[DD65] ĐỒNG CHÍ HỒ HẢO HỚN - THỦ LĨNH KIÊN TRUNG CỦA HỌC SINH, SINH VIÊN SÀI GÒN – GIA ĐỊNH

Đồng chí Hồ Hảo Hớn, còn có các bí danh Hai Nghị, Ba Lực và Nguyễn Văn Chiêu, sinh ngày 15 tháng 10 năm 1926 tại ấp Thanh Tân, xã Hương Mỹ, huyện Mỏ Cày, tỉnh Bến Tre – mảnh đất giàu truyền thống yêu nước, kiên cường bất khuất, nơi khởi nguồn của phong trào Đồng khởi anh hùng.

Ông sinh ra trong một gia đình nhà nho yêu nước, cha là cụ Hồ Văn Mẹo (quê ấp Hòa, xã Đại Điền), mẹ là cụ Nguyễn Thị Dự; là người con thứ ba trong gia đình 9 anh chị em (4 gái, 5 trai). Ngay từ thuở nhỏ, đồng chí đã bộc lộ tư chất thông minh, ham học, yêu quê hương đất nước, được gia đình cho học trường công lập ở xã Hương Mỹ.

Năm 1939, Hồ Hảo Hớn thi vào Trường Trung học Mỹ Tho; đến năm 1943, sau khi tốt nghiệp trung học, ông tiếp tục lên Sài Gòn học tại Trường Petrus Ký (nay là Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong). Đến năm 1945, khi đang chuẩn bị tốt nghiệp tú tài, Nhật đảo chính Pháp ở Đông Dương, Trường Petrus Ký bị chiếm đóng. Trong khí thế nhân dân Bến Tre vùng lên khởi nghĩa giành chính quyền, ông trở về quê hương và gia nhập tổ chức “Thanh niên Tiền phong”, sau này đổi thành “Thanh niên Cứu quốc”, bước đầu dấn thân vào con đường cách mạng.

Năm 1947, Hồ Hảo Hớn thoát ly gia đình đi kháng chiến, lấy bí danh Hai Nghị. Dưới sự chỉ đạo của đồng chí Trần Bạch Đằng, ông công tác tại Viện Văn hóa Kháng chiến Nam Bộ, sau đó giữ chức Phó phòng Sưu tầm tài liệu của Sở Giáo dục Nam Bộ. Cùng thời gian này, đồng chí còn trực tiếp giảng dạy tại Trường Trung học kháng chiến Nguyễn Văn Tố, đào tạo cán bộ, vun đắp nền tảng văn hóa kháng chiến Nam Bộ.

Năm 1950, đồng chí vinh dự được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương, đánh dấu bước trưởng thành của một trí thức yêu nước từ quê hương Bến Tre anh hùng.

Sau Hiệp định Genève năm 1954, đồng chí được phân công về hoạt động bí mật trong nội đô Sài Gòn, vận động giới trí thức, học sinh, sinh viên – những lực lượng tiên phong trong phong trào đô thị. Với bí danh Nguyễn Văn Chiêu, ông dạy học ở các trường trung học tư thục như Việt Nam học đường, Chu Mạnh Trinh, Nguyễn Huệ…; vừa là nhà giáo tận tâm, vừa là chiến sĩ cách mạng kiên trung, khéo léo tuyên truyền, giác ngộ cách mạng cho lớp trẻ yêu nước.

Đến năm 1957, khi chính quyền Ngô Đình Diệm phát động chiến dịch “tố cộng, diệt cộng”, Hồ Hảo Hớn được Khu ủy Sài Gòn – Gia Định điều động giữ chức Phó Bí thư Ban Cán sự thanh niên, học sinh, sinh viên, hoạt động với bí danh Ba Lực. Dưới sự lãnh đạo của đồng chí Trần Quang Cơ, ông tích cực xây dựng và lãnh đạo phong trào học sinh, sinh viên Sài Gòn – Chợ Lớn xuống đường đấu tranh chống Mỹ - Diệm, ủng hộ Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam.

Sau khi đồng chí Trần Quang Cơ hy sinh (năm 1961), Hồ Hảo Hớn được bổ nhiệm làm Bí thư Ban Cán sự (năm 1962). Ông trực tiếp huấn luyện cán bộ, củng cố phong trào học sinh – sinh viên, giành lại vai trò lãnh đạo Tổng Hội Sinh viên Sài Gòn, biến nơi đây thành ngọn cờ công khai của phong trào đô thị miền Nam. Dưới sự dẫn dắt của ông, phong trào học sinh – sinh viên yêu nước sôi nổi, tạo tiếng vang trong nước và quốc tế.

Năm 1963, đồng chí chỉ đạo học sinh – sinh viên hưởng ứng phong trào đấu tranh của Phật giáo chống Mỹ - Diệm, mở rộng cơ sở hội đoàn, vận động chống bắt lính, đòi hòa bình, chấm dứt chiến tranh. Khi chính quyền Diệm sụp đổ, ông nhanh chóng tổ chức lại lực lượng, kiên cường duy trì phong trào cách mạng giữa lòng Sài Gòn.

Đến năm 1965, trong cao trào đấu tranh sục sôi, đồng chí chỉ đạo bảo vệ thi hài học sinh Lê Văn Ngọc – người bị cảnh sát ngụy bắn chết khi biểu tình – và tổ chức lễ tang thành cuộc biểu tình lớn, thu hút hàng chục vạn người tham gia, biểu dương sức mạnh của quần chúng học sinh, sinh viên yêu nước.

Tháng 5 năm 1965, đồng chí được bổ nhiệm Phó Bí thư Khu Đoàn Sài Gòn – Gia Định, rồi Bí thư Khu Đoàn năm 1966. Ông còn chỉ đạo xuất bản báo bí mật, phụ trách các tờ Suối Thép, Lửa Thiêng, Cờ Giải phóng, đưa tiếng nói cách mạng vang lên ngay giữa trung tâm Sài Gòn.

Năm 1967, đồng chí được bổ sung vào Ban Chấp hành Khu ủy Sài Gòn – Gia Định, và tháng 10 cùng năm, được điều ra căn cứ dự họp chuẩn bị cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968.

Trên đường trở lại Sài Gòn, do bị phản bội chỉ điểm, đồng chí bị địch bắt và giam ở bót Bà Hòa (Quận 5). Suốt 5 ngày đêm bị tra tấn dã man, đồng chí Hồ Hảo Hớn vẫn một lòng trung kiên, không khai nửa lời, giữ trọn bí mật, bảo vệ đồng đội, thể hiện khí tiết bất khuất của người chiến sĩ cộng sản xuất thân từ quê hương Đồng khởi Bến Tre.

Ông anh dũng hy sinh, để lại tấm gương sáng ngời về ý chí kiên trung, lòng trung thành tuyệt đối với Đảng và Tổ quốc.

Với 22 năm hoạt động cách mạng, từ một trí thức yêu nước của vùng sông nước Bến Tre đến người lãnh đạo phong trào thanh niên, học sinh, sinh viên Sài Gòn – Gia Định, Hồ Hảo Hớn đã cống hiến trọn đời cho dân tộc.

Ghi nhận công lao to lớn ấy, ngày 4 tháng 4 năm 1985, Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã đặt tên đường Hồ Hảo Hớn tại phường Cô Giang, Quận 1. Từ năm 2002, Giải thưởng Hồ Hảo Hớn được Thành Đoàn TP. Hồ Chí Minh trao hằng năm cho những cán bộ, tập thể Đoàn có sáng kiến, cống hiến nổi bật trong công tác thanh niên.

Ngày 22 tháng 11 năm 2011, Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ký Quyết định số 2164/QĐ-CTN, truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân cho liệt sĩ Hồ Hảo Hớn – người con kiên trung của quê hương Đồng khởi Bến Tre, biểu tượng sáng ngời của trí tuệ, lòng dũng cảm và tinh thần cách mạng Việt Nam.