếu chỉ coi Ao Tiên là ao nước giữa rừng già thì chưa hiểu hết hồn vía của núi Mường Hum.
Ngày xưa lắm, khi núi rừng nơi đây còn hoang vu, hai dãy núi phía Tây Nam cao vời vợi như bậc thang chạm trời, mây trắng ngày đêm vờn quanh đỉnh. Dưới chân núi, đất dốc thoai thoải, rừng già xanh thẳm, suối Mường Hum khi ấy trong như gương, uốn mình ôm lấy thung lũng trước khi chảy về bản.
Truyền rằng, vào những đêm trăng sáng, có một cô tiên từ trên trời hạ xuống trần gian, chọn một chiếc ao nhỏ giữa rừng già làm nơi tắm gội. Nước ao trong vắt, mát lành, phản chiếu ánh trăng như bạc rơi. Mỗi lần cô tiên xuống tắm, rừng im gió, chim thôi hót, chỉ còn tiếng nước khẽ lay động như hơi thở của đất trời.
Cô tiên ấy không xuống một lần rồi đi, mà nhiều lần trở lại, bởi nơi đây khí thiêng hội tụ, đất lành, nước sạch. Dân bản thuở ấy vô tình bắt gặp ánh hào quang mờ mờ trên mặt ao, thấy bóng người con gái tóc dài buông xuống vai, áo trắng như sương. Từ đó, người ta gọi nơi ấy là Ao Tiên, cái tên được giữ cho đến tận bây giờ.
Điều lạ là ngay bên cạnh Ao Tiên, trong rừng còn lưu lại dấu tích nền nhà bằng đá, những viên đá xếp vuông vức, phủ rêu xanh, mà người già bảo đó là nhà ở của Vua ngày xưa. Vị Vua ấy không phải vua ở kinh thành xa xôi, mà là Vua của núi rừng Mường Hum, người cai quản vùng đất này, sống gần dân, dựa vào rừng mà trị vì.
Ông nội tôi kể rằng, Vua chọn ở cạnh Ao Tiên vì tin nơi ấy có long mạch, có nước thiêng giúp đất đai màu mỡ, rừng cây sinh sôi. Cũng có lời truyền rằng, cô tiên từng hiển linh báo mộng cho Vua, dặn phải giữ rừng, giữ nước, nếu làm trái thì núi sẽ sạt, suối sẽ cạn. Vì thế, Vua ra lệnh cấm phá rừng quanh ao, coi đó là đất thiêng bất khả xâm phạm.
Thời gian trôi qua, Vua không còn, cung điện chỉ còn nền đá, rêu phong che kín. Cô tiên cũng không còn hiện hình, nhưng Ao Tiên vẫn trong, suối Mường Hum vẫn chảy, như lời hẹn xưa chưa từng mất. Mỗi mùa mưa lớn, khi nhiều nơi sạt lở, khu rừng quanh Ao Tiên vẫn đứng vững, khiến bà con càng thêm tin vào chuyện cũ.
Giờ đây, mỗi khi dẫn con cháu lên rừng, tôi chỉ cho chúng xem nền nhà Vua cũ, kể lại chuyện cô tiên tắm ao năm xưa và dặn rằng: “Đây không chỉ là truyền thuyết, mà là lời răn của núi rừng.” Với người Giáy chúng tôi, Ao Tiên là nơi trời – đất – người từng gặp nhau, là ký ức thiêng liêng cần được gìn giữ cho muôn đời sau.
