Đấu tranh đòi đối phương thi hành hiệp dịnh Giơ-ne-vơ, diệt ác phá kiềm tiến tới đồng khởi làm chủ xóm ấp ( 1954-1960)

Giai đoạn từ 1954 đến tháng 10/1959 lực lượng vũ trang của Tỉnh cùng với địa phương, dân quân du kích đánh tiêu diệt chi khu Kiên An.

Đầu năm 1960 huyện thành lập địa phương quân, đồng chí Ba Tiến, Chín Búa, Ba Kèn và một số thanh niên là những người đầu tiên của địa phương quân Huyện và nhanh chống hình thành một trung đội, do đồng chí Ba Tiến là Trung đội trưởng, đồng chí tám Định, bí thư xã Đông Thái được điều lên làm chính trị viên. huyện lập công trường để sản xuất vũ khí. anh ba Kèn được phân công phụ trách công xưởng. Phong trào cách mạng trong huyện và xã Vân Khánh Đông (Vân Khánh) tiếp tục đi lên có lực lượng vũ trang hỗ trợ trừ gian, diệt ác và hình thành du kích xã, ấp. Xã thành lập công trường do: Lý Lương, phụ trách sản xuất vũ khí thô sơ súng nhựa trời, súng trường tự tạo, chông, đạp lôi... trang bị cho du kích chặn đánh địch và bao bó đồn bót.

ngày 14/9/1960 hưởng ứng cao trào đồng khởi toàn miền Nam, nhân dân Vân Khánh Đông nổi trống mõ, đánh thùng thiếc vang trời biểu dương tinh thần và sức mạnh áp đảo địch. Căn cứ tỉnh ủy dời về U Minh Thượng sử dụng tiểu đoàn U Minh 10 vừa được thành lập đánh tiêu diệt đồn Kim Quy lần đầu tiên trong tỉnh. Sau đó địch đóng lại đồn.

Tháng 02/1961 chi bộ dồn sức phục vụ cho tiểu đoàn 207 ( tức U Minh Mười) đánh đồn Kim Quy. Ta không tiêu diệt được đồn, hy sinh 02 đồng chí: Đồng chí Sâm trung đội trưởng vào chiếm tua gác hy sinh, địch lấy khẩu cạc bin của đồng chí. Tên Nhung trưởng đồn hàng ngày mang theo để huênh hoang nói lấy được súng này để trấn áp tinh thần quần chúng. Tuy trận này ta chưa tiêu diệt được đồn Kim Quy và có tổn thất, địch phản kích bắt bớ nhân dân. Nhưng với khí thế đang lên, Đảng cho phép dùng bạo lực võ trang đánh địch, với ý thức căm thù địch tích tụ nhiều năm, với truyền thống vùng căn cứ kháng chiến và thực lực cách mạng của xã đã phát triển thêm nhiều đảng viên mới, quân dân càng đoàn kết quyết tâm phá kềm kẹp giành quyền làm chủ xóm, ấp tiến lên giải phóng xã nhà.