Đẩy mạnh phong trào thi đua “Dân vận khéo”, huy động nguồn lực to lớn của nhân dân, đưa đất nước vững bước tiến vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc

Quá trình hình thành và phát triển phong trào thi đua “Dân vận khéo”

Phong trào thi đua “Dân vận khéo” khởi nguồn từ các phong trào thi đua yêu nước do các cấp, các ngành, các địa phương phát động dưới nhiều hình thức khác nhau, ở các giai đoạn khác nhau, nhưng nhìn chung đều xuất phát từ mục tiêu huy động sức mạnh của nhân dân tham gia vào công cuộc xây dựng, đổi mới và phát triển đất nước.

Thấm nhuần sâu sắc chủ trương của Đảng và lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh về công tác dân vận, phương thức “Dân vận khéo” được hình thành và triển khai thực hiện tại nhiều địa phương từ những năm 90 của thế kỷ XX. Năm 1999, nhân kỷ niệm 50 năm Ngày Bác Hồ viết bài báo “Dân vận” (15-10-1949 - 15-10-1999), Bộ Chính trị đã quyết định lấy ngày 15-10-1930 là “Ngày truyền thống công tác dân vận của Đảng”; đồng thời, lấy ngày 15-10 hằng năm là “Ngày dân vận của cả nước” để đẩy mạnh việc học tập và thực hiện lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh về công tác dân vận. Đến năm 2008, nhiều địa phương đã xây dựng và triển khai, nhân rộng thành công nhiều mô hình “Dân vận khéo”. Năm 2009, sau 10 năm thực hiện quyết định của Bộ Chính trị về “Ngày dân vận của cả nước”, Ban Dân vận Trung ương tổng kết thực tiễn công tác “Dân vận khéo”, tổ chức biểu dương, khen thưởng và nhân rộng các điển hình “Dân vận khéo”; đồng thời, quyết định phát động triển khai phong trào thi đua “Dân vận khéo” trong cả nước.

Ngày 3-6-2013, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI đã ban hành Nghị quyết số 25-NQ/TW, về “Tăng cường và đổi mới sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác dân vận trong tình hình mới”. Nghị quyết nhấn mạnh, toàn Đảng, toàn dân, toàn quân phải kết thành một khối vững chắc, làm nên sức sống các phong trào thi đua. Trong Nghị quyết này, Đảng ta khẳng định mục tiêu đẩy mạnh phong trào thi đua “Dân vận khéo”, gắn với việc “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”  và phong trào thi đua do Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội phát động. Tại Đại hội XIII của Đảng, lần đầu tiên tại một kỳ đại hội, Đảng ta đã đưa phong trào thi đua “Dân vận khéo” vào Văn kiện đại hội, với mục tiêu đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước, thực hiện tốt phong trào thi đua “Dân vận khéo”, tuyên truyền, biểu dương, nhân rộng mô hình, điển hình về công tác dân vận; thể hiện sự quan tâm lớn của Đảng trong đẩy mạnh thực hiện tốt công tác dân vận, góp phần xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, thực hiện thắng lợi mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.

Từ ý nghĩa thiết thực của phong trào thi đua “Dân vận khéo”, đến nay cơ quan, đơn vị, cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền các cấp đã lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức triển khai thực hiện hiệu quả phong trào thi đua “Dân vận khéo” phù hợp với tình hình thực tế của địa phương, đơn vị, gắn với việc thực hiện cuộc vận động “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”; định kỳ tổ chức sơ kết, tổng kết, đánh giá, rút kinh nghiệm. Qua đó, nhiều địa phương đã có hình thức triển khai sâu rộng, hiệu quả, có sức lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng, được đội ngũ cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân đồng thuận, tích cực hưởng ứng tham gia.

Một số kết quả thực hiện phong trào thi đua “Dân vận khéo”, huy động nguồn lực to lớn của nhân dân tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Qua hơn 15 năm triển khai phong trào thi đua “Dân vận khéo” trên quy mô toàn quốc (từ 2009 đến nay), cả hệ thống chính trị và ban dân vận cấp ủy các cấp đã thực sự vào cuộc, tích cực triển khai thực hiện hiệu quả phong trào. Năm 2015, có 279 điển hình “Dân vận khéo” xuất sắc tiêu biểu trên các lĩnh vực được tôn vinh tại Đại hội Thi đua yêu nước ngành dân vận, trong đó có 85 điển hình “Dân vận khéo” tiêu biểu được Ban Dân vận Trung ương lựa chọn, in thành sách tuyên truyền nhân rộng trong cả nước. Năm 2020, tiếp tục có 203 điển hình “Dân vận khéo” xuất sắc toàn quốc được tôn vinh. Từ đầu nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng đến nay, qua thống kê thì cả nước có hơn 408.000 mô hình “Dân vận khéo” được đăng ký; các cấp ủy đã tổ chức 971 cuộc thi, hội thi về công tác dân vận, dân vận khéo; các cấp có thẩm quyền đã công nhận 233.305 mô hình (153.759 mô hình tập thể, 79.546 mô hình cá nhân). Con số trên đã chứng minh cho sức lan tỏa của phong trào “Dân vận khéo”, góp phần thúc đẩy hoạt động của thi đua “Dân vận khéo” đi vào chiều sâu, hướng mạnh về cơ sở và phát triển rộng khắp trên các lĩnh vực của đời sống xã hội. Một số kết quả nổi bật là:

