"ĐỀ CƯƠNG CÁCH MẠNG MIỀN NAM" – CON ĐƯỜNG ĐẤU TRANH SAU HIỆP ĐỊNH GIƠNEVƠ

"ĐỀ CƯƠNG CÁCH MẠNG MIỀN NAM" – CON ĐƯỜNG ĐẤU TRANH SAU HIỆP ĐỊNH GIƠNEVƠ

1. SAU NGÀY CHIẾN THẮNG

Năm 1954.

Chiến tranh chống thực dân Pháp kết thúc.

Hiệp định Giơnevơ được ký kết.

Đất nước bước vào một hoàn cảnh hoàn toàn mới.

Miền Bắc được giải phóng và bắt đầu khôi phục, xây dựng.

Miền Nam nằm dưới chính quyền Việt Nam Cộng hòa do Ngô Đình Diệm đứng đầu.

Theo Hiệp định Giơnevơ, Việt Nam sẽ tiến tới tổng tuyển cử để thống nhất đất nước.

Nhưng tình hình thực tế diễn biến theo hướng khác.

2. MỘT GIAI ĐOẠN ĐẦY BẤT AN

Ở miền Nam, chính quyền Ngô Đình Diệm tiến hành các chiến dịch đàn áp lực lượng cách mạng và những người bị xem là đối lập.

Nhiều cơ sở cách mạng bị phá vỡ.

Nhiều cán bộ bị bắt.

Nhiều người phải rời quê hương.

Phong trào cách mạng miền Nam đứng trước một thử thách rất lớn.

Một câu hỏi được đặt ra:

Phải làm gì để giữ được lực lượng cách mạng?

3. LÊ DUẨN TRỞ LẠI MIỀN NAM

Trong bối cảnh ấy, Lê Duẩn được Trung ương giao nhiệm vụ trở lại miền Nam.

Ông hoạt động bí mật.

Đường đi vô cùng nguy hiểm.

Không còn những căn cứ rộng lớn như thời kháng chiến chống Pháp.

Mạng lưới cơ sở bị tổn thất.

Nhiều cán bộ phải sống trong điều kiện hết sức khó khăn.

Nhưng ông muốn trực tiếp tìm hiểu tình hình.

4. NHÌN THẤY MỘT MIỀN NAM KHÁC

Miền Nam năm 1956 không giống miền Nam những năm kháng chiến chống Pháp.

Bộ máy chính quyền mới đã được củng cố.

Các lực lượng quân sự được tổ chức lại.

Việc kiểm soát nông thôn ngày càng tăng.

Những cơ sở cách mạng còn lại phải hoạt động bí mật.

Lê Duẩn nhận thấy:

Nếu không có một đường lối phù hợp, phong trào cách mạng miền Nam sẽ gặp nguy cơ rất lớn.

5. NHỮNG CUỘC GẶP BÍ MẬT

Trong những năm hoạt động ở miền Nam, Lê Duẩn gặp nhiều cán bộ.

Các cuộc gặp thường được tổ chức bí mật.

Có khi trong nhà dân.

Có khi giữa những vùng nông thôn.

Có khi phải di chuyển liên tục để tránh sự truy bắt.

Những câu hỏi được đặt ra rất cụ thể:

Cơ sở còn bao nhiêu?

Nhân dân nghĩ gì?

Địch kiểm soát đến đâu?

Cán bộ đang gặp khó khăn gì?

Phong trào có thể phát triển theo hướng nào?

6. MỘT THỰC TẾ KHẮC NGHIỆT

Nhiều cán bộ cách mạng đứng trước lựa chọn khó khăn.

Nếu hoạt động công khai:

Có thể bị bắt.

Nếu rút lui hoàn toàn:

Phong trào có nguy cơ tan rã.

Nếu chỉ giữ bí mật:

Lực lượng có thể tồn tại nhưng khó phát triển.

Vì vậy cần tìm một phương thức đấu tranh phù hợp với tình hình mới.

7. LÊ DUẨN BẮT ĐẦU SUY NGHĨ

Qua thực tiễn, Lê Duẩn cho rằng không thể chỉ dựa vào một phương thức đấu tranh.

Cần kết hợp nhiều hình thức.

Đấu tranh chính trị.

Đấu tranh quần chúng.

Xây dựng cơ sở.

Bảo vệ lực lượng.

Và khi điều kiện cho phép, sử dụng các hình thức đấu tranh phù hợp khác.

Những suy nghĩ đó dần được hệ thống hóa.

8. NHỮNG TRANG GIẤY TRONG ĐIỀU KIỆN BÍ MẬT

Trong hoàn cảnh hoạt động bí mật, việc viết tài liệu là công việc vô cùng nguy hiểm.

Một tài liệu nếu bị phát hiện có thể khiến cả mạng lưới bị truy bắt.

Nhưng phong trào cần một định hướng.

Các cán bộ cần biết:

Phải làm gì?

Tại sao phải làm?

Làm thế nào?

Và mục tiêu cuối cùng là gì?

Vì vậy, những bản thảo vẫn được hình thành.

9. "ĐỀ CƯƠNG CÁCH MẠNG MIỀN NAM"

Năm 1956, Lê Duẩn hoàn thành "Đề cương cách mạng miền Nam".

Đây là một tài liệu quan trọng trong quá trình hình thành đường lối cách mạng miền Nam.

Tài liệu phân tích tình hình miền Nam sau Hiệp định Giơnevơ và đề cập những vấn đề cơ bản về phương hướng đấu tranh của cách mạng miền Nam.

10. MỤC TIÊU CUỐI CÙNG

Một điểm xuyên suốt trong tư duy của Lê Duẩn là vấn đề thống nhất đất nước.

Đất nước bị chia cắt.

Nhân dân hai miền bị đặt trong những điều kiện chính trị khác nhau.

Đối với cách mạng Việt Nam, thống nhất đất nước vẫn là một mục tiêu quan trọng.

Nhưng con đường đi tới mục tiêu ấy phải phù hợp với hoàn cảnh thực tế.

11. KHÔNG THỂ CHỈ CHỜ ĐỢI

Một trong những vấn đề được đặt ra sau năm 1954 là:

Nếu phong trào chỉ chờ đợi một giải pháp bên ngoài, liệu lực lượng cách mạng có thể tồn tại?

Lê Duẩn cho rằng cách mạng miền Nam phải chủ động xây dựng lực lượng và phong trào.

Không thể chỉ đứng yên chờ đợi.

Nhưng cũng không thể hành động nóng vội.

Phải dựa vào thực tế.

12. VAI TRÒ CỦA QUẦN CHÚNG

Trong tư duy của Lê Duẩn, nhân dân giữ vị trí đặc biệt quan trọng.

Cách mạng không thể tách khỏi quần chúng.

Muốn xây dựng phong trào phải dựa vào dân.

Muốn bảo vệ cán bộ phải dựa vào dân.

Muốn phát triển lực lượng cũng phải dựa vào dân.

Đây là kinh nghiệm ông đã tích lũy từ nhiều năm hoạt động ở Nam Bộ.

13. NÔNG THÔN MIỀN NAM

Một vấn đề quan trọng là nông thôn.

Đây là nơi có đông đảo nông dân.

Đây cũng là nơi chính quyền kiểm soát ngày càng chặt chẽ.

Nếu phong trào cách mạng muốn phát triển, phải xây dựng được cơ sở tại nông thôn.

Những người cán bộ phải trở lại với nhân dân.

14. NHỮNG CĂN NHÀ BÍ MẬT

Một căn nhà ở miền quê có thể trở thành nơi hội họp.

Một khu vườn có thể trở thành điểm liên lạc.

Một người nông dân có thể trở thành cơ sở.

Nhưng tất cả phải tuyệt đối bí mật.

Chỉ cần một người bị lộ, nhiều người khác có thể gặp nguy hiểm.

15. KHÓ KHĂN CỦA NGƯỜI LÃNH ĐẠO

Lê Duẩn phải đối mặt với một vấn đề rất khó:

Làm sao giữ được phong trào mà không đẩy cán bộ vào những tổn thất không cần thiết?

Đó không phải là câu hỏi đơn giản.

Mỗi quyết định đều có thể liên quan đến tính mạng con người.

Vì vậy, đánh giá đúng tình hình là điều vô cùng quan trọng.

16. "GIỮ LỰC LƯỢNG"

Trong một giai đoạn khó khăn, giữ lực lượng có thể quan trọng không kém phát triển lực lượng.

Nếu cơ sở bị phá hết, việc xây dựng lại sẽ mất nhiều năm.

Nếu cán bộ bị bắt hàng loạt, phong trào sẽ suy yếu.

Nếu nhân dân mất niềm tin, phong trào sẽ càng khó khăn.

Vì vậy, bảo toàn lực lượng là một nhiệm vụ lớn.

17. NHƯNG KHÔNG PHẢI CHỈ GIỮ

Giữ lực lượng không có nghĩa là bất động.

Phong trào phải từng bước phát triển.

Tìm cách xây dựng cơ sở mới.

Đào tạo cán bộ.

Tổ chức quần chúng.

Nắm tình hình.

Tạo điều kiện cho phong trào phát triển khi thời cơ xuất hiện.

Đó là một quá trình lâu dài.

18. NHỮNG NĂM THÁNG ÂM THẦM

Những hoạt động của Lê Duẩn trong giai đoạn này phần lớn diễn ra bí mật.

Không có những cuộc mít tinh lớn.

Không có những bài diễn văn trước đông người.

Không có những hình ảnh công khai.

Chỉ có những chuyến đi.

Những cuộc gặp.

Những cuộc trao đổi.

Những bản tài liệu.

Và những quyết định được đưa ra trong im lặng.

19. MỘT MIỀN NAM KHÔNG CAM CHỊU

Dù bị đàn áp, phong trào cách mạng không biến mất hoàn toàn.

Ở nhiều nơi, cơ sở vẫn tồn tại.

Nhân dân vẫn nuôi dưỡng cán bộ.

Các tổ chức cách mạng từng bước khôi phục.

Tinh thần đấu tranh vẫn còn.

Đó là cơ sở để phong trào có thể phát triển trở lại trong những năm sau.

20. LÊ DUẨN VÀ NIỀM TIN VÀO SỨC DÂN

Sau nhiều năm hoạt động, ông hiểu rằng không thể áp đặt phong trào từ bên ngoài.

Phải hiểu người dân.

Phải biết họ đang nghĩ gì.

Họ cần gì.

Họ sợ điều gì.

Họ mong muốn điều gì.

Một phong trào chỉ có thể bền vững khi gắn với đời sống thực tế của nhân dân.

21. TỪ NHỮNG SUY NGHĨ ĐẾN ĐƯỜNG LỐI

"Đề cương cách mạng miền Nam" không phải là một tài liệu xuất hiện trong khoảng trống.

Nó là kết quả của nhiều năm kinh nghiệm.

Kinh nghiệm từ phong trào những năm 1930.

Kinh nghiệm từ nhà tù.

Kinh nghiệm từ kháng chiến chống Pháp.

Và đặc biệt là thực tiễn miền Nam sau năm 1954.

22. MỘT BƯỚC PHÁT TRIỂN TRONG TƯ DUY

Điểm đáng chú ý là Lê Duẩn không nhìn cách mạng miền Nam như một vấn đề tách rời khỏi cách mạng Việt Nam.

Ông nhìn nó trong mối quan hệ với toàn bộ nhiệm vụ thống nhất đất nước.

Miền Bắc có nhiệm vụ của miền Bắc.

Miền Nam có nhiệm vụ của miền Nam.

Nhưng hai miền cùng hướng tới mục tiêu chung.

23. NHỮNG TRANH LUẬN VỀ CON ĐƯỜNG ĐẤU TRANH

Đường lối cách mạng không phải lúc nào cũng được hình thành một cách dễ dàng.

Có những đánh giá khác nhau.

Có những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu.

Có những tình huống mới xuất hiện buộc tổ chức phải điều chỉnh.

Đó là điều bình thường trong một cuộc cách mạng kéo dài.

24. NĂM 1957 – TÌNH HÌNH TIẾP TỤC THAY ĐỔI

Phong trào ở miền Nam từng bước có những chuyển biến.

Những người hoạt động cách mạng tiếp tục xây dựng cơ sở.

Mâu thuẫn xã hội ngày càng sâu sắc.

Chính quyền Ngô Đình Diệm tiếp tục tăng cường kiểm soát.

Không khí chính trị ngày càng căng thẳng.

25. NĂM 1959 – MỘT BƯỚC NGOẶT

Đến năm 1959, Trung ương Đảng ban hành Nghị quyết 15 về đường lối cách mạng miền Nam.

Nghị quyết xác định con đường phát triển của cách mạng miền Nam trong điều kiện mới.

Đây là một mốc quan trọng trong quá trình hình thành đường lối đấu tranh ở miền Nam.

Những nhận định trước đó của Lê Duẩn góp phần vào quá trình này.

26. NHỮNG TIẾNG SÚNG MỚI

Từ cuối những năm 1950, phong trào đấu tranh ở miền Nam phát triển mạnh.

Các cuộc nổi dậy của quần chúng diễn ra ở nhiều nơi.

Đặc biệt, phong trào Đồng Khởi 1959–1960 trở thành một bước chuyển quan trọng.

Một số vùng nông thôn miền Nam giành được quyền làm chủ ở những mức độ khác nhau.

27. NHÌN LẠI TỪ NĂM 1956

Nếu nhìn từ năm 1959–1960 trở lại năm 1956, có thể thấy những vấn đề Lê Duẩn đặt ra trong "Đề cương cách mạng miền Nam" đã trở thành một phần của cuộc thảo luận lớn hơn về con đường đấu tranh ở miền Nam.

Đó là một quá trình.

Không phải một quyết định diễn ra trong một ngày.

28. MỘT NGƯỜI VIẾT TRONG BÍ MẬT

Hình ảnh đáng nhớ nhất của câu chuyện này có thể là:

Một người cán bộ ngồi trong một căn nhà bí mật.

Bên ngoài là sự truy lùng.

Bên trong là những trang giấy.

Ông viết về một vấn đề lớn:

Tương lai của cách mạng miền Nam.

Không ai biết những trang giấy ấy sẽ được lưu truyền đến đâu.

Nhưng người viết hiểu rằng từng dòng chữ có thể ảnh hưởng đến một chặng đường lịch sử.

29. TỪ NHỮNG TRANG GIẤY ĐẾN LỊCH SỬ

Lịch sử không chỉ được tạo nên bởi những trận đánh.

Nó còn được tạo nên bởi những suy nghĩ.

Những cuộc tranh luận.

Những bản đề cương.

Những nghị quyết.

Những quyết định.

Và những con người kiên trì theo đuổi mục tiêu trong nhiều năm.

"Đề cương cách mạng miền Nam" là một ví dụ về vai trò của tư duy chính trị trong hoàn cảnh lịch sử đặc biệt.

30. LỜI KẾT: MỘT CON ĐƯỜNG ĐANG HÌNH THÀNH

Sau năm 1954, miền Nam đứng trước một hoàn cảnh hoàn toàn mới.

Lê Duẩn trở lại miền Nam.

Ông trực tiếp quan sát tình hình.

Trao đổi với cán bộ.

Nghiên cứu thực tiễn.

Và năm 1956, ông hoàn thành "Đề cương cách mạng miền Nam".

Từ những suy nghĩ ấy, cuộc tranh luận về con đường đấu tranh ở miền Nam ngày càng rõ nét hơn.

Đến năm 1959–1960, tình hình lại chuyển sang một giai đoạn mới.

Những trang giấy được viết trong bí mật không làm thay đổi lịch sử ngay lập tức. Nhưng chúng có thể góp phần hình thành những suy nghĩ, những quyết định và những đường hướng mà lịch sử sau đó sẽ đi theo.