Một là, trong lĩnh vực phát triển kinh tế có nhiều mô hình, điển hình “Dân vận khéo” nhất, tiêu biểu là vận động nhân dân trong sản xuất, kinh doanh, tập trung nhiều ở địa bàn nông thôn, như hỗ trợ chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, xây dựng trang trại, phát triển làng nghề, cơ sở tiểu - thủ công nghiệp, dịch vụ, tích cực giúp đỡ, chia sẻ kỹ thuật, vốn, kinh nghiệm; qua đó, thu hút nhiều lao động, góp phần giải quyết việc làm, tăng thu nhập, hình thành chuỗi liên kết giá trị trong sản xuất nông nghiệp, gắn với thị trường, kết hợp hài hòa giữa lợi ích chính đáng, hợp pháp của nhân dân với lợi ích của Nhà nước, doanh nghiệp. Đặc biệt, phong trào “Dân vận khéo” đã gắn kết chặt chẽ với quá trình thực hiện 2 Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững, mang lại động lực mới, phát huy nguồn lực của xã hội, góp phần làm thay đổi diện mạo nông thôn, cải thiện cuộc sống người dân. Trong quá trình thực hiện chương trình đã xuất hiện nhiều tập thể, cá nhân là điển hình “Dân vận khéo” tiên phong trong phát triển kinh tế, chủ động đi vào lĩnh vực mới, tích cực chuyển đổi cơ cấu nông nghiệp, ứng dụng tiến bộ khoa học - kỹ thuật trong sản xuất, đẩy mạnh cơ giới hóa, nhằm giảm nhân công lao động. Mô hình, điển hình “Dân vận khéo” trong xây dựng nông thôn mới, góp phần nâng cao giá trị xuất khẩu nông - lâm, thủy sản trong những năm gần đây (từ năm 2020 đạt mức 41,2 tỷ USD, đến năm 2023 đạt mức 53,01 tỷ USD và xuất siêu đạt mức kỷ lục 12,7 tỷ USD, chiếm 42,5% xuất siêu cả nước)(1)...

Hai là, trong lĩnh vực văn hóa - xã hội: Phong trào thi đua “Dân vận khéo” được triển khai, gắn với phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh và phong trào thi đua của cơ quan, đơn vị. Từ đây xuất hiện nhiều mô hình, cách làm “Dân vận khéo” của tập thể, cá nhân có sức lan tỏa cao, như mô hình xe vận chuyển bệnh nhân miễn phí, hỗ trợ mua bảo hiểm y tế, dựng nhà cho đoàn viên, hội viên nghèo, khó khăn, đối tượng chính sách, hộ nghèo và hộ cận nghèo; hiến đất xây dựng đường giao thông nông thôn; cửa hàng 0 đồng phục vụ người nghèo;... Các mô hình này đã tạo sự đồng thuận cao, hưởng ứng tích cực trong đời sống xã hội, xóa bỏ được nhiều tập tục lạc hậu, nâng cao đời sống văn hóa tinh thần, bảo đảm an sinh xã hội, góp phần tích cực vào sự phát triển của địa phương, đất nước, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Ba là, trong lĩnh vực quốc phòng - an ninh: Địa phương, đơn vị đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nắm chắc tình hình nhân dân, xây dựng lực lượng nòng cốt, kịp thời đề xuất, xử lý hiệu quả vụ việc phức tạp ở cơ sở, tham gia đấu tranh phòng, chống tội phạm, tệ nạn xã hội, nhất là tại địa bàn vùng sâu, vùng xa, biên giới, vùng trọng điểm. Nhiều cách làm hay, sáng tạo, hiệu quả đã được triển khai ở địa phương, như mô hình “Vận động lắp đặt camera an ninh”, “Cổng rào với an ninh, trật tự”, “Xã không có tụ điểm phức tạp về tệ nạn xã hội”, “Tổ phụ nữ tự quản đường biên, cột mốc biên giới”, “Thanh niên nói không với tội phạm”, “Đảm bảo an ninh, trật tự trong tôn giáo” được nhân dân tích cực hưởng ứng, góp phần bảo vệ an ninh, trật tự, xây dựng nền quốc phòng toàn dân và thế trận an ninh nhân dân ngày càng vững mạnh.

Bốn là, trong xây dựng Đảng và hệ thống chính trị: Cơ quan hành chính nhà nước xây dựng mô hình “Dân vận khéo”, gắn với đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính; xây dựng đạo đức công vụ, duy trì thường xuyên hoạt động đối thoại, giải quyết vấn đề “nóng”, bức xúc, phức tạp trong nhân dân, phát huy quyền làm chủ của đoàn viên, hội viên và nhân dân trong việc tham gia góp ý kiến, giám sát, phản biện chính sách, pháp luật và chương trình phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương; tổ chức tốt mô hình tự quản trong cộng đồng dân cư, gắn với các phong trào thi đua, như mô hình “Phân công đảng viên phụ trách hộ gia đình”, “Thực hiện cải cách thủ tục hành chính ở bộ phận một cửa”, “Ngày không viết”, “Ngày không hẹn”, “Đối thoại trực tiếp với nhân dân”, “Cấp ủy, chính quyền lắng nghe ý kiến nhân dân”, góp phần thực hiện hiệu quả Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở, củng cố, kiện toàn bộ máy chính quyền các cấp, xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh.